Niềm tin nhiều năm gây dựng - khoảnh khắc đánh mất

Người tiêu dùng Việt Nam đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng niềm tin rất lớn vào chất lượng sản phẩm trên thị trường hiện nay. Tâm lý buông xuôi cá cược rủi may, phó mặc sức khỏe sinh mạng của mình cho “số phận” là có thật.

Không chỉ cạn kiệt niềm tin vào sản phẩm, hàng hóa, người tiêu dùng còn thất vọng ê chề với cái cách mà doanh nghiệp quanh co, chạy chối, lấp liếm sự sai sót, chuyền quả bóng trách nhiệm lòng vòng. Cụ thể là lời giải trình đầy mâu thuẫn của Công ty Đồ hộp Hạ Long.

Trong khi cơ quan điều tra xác định khoảng 2 tấn thịt lợn nhiễm dịch tả châu Phi đã được đưa vào chế biến thì Công ty Cổ phần Đồ hộp Hạ Long cho rằng, mình chỉ là "Đơn vị bị liên đới". Ngoài việc khẳng định, toàn bộ lô nguyên liệu vi phạm không được đưa vào sản xuất và không cung ứng ra thị trường, Halong Canfoco còn khẳng định các đối tượng bị bắt giữ, khởi tố đều là cá nhân bên ngoài, không phải là người của công ty.

Sự việc trống đánh xuôi kèn thổi ngược này khiến dư luận phẫn nộ cho rằng họ bị qua mặt, bị xem thường vì thực tế, có nhiều sản phẩm từ lợn bệnh đã ra lò và bị đã cơ quan chức năng Hải Phòng tiêu hủy hồi tháng 11/2025.

Khi người tiêu dùng ngày càng thông thái, xã hội người tiêu dùng sẽ "trưởng thành" hơn, họ không còn chấp nhận vị thế bị động. Việc phản ánh, chất vấn, yêu cầu minh bạch đã trở thành một vũ khí tự vệ sắc bén.

Đồng thời với kỷ nguyên các nền tảng mạng xã hội làm chủ ngôn luận, chỉ cần vài giờ với một vài hình ảnh, một vài dòng chia sẻ cá nhân, một trải nghiệm tiêu cực được ghi lại, sẽ có khả năng kích hoạt làn sóng hoài nghi, phẫn nộ, tẩy chai… một doanh nghiệp nào đó. Huống hồ, hàng loạt vụ việc thực phẩm kém chất lượng xảy ra lập đi lập lại gần đây đã khiến người tiêu dùng như con chim sợ cành cong, bởi họ luôn là nạn nhân chịu rủi ro cuối cùng.

Và khi “niềm tin dự trữ” đã cạn, người tiêu  dùng không còn đủ kiên nhẫn để chờ đợi kết luận cuối cùng. Họ phản ứng mạnh mẽ ngay cả khi hai ba bên còn đang trì hoãn trách nhiệm giải trình, đá trách nhiệm qua lại, chờ “quy trình xác minh của cơ quan chức năng”. Cho dù các phản ứng đó có quyết liệt, có cảm tính một chút, bản năng một chút, người tiêu dùng cũng cần được thấu hiểu. Họ không đáng trách.

Đạo đức kinh doanh: khoảng trống còn bỏ ngỏ

Trong ngành thực phẩm, nơi sản phẩm tác động trực tiếp đến sức khỏe con người, đạo đức không phải là khái niệm trừu tượng. Nó không chỉ hiện diện trong từng khâu chọn nguyên liệu, quy trình sản xuất, bảo quản… mà còn phản chiếu qua cái cách doanh nghiệp đối diện với sai sót bằng tinh thần trách nhiệm chứ không phải  bằng sự vòng vo, né tránh. 

Rủi ro kinh doanh là có thật, sai sót hoàn toàn có thể xảy ra. Nhưng không thể đến từ sự ác độc, bất nhân, bất nghĩa, làm giàu trên sức khỏe, sinh mạng đồng bào, thoái thác trách nhiệm, xử lý nhập nhằng không minh bạch của các nhà kinh doanh vô đạo đức.

Tất nhiên xác định đúng sai là phần việc của nhà chức trách. Nhưng trước khi luật pháp làm rõ trắng đen, doanh nghiệp cần lựa chọn cách hành xử như thế nào thấu tình đạt lý, văn minh, khôn khéo, tuyệt đối không “im lặng đáng sợ”, không phát ngôn né tránh, đổ lỗi…

Một thương hiệu lâu đời và nổi tiếng tại Việt Nam như Công ty Đồ hộp Hạ Long, cần xác định họ sống nhờ vào niềm tin của người tiêu dùng. Để xảy ra nông nỗi này, việc chôn vùi uy tín dẫn đến xóa sổ thương hiệu dưới sức ép của người tiêu dùng là chuyện hoàn toàn có thể xảy ra, nếu như họ không có dũng khí đối điện với sự thật, không có can đảm nhận lấy trách nhiệm.

Cũng cần nói thêm, việc đá quả bóng trách nhiệm đi lòng vòng còn khiến dư luận đặt ra cậu hỏi: Liệu đây có nói lên sự thất bại của cơ chế giám sát? Khi doanh nghiệp được cho chỉ là đối tượng “bị liên đới”, vậy ai sẽ chịu trách nhiệm khi một lượng nguyên liệu nhiễm bệnh lớn như vậy lọt qua các khâu kiểm tra? Trong khi từ đó đến nay đã 4 tháng trôi qua và thời gian đó, các sản phẩm của công ty này vẫn lưu thông trên thị trường.