Như ông Hoàng Bình Quân, Chủ tịch danh dự Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam, ví như một “hàn thử biểu của chính sách”, diễn đàn là nơi những trăn trở từ thực tiễn của doanh nghiệp được cất lên và nhận lại những lời đáp sòng phẳng, đầy trách nhiệm từ chính quyền, mở ra kỳ vọng về một cuộc cách mạng thực sự trong tư duy và hành động để đưa kinh tế tư nhân cất cánh.

Phát biểu khai mạc Phiên đối thoại, ông Phan Thanh Thiên, Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam, Phó Trưởng BTC VPSF 2025, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Gia Lai, Tổng Giám đốc Tập đoàn Khoa học quốc tế Trường Sinh khẳng định VPSF 2025 không phải nơi để doanh nghiệp “kể khổ”, mà là không gian nhận diện vấn đề, hiến kế giải pháp, kiến tạo khuyến nghị chính sách khả thi.

Ông cũng kêu gọi các doanh nghiệp mạnh dạn hiến kế trong các lĩnh vực: cải cách thủ tục hành chính, tiếp cận vốn và đất đai, đổi mới sáng tạo, nông nghiệp công nghệ cao, du lịch xanh - dịch vụ văn hóa, liên kết vùng và phát triển nguồn nhân lực trẻ

Từ tầm nhìn “bộ tứ trụ cột”

Diễn đàn diễn ra trong bối cảnh đặc biệt, khi Việt Nam đã bước vào một kỷ nguyên mới, nơi chuyển đổi số, liên kết vùng và phát triển bền vững trở thành trục xuyên suốt. Đặc biệt, sự tái định hình địa giới hành chính đã mở ra một không gian phát triển rộng lớn, kết nối cao nguyên với duyên hải cho khu vực Nam Trung Bộ và Tây Nguyên.

Mạch nguồn của diễn đàn xoay quanh “bộ tứ nghị quyết chiến lược” của Bộ Chính trị (gồm các Nghị quyết 57, 59, 66 & 68), được xem là nền tảng thể chế và động lực mạnh mẽ đưa đất nước tiến lên.

Trong bài tham luận dẫn đề, PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, thừa nhận kinh tế tư nhân là “một động lực tăng trưởng quan trọng nhất” vào năm 2025 là “biến cố lớn thứ hai” trong lịch sử hiện đại của Việt Nam, chỉ sau quyết định chấp nhận kinh tế nhiều thành phần từ năm 1986. Việt Nam đã mất 40 năm để đi từ chỗ “cho phép tồn tại” đến “khẳng định vị thế” của kinh tế tư nhân.

“Lần này, chúng ta không có lý do gì để rụt rè e ngại”, ông Trần Đình Thiên khẳng định.

Tuy nhiên, ông cũng chỉ ra một nghịch lý: kinh tế tư nhân được giao sứ mệnh lớn lao đúng vào lúc đang gặp khó khăn chưa từng có trong 40 năm qua, với số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường ở mức kỷ lục.

Để vượt qua thách thức này, ông cho rằng cần một cách tiếp cận hoàn toàn mới, dựa trên bốn động lực khác thường: coi kinh tế tư nhân là động lực quan trọng nhất; khoa học công nghệ và trí tuệ nhân tạo là quyết định; hội nhập quốc tế tầm cao; và một nhà nước thực sự kiến tạo, đồng kiến tạo cùng doanh nghiệp. Bốn động lực này chính là tinh thần của “bộ tứ nghị quyết” mà Đảng đã ban hành.

Liên kết vùng và Nâng cấp quản trị: Hai ‘mệnh lệnh’ cho doanh nghiệp

Bên cạnh tầm nhìn chính sách vĩ mô, các tham luận đã đi sâu vào hai yêu cầu mang tính “mệnh lệnh” cho doanh nghiệp trong kỷ nguyên mới: liên kết để tạo sức mạnh chung và tự nâng cấp quản trị để vững vàng hội nhập.

Đại diện cho tiếng nói doanh nhân khu vực, ông Vũ Hồng Quân, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Bình Định, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Vật liệu xây dựng Mỹ Quang đã phác thảo một lộ trình đầy tham vọng nhưng thực tế về liên kết đổi mới sáng tạo.

