Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính vừa ký Quyết định số 482/QĐ-TTg ngày 26/3/2026 về việc áp dụng mức thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay trong trường hợp cần thiết vì lợi ích quốc gia.

Theo đó, từ 24 giờ 00 phút ngày 26/3/2026 đến hết ngày 15/4/2026, mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng (trừ etanol), dầu diezel và nhiên liệu bay là 0 đồng/lít. Xăng, dầu diezel và nhiên liệu bay thuộc đối tượng không phải kê khai, tính nộp thuế giá trị gia tăng nhưng được khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào. Mức thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng các loại là 0%.

Đây được xem là giải pháp cấp bách và hiệu quả nhằm ổn định thị trường xăng dầu, đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia trong bối cảnh căng thẳng xung đột tại eo biển Hormuz khiến giá dầu thô vượt ngưỡng 100 USD/thùng và kéo theo mặt bằng giá năng lượng thế giới và trong nước tăng mạnh.

Theo Bộ Tài chính, với mức thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt và thời gian áp dụng như trên, dự kiến sẽ làm giảm thu ngân sách nhà nước bình quân khoảng 7.200 tỉ đồng/tháng. Nhưng đây sẽ là khoản tiền quan trọng hỗ trợ người dân giảm bớt khó khăn và thúc đẩy sản xuất, kinh doanh cho doanh nghiệp.

Xăng dầu là đầu vào của hầu hết các ngành sản xuất và dịch vụ vận tải. Khi giá xăng giảm sâu (hơn 5.600 đồng/lít) sẽ trực tiếp kéo giảm giá thành vận chuyển và logictics, từ đó ngăn chặn đà tăng giá của hàng hóa tiêu dùng (đặc biệt là thực phẩm tại các chợ đầu mối).

Việc can thiệp bằng công cụ thuế thay vì chỉ dùng Quỹ bình ổn giúp thị trường tin tưởng sẽ góp phần vào mục tiêu kiểm soát lạm phát (CPI) dưới mức mục tiêu (4 - 4.5%) của Chính phủ trong năm 2026.

Đối với ngành hàng không và vận tải bộ là đối tượng hưởng lợi trực tiếp nhất. Việc miễn thuế nhiên liệu bay giúp các hãng hàng không nội địa giảm bớt gánh nặng chi phí vận hành, từ đó có dư địa kích cầu du lịch.

Đối với người tiêu dùng sẽ góp phần tăng thu nhập thực tế. Số tiền tiết kiệm được từ việc đổ xăng sẽ được chuyển sang chi tiêu cho các dịch vụ khác, giúp thúc đẩy tổng cầu nội địa.

Còn đối với ngân sách Nhà nước, đây là một sự "đánh đổi" lớn. Việc miễn toàn bộ các loại thuế này sẽ gây hụt thu ngân sách đáng kể trong ngắn hạn.

Chính sách có hiệu lực ngay từ 26/3 và 27/3, trùng với thời điểm giá dầu thế giới có dấu hiệu biến động phức tạp. Điều này cho thấy sự phản ứng chính sách rất nhanh nhạy của Chính phủ, không còn độ trễ lớn như trước đây.

Việc áp dụng miễn giảm thuế này thường đi kèm với các điều khoản rà soát định kỳ. Nếu giá dầu thế giới hạ nhiệt sâu hơn hoặc lạm phát đã được kiểm soát ổn định, các mức thuế này có thể được điều chỉnh dần trở lại để đảm bảo an ninh tài chính quốc gia.

Tuy nhiên, thách thức lớn nhất là làm sao để giá cước vận tải và giá hàng hóa thiết yếu giảm tương ứng với đà giảm của xăng dầu. Điều này đặt ra vấn đề lớn đối với cơ quan chức năng trong việc giám sát chặt chẽ tình trạng “giá xăng giảm nhưng hàng hóa vẫn đứng yên”.