Vừa qua, một vụ nghi lừa đảo lớn nhất trong lịch sử ngành điều Việt Nam xảy ra khi 5 doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu 100 container hạt điều sang Italy nhưng chưa nhận được tiền, trong đó 36 container bị mất các bộ chứng từ gốc và có nguy cơ bị mất trắng.

Theo Bộ Công thương, đến ngày 3/4, đã có 74 container hạt điều xuất sang Italy, trong đó có 39 container mà phía Việt Nam vẫn giữ được bộ chứng từ gốc, nên đã đề nghị phía hãng tàu và các cơ quan liên quan được phép đổi tên người nhận hàng mới hoặc trả hàng về Việt Nam. Do vậy không lo lắng về việc mất kiểm soát hoặc mất sở hữu với 39 container này.

Tuy nhiên, có 35 container hiện không kiểm soát được chứng từ, tức chứng từ đã gửi đi nhưng đến nay không biết đang ở đâu. Đây là số lượng container phía Việt Nam đang cố gắng đàm phán để đưa lại về Việt Nam hoặc chuyển sở hữu cho người mua mới trong thời gian tới.

Sau những nỗ lực giải quyết từ phía cơ quan chức năng, đến thời điểm hiện tại, đã có 12/35 container hạt điều xuất khẩu sang Italy bị mất chứng từ gốc đã thu hồi được. Bên cạnh đó, doanh nghiệp Việt Nam đã bán lại được 18 container hàng sang Hà Lan và Thổ Nhĩ Kỳ.

Ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất Nhập khẩu, Bộ Công thương cho biết, hiện Bộ Công thương vẫn đang theo dõi sát sao và chỉ đạo cơ quan thương vụ Việt Nam tại Italy phối hợp với các hãng tàu, các văn phòng luật sư cũng như các cơ quan chức năng của Italy để đảm bảo các container khi đến cảng sẽ được giữ lại, không giao cho bất kỳ bên nào nếu như không có sự đồng ý từ phía người bán Việt Nam.

Mặt khác, cơ quan chức năng cũng khẩn trương làm việc với hãng tàu để cho phép chuyển container đó sang tên của người mua mới, khi tìm được người mua ở khu vực châu Âu, nếu không thì sẽ tái xuất lại Việt Nam.

Cũng theo ông Trần Thanh Hải, từ sự việc này, các doanh nghiệp cũng có thêm kinh nghiệm trong giao dịch quốc tế, đặc biệt là giao dịch với những khách hàng mới, có số lượng lớn. Trong đó, bài học quan trọng là các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam cần hết sức lưu ý đến việc xác minh khách hàng, kể cả những đối tác đã quen thuộc.

“Ở đây, việc xác thực khách hàng luôn là yêu cầu được đặt ra đầu tiên và việc xác thực này có thể thông qua nhiều kênh khác nhau, trong đó có kênh của các cơ quan thương vụ Việt Nam tại các nước. Bên cạnh đó, tùy theo thị trường sẽ có những dịch vụ xác thực thông tin, xác thực khách hàng và có những dịch vụ miễn phí hoặc trả phí. Doanh nghiệp nên tận dụng các kênh như vậy trước khi giao dịch”, ông Hải nhấn mạnh.

Đứng từ góc độ doanh nghiệp, công tác quản trị rủi ro cũng là yêu cầu cấp thiết, trong bối cảnh các doanh nghiệp đang hội nhập sâu rộng với thị trường thế giới. Bởi lẽ, hoạt động thương mại quốc tế sẽ không tránh khỏi những rủi ro, trong đó có những hành động lừa đảo chuyên nghiệp, tinh vi. Vì vậy, một trong những biện pháp phòng ngừa và quản trị rủi ro là kiểm soát các khâu trong chuỗi logistics, mua bảo hiểm đầy đủ và chủ động thuê tàu.

Ông Trần Thanh Hải cũng cho rằng, trong một giao dịch, việc lựa chọn phương thức thanh toán nào phụ thuộc vào thế mạnh đàm phán thuộc về ai và người mua luôn đưa ra phương thức thanh toán tiện nhất cho họ. Vì vậy, các doanh nghiệp Việt Nam cũng nên dành quyền chủ động soạn thảo hợp đồng, để nắm vững quy trình khi có xảy ra tranh chấp pháp lý.

Ngoài ra, các doanh nghiệp cũng nên trao đổi với đơn vị tư vấn để hiểu và nắm vững nội dung các điều khoản trong hợp đồng, nghĩa vụ của các bên, các trường hợp miễn trừ trách nhiệm, quy định về xử lý tranh chấp, bồi thường...

“Hiện trong 3 phương thức thanh toán quốc tế là: D/P (giao tiền thì giao chứng từ), CAD (giao chứng từ trả tiền ngay) và L/C (thanh toán theo thư tín dụng chứng từ) thì L/C là một phương thức thanh toán ít rủi ro nhất, nhưng lại ít phổ biến trong thương mại nông sản. Vì vậy, sau vụ việc này, doanh nghiệp xuất khẩu cần cẩn trọng hơn khi giao dịch với các đối tác quốc tế”, ông Hải cho hay.