Nhu cầu tăng trưởng nguồn điện được dự báo lên tới 9% giai đoạn 2021-2025, nhằm đảm bảo điện cho phát triển kinh tế với tăng trưởng GDP từ 6,5-7% theo Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ 13.

Mặc dù mức dự phòng công suất thô của dòng điện hiện đã khá cao, hơn 30% nhưng chủ yếu nhờ vào việc tăng công suất của các nhà máy điện mặt trời, nguồn điện phát triển “nóng” trong thời gian gần đây. Tuy nhiên, điểm thiếu sót của các dự án điện mặt trời là thiếu hệ thống pin lưu trữ, nên chỉ có thể phát điện vào ban ngày. Do đó, nếu hòa vào lưới điện quốc gia với công suất lớn sẽ gây mất ổn định cho hệ thống điện.

Trong khi đó, rất nhiều dự án điện truyền thống lớn vẫn đang bị chậm tiến độ. Vì vậy, căng thẳng nguồn cung ứng điện đã và sẽ tiếp tục diễn ra, nhất là ở miền Bắc vào các tháng 5-8, thời gian cao điểm nắng nóng và cuối mùa khô, khi công suất của các nhà máy thủy điện suy giảm.

Để giải bài toán cung – cầu nguồn điện trong trước mắt, nhất là ở miền Bắc, ông Nguyễn Tuấn Anh, Phó Cục trưởng Cục Điện lực và Năng lượng tái tạo (Bộ Công thương) nhấn mạnh cần đẩy nhanh tiến độ các dự án nguồn và lưới điện truyền tải.

“Đến nay, các dự án truyền tải như kết nối truyền tải mạch 3 hay các đường dây truyền tải kết nối từ khu vực miền Trung về Trung tâm phụ tải miền Bắc chưa được đưa vào vận hành. Điều này ảnh hưởng tới việc cung ứng điện cho khu vực miền Bắc trong một số thời điểm nhất định. Để khắc phục, về trước mắt cần đẩy mạnh đầu tư xây dựng lưới điện truyền tải, nhất là lưới điện truyền tải liên miền đã có trong quy hoạch điện lực đã đề ra”, ông Tuấn Anh cho hay.

Đối với vấn đề thu hút vốn đầu tư phát triển ngành điện giai đoạn 2021-2030, theo tính toán, bình quân mỗi năm cần từ 14-16 tỷ USD. Thời gian vừa qua, mặc dù Chính phủ đã có nhiều ưu đãi khuyến khích đầu tư từ nhiều thành phần kinh tế vào lĩnh vực điện năng, nhưng thu hút đầu tư vào ngành điện vẫn khó. Theo các chuyên gia và doanh nghiệp, nút thắt đầu tiên cần khơi thông là cơ chế, chính sách.

“Hiện nay chúng ta chưa có chính sách phát triển điện gió, trong đó đề cập đến việc phân vùng như thế nào, định hướng cho nhà đầu tư ra làm sao và chưa có cơ chế khuyến khích rõ ràng phát triển điện gió ở những khu vực thiếu điện”, ông Nguyễn Thái Hà, Phó Giám đốc Ban Quản lý Đầu tư Tập đoàn T&T Group cho hay.

Ngoài ra, các chuyên gia cũng cho rằng, giá điện đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút đầu tư vào ngành điện. PGS. TS Bùi Xuân Hồi, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Điện lực miền Bắc cho biết:

“Muốn phát triển nguồn năng lượng tái tạo phải đầu tư vào hệ thống lưu trữ. Như vậy chi phí cho nguồn phát điện tái tạo ổn định sẽ rất cao. Vì vậy trong quy hoạch điện 8 cần tính toán kĩ lưỡng cơ cấu nguồn điện, vì nó sẽ quyết định giá thành cung ứng điện và quyết định giá người tiêu dùng cuối cùng phải trả”.

Việc tăng nhanh tỷ trọng nguồn năng lượng tái tạo là xu hướng, là cơ hội và yêu cầu bắt buộc nhằm đạt được mức phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 theo cam kết của Chính phủ Việt Nam tại COP26. Để đạt được mục tiêu này, quan trọng nhất là việc ban hành cơ chế, chính sách để các nhà đầu tư yên tâm bỏ vốn vào ngành điện.