Ông Quân cho rằng, thay vì mỗi tỉnh đi riêng, hãy cùng nhau xây dựng một chuỗi đổi mới sáng tạo của vùng, trong đó Quy Nhơn với thế mạnh về AI, trung tâm dữ liệu sẽ là hạt nhân công nghệ, kết nối và chuyển giao cho các địa phương có tiềm năng nông nghiệp công nghệ cao như Pleiku, Buôn Ma Thuột. Lộ trình được vạch ra rõ ràng: từ vườn ươm công nghệ tại Quy Nhơn (đến 2027), tiến tới trung tâm đổi mới sáng tạo liên vùng (2027-2030), và hình thành cụm công nghiệp công nghệ cao tại cửa ngõ Tây Nguyên (tầm nhìn 2030).

“Không cần làm nhanh - Chỉ cần làm chắc; Không cần làm lớn ngay - chỉ cần làm đúng”, ông Quân đúc kết.

Nếu liên kết vùng là chiến lược hướng ngoại, thì bà Hà Thu Thanh, Phó Chủ tịch CLB Doanh nhân Sao Đỏ, lại tập trung vào cuộc “cách mạng” từ bên trong mỗi doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp gia đình vốn chiếm tới 70% trong khu vực kinh tế tư nhân. Bà chỉ rõ những “điểm nghẽn” cố hữu: việc điều hành thiếu khách quan, bổ nhiệm nhân sự dựa vào tình thân hơn năng lực; khả năng thiếu minh bạch do quá coi trọng quan hệ; và quyền lực cá nhân đôi khi lấn át giá trị chung.

Để vượt qua khó khăn đó, vị Chủ tịch Viện thành viên HĐQT Việt Nam cho rằng, giải pháp cốt lõi là “thay đổi văn hóa quản trị công ty”, hướng tới sự minh bạch và chuyên nghiệp, đặc biệt là tách bạch tài chính gia đình và tài chính công ty.

Đặt ra câu hỏi đối với cộng đồng doanh nghiệp: “Chúng ta thay đổi cái gì trong chiến lược hay chúng ta vẫn ngồi chờ và ngồi kêu?”, bà Hà Thu Thanh cho rằng, chính sự thay đổi tư duy mới là nguồn lực quan trọng nhất, trước cả khi đòi hỏi các hỗ trợ về tài chính từ nhà nước.

Những tiếng nói thẳng thắn từ thực tiễn

Nếu các tham luận của chuyên gia & đại diện doanh nghiệp tư nhân trong khu vực vẽ nên bức tranh vĩ mô, thì phần đối thoại trực tiếp đã đưa diễn đàn trở về với những vấn đề nóng bỏng nhất từ cơ sở. Hàng loạt câu hỏi, kiến nghị gai góc đã được các doanh nhân gửi đến lãnh đạo chính quyền và các chuyên gia.

Nỗi trăn trở lớn nhất của khu vực chính là hạ tầng. Ông Phạm Nguyễn Ngọc Duy, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Lâm Đồng, Giám đốc Công ty TNHH Trà Ngọc Duy nêu thực trạng đáng báo động về giao thông: “Tôi đi từ Đà Lạt, Lâm Đồng qua Gia Lai, Đắk Lắk mất 4 - 5 tiếng đồng hồ. Rồi qua Gia Lai đến 8 - 9 tiếng đồng hồ”. Tình trạng này đang là điểm nghẽn lớn cho liên kết vùng, đẩy chi phí logistics lên cao và kìm hãm tiềm năng nông nghiệp, du lịch.

Bên cạnh đó, tiếp cận vốn vẫn là bài toán nan giải. Dù nhà nước nỗ lực bơm vốn ra thị trường, các doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ vẫn khó chạm tới. Ông Duy cũng chỉ ra hai rào cản lớn: việc định giá tài sản thế chấp quá thấp so với giá trị thực và tình trạng siết room tín dụng vào cuối năm – thời điểm doanh nghiệp cần vốn nhất.

Hệ sinh thái khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo cũng bộc lộ nhiều điểm yếu. Bà Trần Thị Bé, Giám đốc Công ty Trách nhiệm hữu hạn một thành viên Trần Lê Gia Phát đưa ra con số đáng suy ngẫm: sau 5 năm, chỉ khoảng 10% doanh nghiệp khởi nghiệp còn tồn tại. Còn bà Ngô Thảo Vương, nhà sáng lập Nếp 1995 - một doanh nghiệp đồ uống lên men truyền thống, gặp khó khăn khi sản phẩm của mình chưa có mã ngành riêng, chưa được định danh trong pháp luật, gây khó khăn trong việc cấp phép và mở rộng sản xuất.

