Quyết định xây dựng dự thảo dựa trên tinh thần chỉ đạo của Bộ Chính trị tại Kết luận số 14-KL/TW và chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về việc sử dụng linh hoạt công cụ tài khóa để ứng phó với cú sốc năng lượng. Khi chi phí nhiên liệu vốn chiếm tỷ trọng lớn nhất trong giá thành vận tải tăng phi mã, biên lợi nhuận của các doanh nghiệp vận tải biển và hàng không bị bào mòn nghiêm trọng.

Việc miễn phí, lệ phí chuyên ngành không chỉ đơn thuần là hỗ trợ tài chính trực tiếp mà còn mang tính chiến lược. Hàng không và hàng hải là hai "mạch máu" chính của giao thương quốc tế. Bằng cách giảm gánh nặng chi phí đầu vào, Nhà nước giúp các doanh nghiệp ngăn chặn đà tăng giá cước vận tải, từ đó kiềm chế lạm phát và tránh hiệu ứng tăng giá dây chuyền đối với hàng hóa tiêu dùng và nguyên liệu sản xuất.

Theo dự thảo, chính sách miễn hoàn toàn một số khoản phí, lệ phí sẽ áp dụng cho các đối tượng quy định tại các Thông tư 193/2016/TT-BTC, 247/2016/TT-BTC và 261/2016/TT-BTC. Cụ thể:

Đối tượng ưu tiên là các doanh nghiệp vận tải nội địa và dịch vụ chuyên ngành. Riêng phí, lệ phí đối với chuyến bay quốc tế đến Việt Nam (theo Thông tư 194/2016/TT-BTC) không thuộc diện miễn do đối tượng chịu phí là các hãng hàng không nước ngoài.

Trước đó, ngành đường sắt cũng đã được giảm 75% phí sử dụng kết cấu hạ tầng (từ 8% xuống 2% doanh thu) để phục hồi sau thiên tai.

Bộ Tài chính cũng đang đề xuất kéo dài thời gian áp dụng việc giảm các loại thuế trên với xăng dầu, từ ngày 16/4 đến hết ngày 30/6. Ngân sách nhà nước giảm thu bình quân khoảng 7.200 tỷ đồng mỗi tháng theo mức thuế mới. Đây được xem là khoản tiền hỗ trợ người dân giảm bớt khó khăn và thúc đẩy sản xuất, kinh doanh cho doanh nghiệp.

Bộ Tài chính dự toán việc thực thi chính sách này sẽ làm giảm thu ngân sách nhà nước khoảng 3.553 tỷ đồng trong 9 tháng cuối năm 2026. Trong đó, lĩnh vực hàng hải chịu tác động giảm thu lớn nhất với khoảng 3.335 tỷ đồng, còn hàng không khoảng 218 tỷ đồng.

Dưới góc nhìn kinh tế, khoản hụt thu này được đánh giá là "đánh đổi xứng đáng". Trong ngắn hạn, ngân sách có thể giảm thu, nhưng về dài hạn, việc duy trì sức sống cho doanh nghiệp sẽ bảo vệ nguồn thu bền vững và đảm bảo an sinh xã hội. Đặc biệt, chính sách này còn giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của các cửa ngõ hàng không và cảng biển Việt Nam trong mạng lưới logistics toàn cầu.

Việc chủ động can thiệp bằng chính sách tài khóa tại thời điểm này thể hiện sự linh hoạt của Chính phủ trong điều hành kinh tế. Đây không chỉ là gói hỗ trợ tài chính, mà còn là thông điệp mạnh mẽ về sự đồng hành của Nhà nước, giúp cộng đồng doanh nghiệp vững tâm vượt qua giai đoạn biến động thị trường đầy thách thức.

Nếu được thông qua, Thông tư có hiệu lực từ 1/4/2026 đến hết ngày 31/12/2026.