Thứ bảy, 30/08/2025
Doanh Nhân Trẻ

Doanh Nhân Trẻ

  • Click để copy

Xuất khẩu: Con số lớn chưa hẳn là tăng trưởng tốt

Huyền Trang
- 16:28, 12/05/2023

(DNTO) - Theo chuyên gia, nếu tăng trưởng xuất khẩu vẫn phụ thuộc nhiều vào doanh nghiệp FDI hoặc do các doanh nghiệp “mượn đường” để né các cuộc điều tra nguồn gốc xuất xứ, thì vẫn chưa thực sự bền vững.

Xuất khẩu Việt Nam tăng trưởng khá qua các năm nhưng thực sự chưa bền vững vì còn phụ thuộc nhiều vào khối ngoại. Ảnh minh họa.

Xuất khẩu Việt Nam tăng trưởng khá qua các năm nhưng thực sự chưa bền vững vì còn phụ thuộc nhiều vào khối ngoại. Ảnh minh họa.

Năm ngoái, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa Việt Nam đạt 732,5 tỷ USD, tăng 9,5% so năm trước đó. Trong đó xuất khẩu đạt 371,9 tỷ USD, tăng 10,6%. Tuy vậy, khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) vẫn chiếm phần đa trong hoạt động xuất nhập khẩu năm ngoái (74,4%). Trong 4 tháng đầu năm nay, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa ước đạt 108,57 tỷ USD và khu vực FDI vẫn chiếm tới 73,7%.

Chia sẻ trong toạ đàm và tái cơ cấu ngành công thương sáng 12/5, TS Nguyễn Văn Hội, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược Chính sách Công Thương (Bộ Công Thương), cho biết đã đến lúc không chỉ nhìn vào giá trị kim ngạch xuất khẩu, mà phải nhìn vào giá trị gia tăng khi xuất khẩu, tập trung vào những mặt hàng Việt Nam có giá trị cao, các ngành công nghiệp nền tảng, các mặt hàng Việt Nam có lợi thế, mang lại giá trị từ doanh nghiệp, kể cả doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Hiện có 60.000 doanh nghiệp vừa và nhỏ, chiếm tỷ lệ trên 5% tham gia vào chuỗi xuất khẩu. Doanh nghiệp vừa và nhỏ có đóng góp quan trọng trong xuất khẩu nông lâm thủy sản nhờ xây dựng được chuỗi giá trị và xuất khẩu ổn định ra thị trường thế giới.

Tuy vậy, TS Hội cũng thừa nhận xuất khẩu của Việt Nam còn thiếu bền vững vì còn nhiều sản phẩm phụ thuộc vào doanh nghiệp FDI như điện tử, thiết bị phụ tùng…

Đồng tình với quan điểm này, TS Nguyễn Minh Phong, chuyên gia kinh tế cho biết tổng kim ngạch xuất khẩu mặc dù cũng phản ánh một phần sự tăng trưởng và hội nhập của nền kinh tế, nhưng không cho thấy nhiều về tốc độ tăng trưởng.

Bởi thực tế, trong bối cảnh căng thẳng thương mại Mỹ - Trung, Mỹ đang tăng cường chống gian lận xuất xứ và hàng rào kĩ thuật khác. Đôi khi việc tăng tổng kim ngạch thương mại lại là do các doanh nghiệp từ nước khác “mượn đường”. Điều này không có lợi cho cả nền kinh tế đất nước và hội nhập.

Về cơ cấu nhóm hàng xuất khẩu, trong năm ngoái, chiếm tỷ lệ cao nhất là công nghiệp chế biến với 89%, sau đó là nông lâm thủy sản chiếm 9,6% và cuối cùng là nhóm nhiên liệu, khoảng sản chiếm 1,4%. Trong 4 tháng đầu năm nay, nhóm nông lâm thủy sản chiếm 8,9% tổng kim ngạch xuất khẩu.

Tuy nhiên theo TS Nguyễn Minh Phong, đôi khi công nghiệp không tạo ra nhiều giá trị gia tăng lớn bằng nông nghiệp. Bởi theo cơ cấu xuất nhập khẩu, nông nghiệp là ngành tạo ra xuất khẩu ròng tốt nhất.

“Các doanh nghiệp nội địa trong những ngành khác chủ yếu nhập siêu, riêng nông nghiệp xuất siêu. Đặc biệt công nghiệp chế biến trong nông nghiệp tạo ra xuất siêu rất lớn, kể cả công nghiệp chế biến gỗ cũng tạo ra giá trị gia tăng cao. Tức là những ngành nhiều khi doanh nghiệp vừa và nhỏ làm nhưng tạo giá trị gia tăng cao dựa trên lao động tay nghề và quy trình chế biến từ gỗ thô thành các sản phẩm rất tinh tế, giúp giá trị xuất khẩu tăng cao. Đó là những yếu tố thể hiện tăng trưởng của xuất nhập khẩu”, ông Phong nêu ví dụ.

