Động thái này, được các nhà ngoại giao ví như một "lựa chọn hạt nhân", cho thấy sự chuẩn bị nghiêm túc của châu Âu cho một kịch bản tồi tệ nhất, ngay cả khi cánh cửa ngoại giao vẫn còn để ngỏ.

Trong một cuộc bỏ phiếu ngày 24/7, các quốc gia thành viên EU đã thể hiện sự đồng thuận gần như tuyệt đối, với chỉ Hungary phản đối, để trao cho Ủy ban châu Âu (EC) quyền kích hoạt gói thuế quan này. Theo thông tin từ hai nhà ngoại giao EU tiết lộ với tờ Politico, gói trả đũa sẽ được tạm "treo" đến ngày 7/8 để tạo cơ hội cuối cùng cho một thỏa thuận.

Nguồn cơn của sự leo thang bắt nguồn từ lá thư mà chính quyền Tổng thống Donald Trump gửi đến Brussels, đe dọa áp mức thuế 30% đối với gần như toàn bộ hàng hóa nhập khẩu từ EU.

Ủy viên Thương mại EU, ông Maroš Šefčovič, đã nhiều lần cảnh báo một động thái như vậy sẽ khiến giao thương "gần như không thể" tiếp diễn. "Một mức thuế 30% thực tế là cấm giao thương", ông Šefčovič phát biểu, nhấn mạnh sự nguy hiểm đối với các chuỗi cung ứng đã được thiết lập.

Đáp lại, danh sách trả đũa của EU đã được tính toán kỹ lưỡng để tối đa hóa tác động. Thay vì dàn trải, EU nhắm vào các sản phẩm mang tính biểu tượng và có tầm quan trọng chính trị đối với Mỹ.

Hãng tin Reuters cho biết danh sách này bao gồm từ máy bay, phụ tùng ô tô cho đến các mặt hàng nông sản cốt lõi như đậu nành và nước cam, và không thể thiếu rượu bourbon của Mỹ - một sản phẩm nhạy cảm về mặt chính trị.

Bất chấp những lời lẽ cứng rắn và sự chuẩn bị kỹ lưỡng, các quan chức châu Âu vẫn khẳng định ưu tiên hàng đầu là một giải pháp đàm phán. "Trọng tâm của chúng tôi là tìm kiếm một kết quả thương lượng với Hoa Kỳ", một phát ngôn viên của EU nói với báo giới. Có những tia hy vọng le lói khi hai bên được cho là đang thảo luận về một thỏa thuận với mức thuế cơ sở chung là 15%, tương tự như thỏa thuận mà Washington đã đạt được với Nhật Bản.

Tuy nhiên, không khí tại Brussels vẫn đầy hoài nghi. EU ngày càng "mệt mỏi" với các phương pháp đàm phán của Washington và đang tích cực chuẩn bị cho kịch bản thất bại. Ngay cả Đức, một cường quốc kinh tế luôn ủng hộ thương mại tự do và phụ thuộc nhiều vào thị trường Mỹ, cũng đã có lập trường cứng rắn hơn, sát cánh cùng Pháp.

Sự bất định này đã lan sang cả chính sách tiền tệ. Bà Christine Lagarde, Chủ tịch Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), trong một phát biểu được hãng thông tấn Associated Press (AP) đăng tải, đã mô tả môi trường kinh tế hiện tại là "bất ổn một cách đặc biệt", khiến ECB phải tạm dừng việc cắt giảm lãi suất để theo dõi tình hình.

Nếu cuộc chiến thương mại nổ ra, hậu quả sẽ rất nặng nề. Các nhà phân tích tại ngân hàng Barclays ước tính GDP của khu vực đồng euro có thể giảm tới 0,7%, một đòn giáng mạnh vào nền kinh tế vốn đang phục hồi mong manh.

Giờ đây, mọi con mắt đều đổ dồn vào các nhà đàm phán. Liệu họ có thể tìm thấy một lối thoát trong những ngày tới hay sẽ đẩy hai nền kinh tế lớn nhất thế giới vào một cuộc đối đầu thương mại tốn kém và không có người chiến thắng? Câu trả lời sẽ định hình lại không chỉ mối quan hệ EU-Mỹ mà còn cả trật tự thương mại toàn cầu trong nhiều năm tới.