Vấn đề “chảy máu chất xám” cũng được bà Nguyễn Thị Thu An (Công ty Hạt điều Hải Bình Gia Lai) nêu lên. Dù các doanh nghiệp địa phương “khát” nhân sự giỏi, phần lớn sinh viên tốt nghiệp vẫn chọn ở lại các thành phố lớn do thiếu cơ hội và môi trường phát triển tại quê nhà.

Cần một “cuộc cách mạng trong tư duy”

Dành thời gian tròn 1 giờ đồng hồ để trao đổi tại Phiên đối thoại, đáp lại những trăn trở của doanh nghiệp, ông Phạm Anh Tuấn, Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai thừa nhận có một “khoảng cách khá lớn giữa chính quyền với doanh nghiệp”; đồng thời thẳng thắn chỉ ra một thực tế: “Chính quyền thì cứ ra văn bản, cứ ra hướng dẫn, tuy nhiên doanh nghiệp chẳng quan tâm văn bản chính quyền ra mà lại cứ đi hỏi”.

Thay vì trả lời từng câu hỏi của các doanh nghiệp, Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai đặt ra một yêu cầu lớn hơn cho cộng đồng doanh nghiệp: Cần thay đổi cách tiếp cận.

“Các bạn đừng bao giờ đặt câu hỏi là bây giờ có cái này đề nghị chính quyền cho ý kiến. Đừng phát biểu như thế, phải phát biểu là nó có cái này này, tôi nghĩ rằng nên làm thế này, đề nghị chính quyền giải quyết việc này đi thì nó mới nhanh được” - ông Tuấn nhấn mạnh; đồng thời kêu gọi doanh nghiệp phải là người chủ động nghiên cứu chính sách, chỉ ra cụ thể những vướng mắc trong từng điều khoản và đề xuất giải pháp, thay vì chỉ nêu vấn đề chung chung.

Ông Phạm Anh Tuấn khẳng định, chính quyền đang thay đổi rất nhanh, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, giao KPI nặng hơn cho cán bộ để thúc đẩy tinh thần phục vụ. Nhưng sự thay đổi đó cần một sự tương ứng từ phía doanh nghiệp.

“Hiện nay nhà nước tay đang rất to mà tư nhân thì tay đang rất bé, không vỗ được, không kêu được” - ông ví von.

Vừa giao nhiệm vụ cũng như gửi gắm tới cộng đồng doanh nghiệp tư nhân, Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai kêu gọi một “cuộc cách mạng trong tư duy, nhận thức, thay đổi cách làm của doanh nghiệp tư nhân” để có thể song hành cùng cuộc cách mạng của chính quyền. Đó là tư duy nghĩ lớn, làm lớn; là sự chuyển giao thế hệ bài bản trong các doanh nghiệp gia đình; là đột phá về công nghệ và mô hình quản trị; và quan trọng nhất là xây dựng văn hóa kinh doanh liêm chính, có trách nhiệm với cộng đồng.

Kết luận phiên đối thoại, toàn bộ các kiến nghị sẽ được tổng hợp trong Báo cáo gửi tới Phiên đối thoại cấp Bộ và cấp cao dự kiến vào trung tuần tháng 9 tới, đồng thời đưa vào Sách trắng Kinh tế tư nhân Việt Nam 2025 trình Chính phủ và các bộ, ngành, địa phương, như một tiếng nói chung của cộng đồng doanh nghiệp, với kỳ vọng tạo ra những chuyển biến chính sách thực chất trong thời gian tới.

Trình bày tham luận về các cơ hội và giải pháp phát triển kinh tế tư nhân tỉnh Gia Lai giai đoạn 2026 - 2030 và định hướng đến năm 2035, ông Võ Mai Hưng, Phó Giám đốc Sở Công Thương Gia Lai khẳng định, tỉnh Gia Lai cam kết phát triển kinh tế tư nhân trở thành động lực then chốt, tập trung vào 05 trụ cột tăng trưởng chính bao gồm công nghiệp chế biến - chế tạo quy mô lớn, du lịch, nông nghiệp công nghệ cao và lâm nghiệp bền vững, dịch vụ cảng - logistics, và phát triển đô thị xanh bền vững.