Tập trung phát triển công nghiệp hỗ trợ, công nghiệp chế biến ở những ngành Việt Nam có lợi thế thay vì dàn trải. Ảnh: T.L.

Tập trung phát triển công nghiệp hỗ trợ, công nghiệp chế biến ở những ngành Việt Nam có lợi thế thay vì dàn trải. Ảnh: T.L.

Cũng theo vị chuyên gia này, nếu xuất khẩu dựa nhiều vào doanh nghiệp FDI sẽ không bền vững. Ví dụ trong quý 1 vừa qua, tổng sản phẩm xuất khẩu của Bắc Ninh giảm hơn 11% do doanh nghiệp FDI là Samsung không xuất khẩu được. Như vậy rủi ro khi phụ thuộc quá mức vào một thị trường, một sản phẩm hay một trụ cột kinh tế.

“Trong khi đó nông nghiệp vẫn tăng trưởng tốt. Thậm chí ai đó có gạo dự trữ tốt thì hiện nay thị trường với giá tăng hơn 10% và nhu cầu tăng rất mạnh là cơ hội tốt”, ông Phong nói.

Về việc phát triển công nghiệp, theo TS Phong, phải dựa trên nền tảng và những lợi thế sẵn có Việt Nam. Ví dụ ta có sản phẩm nông sản với sản lượng cao có thể phát triển công nghiệp chế biến để tăng giá trị sản phẩm. Như cà phê hiện chủ yếu xuất thô, 150.000 – 200.000 đồng/kg, nhưng nếu chế biến thành các thương hiệu thì có thể bán gấp 10 lần.

Hay phát triển công nghiệp chế biến thủy sản, công nghiệp chế tạo tàu, vừa hỗ trợ cho phát triển công nghiệp chế biến chế tạo, vừa hỗ trợ phát triển cho nông nghiệp, vừa tạo ra lưỡng dụng giữa quân sự và quốc phòng.

“Chúng ta phải lựa chọn những trọng điểm phát triển, quan điểm phát triển bám sát thực tiễn như vậy mới hiệu quả, không dựa vào cho – nhận của nước ngoài”, ông Phong nhấn mạnh.

Vị chuyên gia cũng cho biết muốn phát triển công nghiệp trong nước cần có chính sách thuận lợi để đội ngũ doanh nghiệp tư nhân có điều kiện đầu tư và phát triển khoa công nghệ một cách tự chủ. Bởi trong các hiệp định thương mại thế hệ mới như CPTPP, có một yêu cầu rất mới là không được phép sử dụng điều kiện buộc chuyển giao công nghệ như một điều kiện để tiếp nhận FDI.

“Do đó, chuyện chúng ta có thể mặc cả anh phải chuyển giao cho tôi công nghệ, tôi mới cho anh ưu đãi đã không còn nữa. Chúng ta đã bỏ qua giai đoạn đó mà hiện nay phải sử dụng công cụ thị trường tốt hơn, phải phát triển mạnh các doanh nghiệp trong nước để trở thành đối tác bình đẳng trong việc chuyển giao công nghệ”, TS Phong cho hay.

