Mỹ là đối tác thương mại quan trọng hàng đầu và là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam. Năm 2024, tiềm năng xuất khẩu hàng hóa sang thị trường này được nhiều chuyên gia đánh giá ngày càng rộng mở, nhất là khi Mỹ không còn là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Trung Quốc, tạo cơ hội cho các doanh nghiệp Việt Nam gia tăng thị phần.   

Chuyên gia kinh tế TS Nguyễn Trí Hiếu đánh giá, dù kinh tế Mỹ chịu ảnh hưởng từ sự bao trùm bởi sắc xám của kinh tế toàn cầu, tiêu dùng suy giảm, song các nhà mua hàng ở Mỹ vẫn xác định Việt Nam là thị trường cung ứng quan trọng. Mỹ muốn đa dạng chuỗi cung ứng, coi trọng vai trò và vị trí của Việt Nam trong khu vực.   

Thực tế thời gian qua đã chứng kiến sự đổ bộ của các Tập đoàn lớn Mỹ như Intel, Apple, Google, Boeing, Walmart… nghiên cứu, đầu tư mở rộng chuỗi cung ứng tại Việt Nam nhằm đảm bảo tính ổn định trong dài hạn của toàn chuỗi. Đặc biệt, chuyến thăm lịch sử của Tổng thống Mỹ Joe Biden tới Việt Nam và sự kiện nâng cấp quan hệ lên mức đối tác chiến lược toàn diện hồi tháng 9/2023, được đánh giá tạo cơ hội để thúc đẩy xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường này.  

Động thái kích hoạt “ngòi nổ” về thương mại và đầu tư giữa Việt Nam và Mỹ trong bối cảnh mới của năm 2024 này đang đòi hỏi các doanh nghiệp Việt tiếp tục cải thiện, chuẩn bị nhiều hơn nữa nhằm tận dụng tốt các cơ hội được mở ra trong xuất nhập khẩu. Điều đó được ví như việc đưa chiếc thuyền đủ mạnh vươn ra khơi xa, tái cấu trúc doanh nghiệp một cách vững chắc để “hái quả ngọt” cùng các đối tác Mỹ. 

Số liệu mới đưa ra từ Tổng cục Thống kê cho thấy, trong 2 tháng đầu năm 2024, Mỹ là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch ước đạt 17,4 tỷ USD. Việc cải thiện tăng trưởng trong hoạt động xuất khẩu ở thị trường này thể hiện rõ nhất trong tháng đầu của năm nay khi tăng 64% so cùng kỳ năm trước, nhờ lực kéo từ các mặt hàng chủ lực như điện thoại và linh kiện, máy vi tính sản phẩm điện tử và linh kiện, sản phẩm dệt may, giày dép, đồ gỗ, thủy sản…  

Không chỉ khởi sắc về xuất khẩu, việc nhập khẩu hàng hóa, nguyên liệu từ Mỹ về Việt Nam cũng được kỳ vọng sẽ có sức tăng trưởng mạnh hơn. Theo các chuyên gia, nhập khẩu từ Mỹ còn khiêm tốn (chỉ chiếm tỷ trọng 4,2% trong tổng kim ngạch nhập khẩu của Việt Nam), cho nên thặng dư thương mại Việt Nam với Mỹ thông thường trong những năm vừa rồi là trên 100 tỷ USD. Các nhà kinh tế của Mỹ vẫn mong phía Việt Nam cố gắng cân bằng hơn về thương mại giữa hai quốc gia. 

Tại hội thảo quy tụ những doanh nghiệp vừa và nhỏ ở TP.HCM, ngày 1/3 vừa qua, bàn về việc doanh nghiệp Việt nên toan tính, chuẩn bị gì trước bối cảnh mới, chuyên gia kinh tế TS Cấn Văn Lực cho rằng, chỉ nỗ lực đẩy mạnh xuất khẩu hàng hóa sang Mỹ là chưa đủ, doanh nghiệp cũng nên tăng cường nhập khẩu hàng hóa, thiết bị, nguyên vật liệu từ quốc gia này. Đơn cử như hãng hàng không Vietnam Airlines vừa qua đã ký kết hợp đồng khá lớn để nhập máy bay của hãng Boeing từ Mỹ về.   

