Bước sang năm 2023, bối cảnh kinh tế thế giới suy thoái nhẹ, tăng trưởng chậm lại với giá cả, lạm phát phần nào đã dịu đi, tỷ giá ổn định hơn và lãi suất chững lại, nhưng vẫn còn ở mức cao, thị trường tài chính, ngân hàng có nhiều rủi ro tiềm ẩn, nhất là sau sự cố sụp đổ của một số ngân hàng Mỹ và Thụy Sỹ, dù đã được khoanh vùng xử lý.

Thực tế, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã giảm lãi suất điều hành 3 lần từ đầu năm đến nay. Thị trường đang kỳ vọng lãi suất điều hành sẽ giảm về mức 4%/năm đến năm 2025 - mức thấp tương đương với lãi suất trước đại dịch Covid-19. Điều này cho thấy, chính sách tiền tệ của Việt Nam đã thích ứng hợp lý, chuyển trạng thái từ “chặt chẽ, thận trọng” sang “nới lỏng thận trọng, hỗ trợ tăng trưởng”, ưu tiên hỗ trợ thanh khoản cho hệ thống ngân hàng, hạ dần lãi suất nhưng không chủ quan với lạm phát.

Bằng chứng là, thị trường ngoại tệ đã bớt chông chênh, các nhu cầu ngoại tệ hợp lý được đáp ứng đầy đủ, đảm bảo nền kinh tế vận hành thông suốt, “sức mạnh tiền tệ” đã được Ngân hàng Nhà nước (NHNN) phát huy hiệu quả.

Đặc biệt, từ đầu năm 2023, NHNN đã "đi trước một bước" khi điều hành linh hoạt nghiệp vụ thị trường mở, liên tục mua được lượng lớn ngoại tệ bổ sung dự trữ ngoại hối (trên 6 tỷ USD). Bên cạnh đó, NHNN đã gia hạn các giao dịch bán ngoại tệ kỳ hạn với tổng giá trị 3.99 tỷ USD với các tổ chức tín dụng, đồng thời các tổ chức này cũng huỷ mua 1.74 tỷ USD từ NHNN. Từ đó góp phần đưa ra và để lại lưu thông một lượng lớn tiền VND tương ứng. Ngoài ra, NHNN cũng không trì hoãn việc hút nội tệ về.

Cùng với đó, thị trường ngoại tệ cũng "rủng rỉnh" với nguồn cung dồi dào từ dòng vốn FDI, các thương vụ bán vốn, giải ngân các khoản vay ngoại tệ, thặng dư thương mại. Theo báo cáo từ Công ty Chứng khoán SSI, tỷ giá USD/VND tại các ngân hàng thương mại hầu như không có biến chuyển lớn, dao động quanh mốc 23.450 VND/USD. Đó là một trong các yếu tố quan trọng để NHNN quyết định nâng dự trữ ngoại hối lên 91 tỷ USD.

"Biến động tỷ giá USD/VND trên 3% là có thể chấp nhận được, dự báo VND và các đồng tiền khác tăng giá trở lại vào nửa cuối năm 2023 đến từ tình hình kinh tế Mỹ hồi phục chậm và FED sẽ không tiếp tục động thái tăng mạnh lãi suất như thời gian qua. Nhiều khả năng đến hết năm 2023, VND sẽ tăng giá 0.7-0.8% so với đồng USD", TS. Cấn Văn Lực, thành viên thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách Tài chính - Tiền tệ Quốc gia nhận định.

Đáng chú ý, nhờ các biện pháp kịp thời của NHNN và các chỉ đạo của Chính phủ, cho đến nay, lạm phát vẫn đang ở mức thấp. Kết hợp với điều hành tỷ giá hài hoà, hợp lý, sẽ giúp giảm sức ép tăng lãi suất, giữ ổn định giá thành nguyên liệu nhập khẩu.

Tại phiên họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 5 vừa qua, NHNN cũng liên tục nhấn mạnh, trong ngắn hạn, vẫn phải "chắc tay" với tỷ giá, việc điều hành tỷ giá cần được cân nhắc kỹ lưỡng, tránh những cú sốc trong bối cảnh nền tảng kinh tế vĩ mô chưa ổn định. Đồng thời chủ động "nghe ngóng, dự báo, quan sát" để có chính sách phản ứng phù hợp nhất để bình ổn thị trường ngoại tệ, góp phần kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô.

Dự báo nửa cuối của năm 2023, tình hình thế giới và trong nước còn nhiều biến động khó lường, bài toán khó đặt ra ở đây là NHNN phải tìm được điểm hài hoà vẫn hỗ trợ cho nền kinh tế nhưng vẫn đảm bảo an toàn hệ thống ngân hàng. Đặc biệt, trong điều hành chính sách tiền tệ không cho phép “thử sai”. Vì vậy, NHNN sẽ điều hành chính sách tiền tệ chắc chắn, theo 4 định hướng chính để vững vàng trước những "cơn gió ngược".

Thứ nhất, điều hành nghiệp vụ thị trường mở "linh hoạt", chủ động, sẵn sàng hỗ trợ thanh khoản cho hệ thống tổ chức tín dụng. Tái cấp vốn đối với tổ chức tín dụng để hỗ trợ thanh khoản, cho vay các chương trình đã được Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, hỗ trợ quá trình cơ cấu lại tổ chức tín dụng và xử lý nợ xấu. Điều hành công cụ dự trữ bắt buộc phù hợp với diễn biến kinh tế, tiền tệ, các biện pháp điều hành chính sách tiền tệ khác để thực hiện mục tiêu chính sách tiền tệ.

Thứ hai, điều hành lãi suất phù hợp với cân đối vĩ mô, lạm phát và mục tiêu chính sách tiền tệ; tiếp tục khuyến khích các tổ chức tín dụng tiết giảm chi phí, giảm mặt bằng lãi suất cho vay nhằm hỗ trợ doanh nghiệp phục hồi và phát triển sản xuất, kinh doanh.

Thứ ba, điều hành tỷ giá phù hợp với điều kiện thị trường, can thiệp thị trường khi cần thiết, phối hợp đồng bộ các biện pháp và công cụ chính sách tiền tệ để bình ổn thị trường ngoại tệ, góp phần kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô.

Thứ tư, tiếp tục điều hành tăng trưởng tín dụng theo chỉ tiêu định hướng 14-15% cả năm 2023; chỉ đạo tổ chức tín dụng hướng tín dụng vào các lĩnh vực sản xuất kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên và các động lực tăng trưởng kinh tế theo chủ trương của Chính phủ, kiểm soát chặt chẽ tín dụng vào các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro; tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp và người dân tiếp cận vốn tín dụng ngân hàng.