Tại Diễn đàn Kịch bản Kinh tế Việt Nam lần thứ 17 - VESF 2025, các chuyên gia cho rằng Việt Nam muốn đạt mức tăng trưởng 2 con số cần có động lực mới, tư duy chính sách, phát triển đột phá, bên cạnh các động lực truyền thống. Trong các động lực mới, các chuyên gia nhấn mạnh đến động lực số và động lực xanh. 

PGS. TS Nguyễn Đình Thọ: Đặc khu Kinh tế Net Zero huy động nguồn tài chính khí hậu 

Chúng ta chỉ có thể trở thành trung tâm tài chính khu vực và quốc tế nếu như chúng ta tự do hóa được tài khoản vốn.

PGS. TS Nguyễn Đình Thọ, Viện trưởng Viện Chính sách Tài nguyên và Môi trường

Quy mô kinh tế xanh của ta hiện nay chỉ chiếm 2%, 98% vẫn là kinh tế “nâu”. Lịch sử thế giới cho thấy muốn tăng trưởng vẫn phải đô thị hóa, công nghiệp hóa. Động lực tăng trưởng xanh của ta phải nhìn vào cách thế giới đang hướng tới nền kinh tế Net Zero.

Từ 2009, các nước giàu đã cam kết hỗ trợ 100 tỷ USD mỗi năm cho các nước đang phát triển chuyển đổi năng lượng sạch, thích ứng với biến đổi khí hậu, đến năm 2022 đã làm được điều này. Tại COP29 vừa qua, con số hỗ trợ lên tới 300 tỷ USD mỗi năm cho tới 2035 là 1.300 tỷ USD mỗi năm. 

Theo thỏa thuận Paris, để đạt được sự hỗ trợ trên cần 3 điều kiện: tài chính xanh, công nghệ xanh, năng lượng xanh. Việt Nam rất tiếc do không đủ năng lực nên không hấp thụ được tài chính và công nghệ. Đến nay, ngay cả nguồn tài trợ 15,5 tỷ USD từ gói Quan hệ Đối tác Chuyển đổi Năng lượng Công bằng (JETP), Việt Nam cũng chưa sử dụng được đồng nào.

Thời gian tới, khi chúng ta đẩy mạnh tiêu dùng, sản xuất, xuất khẩu thì phát thải sẽ càng lớn, năng lượng tiêu thụ càng lớn, để đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số là thách thức.

Ngoài ra rất khó để thực hiện cải cách toàn bộ nền kinh tế về thể chế, năng lực, nhân lực, hạ tầng...nhưng có thể thử nghiệm cải cách ở khu vực thí điểm. Bài học từ Trung Quốc vào năm 1979 khi họ thực hiện tự do hóa tại khu vực Thẩm Quyến. 

Chúng ta chỉ có thể trở thành trung tâm tài chính khu vực và quốc tế nếu như chúng ta tự do hóa được tài khoản vốn. Ở Đà Nẵng và TP.HCM không có cơ hội để tự do hóa tài khoản vốn vì rủi ro với nền kinh tế. Chính vì vậy phải có giải pháp đột phá, khác biệt với giải pháp truyền thống mới có khả năng đạt tăng trưởng 2 con số. 

Tại Việt Nam, chúng ta có thể bắt đầu thí điểm từ các đảo Phú Quốc, Vân Phong, Vân Đồn, để xây dựng Đặc khu Kinh tế Net Zero, hướng tới mục tiêu tăng trưởng xanh. Các đảo trên có quy mô tương đương Singapore và bằng 1/3 Hồng Kông. Đây cũng là cách thức giúp huy động nguồn tài chính khí hậu thông qua tín chỉ carbon, tín chỉ sinh học. Tại COP26 đã đưa ra một mô hình tài chính sáng tạo BOT qua tín chỉ carbon, chúng ta có thể sử dụng tín chỉ carbon để đầu tư hạ tầng xanh, đây là cơ hội cho Việt Nam. 

Ông Đặng Duy Đông: Động cơ bên phải là chuyển đổi số, động cơ bên trái là chuyển đổi xanh 

Chuyển đổi chuyển đổi số và chuyển đổi xanh là 2 động cơ đang tương tác và phối hợp với nhau, hoàn toàn giúp chúng ta tăng trưởng thêm 1-2% nữa

Ông Đặng Duy Đông, Nguyên Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư

Nếu coi việc cất cánh của nền kinh tế gồm 2 cánh thì động cơ bên phải là chuyển đổi số, động cơ bên trái là chuyển đổi xanh. 

Chuyển đổi xanh hiện tại mọi người vẫn hình dung là câu chuyện xung quanh thị trường carbon. Nhưng ngay trước mắt, chúng tôi nhận được rất nhiều phản ánh của doanh nghiệp rằng “nước đến chân” rồi. Chỉ một thời gian ngắn nữa, các sản phẩm nông nghiệp sẽ được gắn tem xanh, tem ESG...

Tôi nghe một con số thống kê chưa được chuẩn xác là có hàng nghìn tiêu chuẩn, quy chuẩn mới của quốc tế. Vì vậy muốn tham gia thương mại quốc tế thời gian tới mọi thứ quay về phải đáp ứng các tiêu chuẩn mới.

Tuy vậy, công nghệ môi trường hiện nay có sẵn, cả công nghệ trong nước rất tốt, công nghệ của nước ngoài rất sẵn sàng. Nó phải gắn với công cụ tín chỉ carbon. Cách đây 2 năm EU đã giao dịch 90 Euro/tấn tín chỉ carbon, hiện nay trên sàn giao dịch carbon tự nguyện, giá lên tới 150-160 USD/tấn. 

Hiện nay đâu đó cách tuyên truyền của chúng ta vẫn đang nghĩ rằng chuyển đổi xanh là thách thức, làm chậm đà tiến của chúng ta. Mặc dù đây là thách thức nhưng nếu chúng ta nhận diện đầy đủ, kịp thời làm thì đó là động lực rất mới để ta tăng tốc.

2 cánh là chuyển đổi số và chuyển đổi xanh là 2 động cơ đang tương tác và phối hợp với nhau, hoàn toàn giúp chúng ta tăng trưởng thêm 1-2% nữa. Do vậy việc tăng trưởng 2 con số hoàn toàn có thể. 

Chúng ta không thể tưởng tượng được Tập đoàn Viettel đang phối hợp cùng Viện Nghiên cứu Quy hoạch và Phát triển với những giải pháp có thể giảm lượng phát thải 5-10% lượng phát thải đô thị mà chỉ hoàn toàn ứng dụng công nghệ thông tin.