Lỗ nặng vì tỷ giá

Mặc dù gần đây, thị trường ngoại tệ của Việt Nam đang đón nhận thông tin tích cực. Song vẫn phải nhấn mạnh, các yếu tố khiến tỷ giá USD/VND tăng còn hiện hữu. Trong đó, chỉ số CPI của Mỹ vẫn đang ở mức cao (tăng 7,7% trong tháng 10/2022) và theo một cuộc khảo sát của Reuters cho thấy, mức lạm phát bền vững để khiến Fed dừng tăng lãi suất phải ở mốc 4,4%.

Ở trong nước, do phải bán USD để ổn định thị trường, một số dữ liệu cho thấy, dự trữ ngoại hối của Việt Nam đã tiệm cận mức chú ý mà IMF đưa ra là tương đương 12 tuần nhập khẩu. Đồng thời, nguồn kiều hối vẫn đang có xu hướng giảm. Giá vàng trên thị trường vẫn chênh lệch lớn giữa trong và ngoài nước, dẫn đến một lượng ngoại tệ tiếp tục đổ vào khu vực này; chưa kể, không ít doanh nghiệp FDI tiếp tục xu hướng chuyển lợi nhuận về công ty mẹ…

Gần nhất, Quốc hội thông qua mục tiêu năm 2023; trong đó, GDP tăng 6,5% và CPI 4,5%. Như vậy, mục tiêu tăng trưởng kinh tế thấp so với đà tăng 13,67% của quý 3/2022 và theo các chuyên gia, có vẻ như Chính phủ sẵn sàng đánh đổi tăng trưởng kinh tế để giữ ổn định tỷ giá, không để lạm phát nhập khẩu vào trong nước. Đồng thời, CPI được nới lên cũng để tạo dư địa trong trường hợp tỷ giá không giữ được như kỳ vọng. 

Chi phí và tỷ giá hối đoái tăng vọt khiến các doanh nghiệp quay cuồng trong khó khăn chưa từng có. Tình trạng các công ty buộc phải cắt giảm công nhân, hoạt động cầm chừng diễn ra ngày càng nhiều.

Cách đây chục ngày, Công ty TNHH Tỷ Hùng - doanh nghiệp sản xuất giày da xuất khẩu - tại quận Bình Tân (TP.HCM), đã thông báo chấm dứt hợp đồng với 1.185 lao động trong tổng số 1.822 lao động hiện có. 

Tương tự, là đơn vị thường xuyên nhập khẩu, chuỗi siêu thị hải sản Hoàng Gia ước tính mỗi tháng phải chi thêm vài tỉ đồng khi tỷ giá USD/VND liên tục gia tăng. Ông Trần Văn Trường, Giám đốc chuỗi siêu thị Hải sản Hoàng Gia, than thở chi phí đầu vào tăng cao nhưng không dám tăng giá bán ra vì sức mua đang ở mức thấp. Trong bối cảnh này, công ty buộc phải gồng mình để duy trì hoạt động, nhất là với chi phí tăng thêm vì tỷ giá.

Tại buổi đối thoại chuyên đề “Điều hành tỷ giá USD/VND: Ổn định kinh tế vĩ mô”, sáng 21/11, ông Phạm Công Thảo- Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Thép Việt Nam cho biết, sự chênh lệch tỷ hiện nay ảnh hưởng rất nhiều đến chi phí sản xuất của doanh nghiệp thép.

Cụ thể, chi phí đầu vào tăng, tuy nhiên giá thành sản phẩm lại có xu hướng giảm trong ba quý vừa rồi do sự thu hẹp của thị trường tiêu thụ. Lượng thép bán ra tính từ thời điểm đầu năm giảm 6%, trong đó xuất khẩu giảm 16,6% so với cùng kỳ năm ngoái. Các công ty thép cũng chịu áp lực cạnh tranh với thị trường thép nhập khẩu. Tất cả những điều được kể đến cùng với nhu cầu trong nước suy giảm đã khiến nhiều công ty trong ngành thép thu về lợi nhuận âm quý vừa rồi.

“Với những đơn vị của Tổng Công ty mà có lượng nhập khẩu lớn, thì chênh lệch tỷ giá này có thể tác động đến hiệu quả lên tới 7-8 chục tỷ trong năm 2022 này, những đơn vị ở những quy mô vừa và nhỏ hơn có thể đến vài ba chục tỷ", ông Thảo cho hay.

Đơn cử, Công ty cổ phần Tập đoàn Hòa Phát (HPG) lần đầu tiên báo lỗ sau nhiều năm khi lợi nhuận ròng quý vừa rồi âm 1.786 tỷ đồng. Trong đó, tỷ suất lợi nhuận gộp của Hòa Phát đã giảm mạnh từ 23% trong quý II xuống còn 3% trong quý III.

Công ty cổ phần Tập đoàn Hoa Sen (HSG) cũng thu về lợi nhuận âm 887 tỷ đồng, trong khi quý II lợi nhuận sau thuế vẫn đạt 265 tỷ đồng...

Bên cạnh đó, thị trường bất động sản đang đứng trước nguy cơ suy thoái trước sự thay đổi về chính sách đất đai và tiền tệ, cùng với đó, chậm trễ trong giải ngân vốn đầu tư công đang ảnh hưởng trực tiếp đến nhóm ngành xây dựng nói chung và ngành thép nói riêng.