Tin khác

Doanh nhân - Doanh nghiệp
Chiều nay (28,8) tại Udon Thani (Thái Lan), phiên chuyên đề “Go Global” sẽ khép lại chuỗi Vòng đối thoại địa phương của Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam 2025 (VPSF 2025), mở ra những thảo luận thực chất về hành trình hội nhập toàn cầu của doanh nghiệp tư nhân Việt Nam.
2 ngày
Doanh nhân - Doanh nghiệp
Xu hướng gần như đi ngang trong suốt hơn một tháng qua của cổ VCB bị phá vỡ vào hôm nay, ngày 27/8, khi cổ phiếu này tăng kịch trần đạt mức giá kỷ lục mới với 69.100 đồng/cp.
2 ngày
Doanh nhân - Doanh nghiệp
Tập đoàn Masan vừa được vinh danh là “Nơi làm việc tốt nhất châu Á 2025” (HR Asia - Best Companies to Work for in Asia 2025) bởi tạp chí nhân sự hàng đầu châu Á - HR Asia. Đây là năm thứ ba liên tiếp, Masan nhận được giải thưởng quốc tế uy tín này.
3 ngày
Doanh nhân - Doanh nghiệp
Ngã đâu đứng đó, sáng tạo trong kinh doanh, gắn thành công bền vững với đạo đức kinh doanh đang là hành trang của nhiều doanh nghiệp Việt đi ra thế giới, trong đó có Phúc Sinh Group.
3 ngày
Doanh nhân - Doanh nghiệp
Việc gia tăng các giao dịch chứng khoán đang đặt ra yêu cầu chuẩn bị kỹ lưỡng về hạ tầng công nghệ, nhằm đảm bảo độ ổn định cao, khả năng mở rộng linh hoạt, đáp ứng các tiêu chuẩn bảo mật tài chính nghiêm ngặt.
4 ngày
Đồng hành cùng doanh nghiệp
Hội thảo khoa học với chủ đề “Thể chế kiến tạo – Khơi thông dòng chảy phát triển” được xem là phiên chuyên đề pháp lý trong khuôn khổ Vòng đối thoại địa phương thuộc Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam 2025 (VPSF 2025). Các vấn đề chính sách, pháp lý được các chuyên gia đặt ra với những góc nhìn thực tế, nhằm tạo cầu nối chính sách để cộng đồng doanh nhân an tâm kinh doanh và cống hiến.
4 ngày
Doanh nhân - Doanh nghiệp
Ngày 22/8, Công ty Cổ phần Thực phẩm Dinh dưỡng Nutifood chính thức công bố Công ty Cổ phần Cơ khí Xây dựng Thương mại Đại Dũng là nhà thầu cung cấp, sản xuất và lắp đặt kết cấu thép cho dự án cầu đi bộ qua sông Sài Gòn.
4 ngày
Tiếng nói doanh nhân
Theo bà Lưu Thị Thanh Mẫu, trong bối cảnh nhiều tỉnh, thành sáp nhập, cơ quan chức năng cần cụ thể hóa chuyển đổi xanh và kinh tế xanh, xây dựng lộ trình cũng như có các bộ công cụ nhằm tránh tạo ra các vùng trũng, các đô thị vênh trong hành trình chuyển đổi xanh của Việt Nam.
4 ngày
Doanh nhân - Doanh nghiệp
Làm sao để doanh nghiệp có thể tận dụng hiệu quả những nguồn lực sẵn có để thực hiện chuyển đổi số, tháo gỡ được các khó khăn hiện tại, những chiến lược và định hướng nào cần thiết cho giai đoạn mới, là một trong những chủ đề được các doanh nghiệp tham gia thảo luận và hiến kế tại Vòng đối thoại địa phương Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam 2025, cụm Đông Nam bộ.
1 tuần
Doanh nhân - Doanh nghiệp
Giữa bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, được định hướng bởi "bộ tứ Nghị quyết chiến lược", Vòng đối thoại địa phương Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam (VPSF) 2025 - Phiên đối thoại cụm Đông Nam Bộ đã trở thành một cuộc đối thoại thẳng thắn.
1 tuần
Doanh nhân - Doanh nghiệp
Trong xu hướng đa dạng thị trường vốn hiện nay, việc huy động vốn từ các quỹ đầu tư tư nhân, nhất là từ các quỹ đầu tư nước ngoài ngày càng được doanh nghiệp quan tâm. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần lường trước các rủi ro, nhất là các vướng mắc pháp lý để thu hút vốn đầu tư hiệu quả.
1 tuần
Doanh nhân - Doanh nghiệp
Hiệp hội Ẩm thực TP.HCM (FBA) và Viettel TP.HCM vừa ký kết Biên bản hợp tác chiến lược, cung cấp một số giải pháp chuyển đổi số cho các nhà hàng, khách sạn tại TP.HCM.
1 tuần
Doanh nhân - Doanh nghiệp
Chiều mai (22/8), tại TP. Hồ Chí Minh, Phiên đối thoại địa phương thứ chín của Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam 2025 (VPSF 2025) sẽ diễn ra, quy tụ đông đảo lãnh đạo các bộ, ngành, chính quyền địa phương, chuyên gia kinh tế và cộng đồng doanh nhân tư nhân khu vực Đông Nam Bộ.
1 tuần
Doanh nhân - Doanh nghiệp
Tại Phiên đối thoại Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam (VPSF) 2025 cụm Đồng bằng sông Hồng diễn ra ngày 20/8 ở Hải Phòng, những câu chuyện gai góc về rào cản thể chế, vốn, đất đai đã được doanh nghiệp nói thẳng. Chính quyền địa phương cam kết lắng nghe và cam kết hành động quyết liệt, thể hiện tinh thần chuyển từ đối thoại sang hành động thực chất, kỳ vọng về sự phát triển cho kinh tế tư nhân vùng đầu tàu đất nước.
1 tuần
Đồng hành cùng doanh nghiệp
Sự góp mặt của một thương hiệu duy nhất đã giúp Việt Nam vươn lên vị trí thứ 5 toàn cầu về giá trị thương hiệu ngành sữa. Điều gì đã đưa Vinamilk – cái tên quen thuộc trên bàn ăn của hàng triệu gia đình Việt – trở thành đại diện duy nhất của Đông Nam Á góp mặt trong danh sách này?
1 tuần
Xem thêm