“Chúng tôi đang giúp cho hãng hàng không này kết nối với phía ngân hàng của Mỹ để có được nguồn vốn tương đối tích cực, hấp dẫn và trung dài hạn nhằm tài trợ cho việc mua máy bay của Mỹ”, ông Lực nói đồng thời khẳng định rằng, ngoài nhập khẩu máy bay với giá trị tỷ USD thì có nhiều lĩnh vực tiềm năng khác để các doanh nghiệp Việt nhập khẩu nhiều hơn nữa từ Mỹ, như dược phẩm, thiết bị y tế, các mặt hàng liên quan đến công nghệ, năng lượng…  sẽ được hiện thực hóa. 

Lấy ví dụ ở mảng du lịch, ông Lực cho rằng, nếu như năm 2023 có khoảng 730.000 du khách Mỹ đến Việt Nam, thì trong 2- 3 năm có thể đạt con số 1 triệu du khách. Con số này cho thấy dư địa từ du khách Mỹ để các doanh nghiệp trong ngành du lịch Việt khai thác là rất lớn. 

Bên cạnh đó, doanh nghiệp phải làm theo hướng chuyên nghiệp và chuẩn hóa - hai vấn đề phía doanh nghiệp Hoa Kỳ rất chú trọng. Cần có sự tư vấn pháp lý khi giao dịch, trao đổi với thị trường Mỹ, hướng những mặt hàng hướng đến xanh hóa nhiều hơn, ít ảnh hưởng đến môi trường.

“Thời gian tới, Hoa Kỳ sẽ áp dụng những đạo luật liên quan đến khí carbon xuyên biên giới. Hoa Kỳ cũng rất chú trọng đến kinh tế tuần hoàn như thị trường châu Âu đã làm, nên doanh nghiệp cần tăng khả năng tái chế sản phẩm”, TS. Cấn Văn Lực lưu ý.

Chia sẻ bằng kinh nghiệm nhiều năm xuất khẩu các mặt hàng thực phẩm vào hệ thống bán lẻ ở Mỹ, bà Phan Thị Tuyết Mai, Chủ tịch Công ty TNHH TMTM, cho rằng, khi xác định xuất khẩu hàng sang Mỹ, đòi hỏi các doanh nghiệp Việt trước tiên cần đánh giá năng lực của mình, gồm công nghệ sản xuất, sản lượng, tài chính… rồi mới lập kế hoạch xuất khẩu. 

Bà Mai dẫn chứng, như Tập đoàn bán lẻ Costco có cả ngàn siêu thị rải đều khắp các tiểu bang ở Mỹ,  một khi họ đã đặt hàng sản phẩm của doanh nghiệp để phân phối cho một loạt siêu thị, điều này đòi hỏi doanh nghiệp Việt muốn kết nối với nhà bán lẻ này phải chuẩn bị sản lượng tối thiểu cũng phải vài chục container trong kho, rồi vài chục container nằm trên biển và vài chục container trong kho của Costco...

Đồng thời lưu ý, những nhà bán lẻ như vậy thông thường khi họ mua hàng 90 ngày mới thanh toán. Đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp phải tự cân đối nguồn tài chính để trang trải cho hàng trăm container nằm chờ để quay vòng. Một điều quan trọng nữa theo bà Mai, các doanh nghiệp cần chú tâm đến quản trị rủi ro các tiêu chuẩn đánh giá của nhà bán lẻ Mỹ (như tuân thủ pháp luật, các vấn đề liên quan đến lao động, môi trường…). Cần tìm hiểu xu thế, nhu cầu thị trường, Key Players (khách hàng và đối thủ cạnh tranh chủ chốt) trong lĩnh vực của mình. 

Hoặc khi doanh nghiệp bán hàng cho các công ty thương mại ở Mỹ cũng phải tính đến vấn đề thanh toán quốc tế để không phải gặp rủi ro mất tiền, tìm hiểu kỹ về pháp lý thương mại tại quốc gia này, nhắm đúng kênh phân phối, mức thuế mà Mỹ áp dụng với ngành hàng và các đối thủ cạnh tranh ở các quốc gia khác. Ngoài ra, các doanh nghiệp cần tăng quảng bá hình ảnh, xây dựng website thật chỉnh chu, rồi có nhiều phương án để đưa sản phẩm tiếp cận người tiêu dùng Mỹ…