Nêu khó khăn, ông Nguyễn Trí Ngọc - Phó Chủ tịch Hiệp hội Phân bón Việt Nam cho rằng, mặc dù phân bón thu về nguồn ngoại tệ lớn, tuy nhiên khi tỷ giá biến động các doanh nghiệp phân bón vẫn gặp phải nhiều vấn đề.

Từ đầu năm đến nay, giá phân bón tăng kỷ lục ảnh hưởng rất lớn đến nền nông nghiệp Việt Nam. Nguyên nhân khiến giá phân bón tăng cao, do giá xăng dầu tăng, chi phí sản xuất, nhân công, logistics cũng tương tự...

Tỷ giá tăng khiến nguyên liệu nhập khẩu đầu vào của nhiều doanh nghiệp tăng, nhu cầu vay vốn của các doanh nghiệp trở nên nhiều hơn. Nhưng lãi suất cho vay quá cao khi lợi nhuận có xu hướng giảm đi, khiến các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ càng khó khăn trong tiếp cận nguồn vốn.

Đồng thời, các ngân hàng cho biết đã đạt mức tăng trưởng tín dụng. Kể cả khi tăng hạn mức tín dụng, với tình trạng tăng trưởng nguồn vốn thấp, ngân hàng cũng không đủ vốn để cho vay.

Không chỉ các doanh nghiệp thép hay phân bón gặp phải vấn đề khi tỷ giá tăng cao, còn nhiều doanh nghiệp các ngạch hàng khác họ cũng đang chật vật để vượt qua giai đoạn này. Vì thế, sự can thiệp của nhà nước là điều thực sự cần thiết để hỗ trợ cho các doanh nghiệp đứng vững và đi lên.

Bài toán hỗ trợ các doanh nghiệp, tạo đà thúc đẩy tăng trưởng kinh tế

Thực tế, trong bối cảnh cả thế giới đang đối mặt với dịch bệnh và lạm phát, nền kinh tế Việt Nam và đặc biệt là các doanh nghiệp cũng phải chịu ảnh hưởng. Nhờ có sự can thiệp kịp thời của ngân nhà nước, nền kinh tế nước ta đã có những bước phục hồi tích cực.

Ngân hàng Nhà nước mới đây đã ban hành Quyết định số 1809 điều chỉnh tăng lãi suất tái cấp vốn từ 5,0%/năm lên 6,0%/năm; lãi suất tái chiết khấu từ 3,5%/năm lên 4,5%/năm; lãi suất cho vay qua đêm trong thanh toán điện tử liên ngân hàng và cho vay bù đắp thiếu hụt vốn trong thanh toán bù trừ của Ngân hàng Nhà nước đối với đối với tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài từ 6,0%/năm lên 7,0%/năm...

"Tăng lãi suất, bình ổn giá là biện pháp tối ưu để tránh biến động tỷ giá, từ đấy ổn định vĩ mô và kiểm soát được lạm phát. Với kỹ thuật quản lý thị trường của Ngân hàng Nhà nước, việc siết chặt chính sách tiền tệ là biện pháp khách quan và hiệu quả trong thời điểm hiện tại", các chuyên gia nhận định.

Tuy nhiên, chúng ta muốn quá trình phục hồi vẫn tiếp tục nhưng phải hiểu phía trước chắc chắn là khó khăn hơn, tất cả các dự báo kinh tế của các tổ chức cho thấy rằng Việt Nam vẫn phục hồi nhưng tăng trưởng kinh tế sẽ chậm lại. Rõ ràng, thách thức lớn nhất hiện nay là cùng lúc chúng ta phải xử lý ba bài toán gồm ổn định vĩ mô, tỷ giá và cán cân thanh toán, an toàn hệ thống ngân hàng…

Bởi lẽ, lãi suất cao, không tiếp cận được nguồn vốn, doanh nghiệp rất khó để tồn tại dẫn đến nguy cơ mất việc làm. Bên cạnh đó, hiện nay một số công ty FDI cũng đang có xu hướng chuyển lợi nhuận về công ty mẹ. Ngoài ra, nợ xấu tăng cũng khiến cho rủi ro hệ thống ngân hàng tăng cao, kéo theo rủi ro nợ công và các vấn đề an sinh xã hội khác.

Giá xăng dầu, lương thực, thép, phân bón… trên thế giới có dấu hiệu hạ nhiệt, nhưng với tình hình địa chính trị phức tạp như hiện nay rất khó để dự báo. Việc thực thi chính sách thắt chặt tiền tệ dẫn đến hàng loạt khó khăn đình đốn sản xuất, giảm đầu tư, nợ xấu do đó có thể dẫn đến nguy cơ rơi vào vòng xoáy suy thoái kinh tế.

Ông Nguyễn Hữu Huân, ĐH Kinh tế TP.Hồ Chí Minh cho rằng: “Khi những áp lực về ngoại tệ, mức lạm phát được kiểm soát, ngân hàng nhà nước nên xem xét nới lỏng chính sách tiền tệ, hỗ trợ các doanh nghiệp, tạo đà thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Đây thực sự là bài toán đánh đổi giữa tăng trưởng và ổn định kinh tế”...