World Cup 2026 càng cho thấy rõ điều đó. Với 48 đội, 104 trận đấu, trải rộng tại 3 quốc gia Mỹ, Mexico và Canada, giải đấu không chỉ tạo ra cuộc đua trên sân cỏ, mà còn kích hoạt hàng loạt lĩnh vực như hàng không, khách sạn, vận tải, ăn uống, bán lẻ, truyền hình, quảng cáo, công nghệ, an ninh, du lịch và công nghiệp nội dung.

Một trận đấu diễn ra trong 90 phút. Nhưng giá trị kinh tế của nó bắt đầu từ trước đó rất lâu và kéo dài sau tiếng còi mãn cuộc. Người hâm mộ mua vé, đặt phòng, bay đến thành phố đăng cai, ăn uống, mua áo đấu, sử dụng dịch vụ số, chia sẻ hình ảnh, tham gia các hoạt động bên lề. Mỗi bàn thắng trên sân có thể kéo theo hàng triệu giao dịch ngoài sân.

Đây là bản chất của kinh tế thể thao hiện đại: không chỉ bán một trận đấu, mà bán cả trải nghiệm. Một kỳ World Cup thành công không chỉ cần sân vận động đẹp, đội bóng mạnh hay trận cầu hấp dẫn. Nó cần hạ tầng tốt, giao thông thuận tiện, dịch vụ chuyên nghiệp, an ninh an toàn, truyền thông hiệu quả và năng lực tổ chức đồng bộ. Người hâm mộ rời sân không chỉ nhớ tỷ số một trận đấu mãn nhãn, mà nhớ cách họ được phục vụ chu đáo ra sao.

Từ những gì đang diễn ra ở World Cup, nhìn về Việt Nam, có thể thấy ngay một phép tính rõ ràng: muốn phát triển kinh tế dịch vụ, phải biết biến sự kiện thành sản phẩm kinh tế.

Việt Nam chưa có cơ hội tổ chức World Cup, nhưng không thiếu dư địa để phát triển kinh tế sự kiện: lễ hội văn hóa, festival biển, giải marathon, sự kiện âm nhạc, hội chợ du lịch, giải thể thao quốc tế, tuần lễ ẩm thực, các chương trình xúc tiến thương mại gắn với địa phương... Vấn đề là không nên tổ chức theo kiểu “xong sự kiện là xong việc”. Mỗi sự kiện phải được thiết kế như một chuỗi giá trị.

Một giải chạy có thể làm đầy thêm những khách sạn, quán ăn, chuyến xe và điểm tham quan của địa phương. Một lễ hội có thể đánh thức hương vị bản địa, đưa sản phẩm vùng miền đến gần hơn với du khách. Một sự kiện thể thao hay văn hóa, nếu biết kết nối với du lịch và dịch vụ, sẽ mở thêm cơ hội mưu sinh cho doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh, nghệ nhân và cộng đồng dân cư.

Tinh thần Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân cần được nhìn từ chính không gian này. Kinh tế tư nhân không chỉ tham gia với vai trò tài trợ, mà phải trở thành lực lượng tổ chức, sáng tạo sản phẩm, cung cấp dịch vụ, vận hành trải nghiệm và mở rộng thị trường. Nhà nước kiến tạo cơ chế, đầu tư hạ tầng, đặt chuẩn mực; doanh nghiệp tư nhân biến cơ hội thành sản phẩm cụ thể.

Nghị quyết 80 về phát triển văn hóa cũng đặt ra yêu cầu quan trọng: văn hóa phải trở thành nguồn lực phát triển. Muốn vậy, văn hóa cần đi cùng dịch vụ, du lịch, công nghệ và kinh tế tư nhân. Một làn điệu dân ca, một món ăn bản địa, một lễ hội truyền thống hay một không gian phố cổ chỉ thật sự tạo giá trị mới khi được tổ chức, kể chuyện và thương mại hóa một cách văn minh.

World Cup cho thấy sức mạnh của việc kết hợp thể thao, văn hóa và dịch vụ. Việt Nam cũng cần cách tiếp cận như vậy: không chỉ tổ chức sự kiện, mà xây dựng sản phẩm; không chỉ thu hút người đến, mà khiến họ muốn quay lại; không chỉ quảng bá hình ảnh, mà tạo doanh thu, việc làm và thương hiệu địa phương.

Trái bóng World Cup rồi sẽ dừng sau trận chung kết. Nhưng bài học kinh tế của nó còn ở lại: trong thời đại mới, cảm xúc cũng có thể trở thành nguồn lực phát triển nếu được tổ chức chuyên nghiệp.

Với Việt Nam, đó là gợi ý rất đáng suy nghĩ: phát triển kinh tế tư nhân bằng dịch vụ, phát triển văn hóa bằng sản phẩm cụ thể, và phát triển đất nước bằng những trải nghiệm đủ tốt để thế giới muốn tìm đến.

FIFA ước tính World Cup 2026 có thể đóng góp 17,2 tỉ USD cho nền kinh tế Mỹ và hỗ trợ hàng trăm nghìn việc làm trong các lĩnh vực du lịch, dịch vụ, vận tải và tổ chức sự kiện. Tổng lượng khán giả đến các sân vận động được dự báo đạt khoảng 6,5 triệu người.

Chi tiêu của du khách cho lưu trú, ăn uống, giải trí và đi lại được ước tính lên tới hàng chục triệu USD, trong khi doanh thu khách sạn địa phương có thể tăng hơn 20% so với thông thường. Các chuyên gia cho rằng, phần lớn nguồn thu sẽ đến từ lĩnh vực dịch vụ, nhà hàng, khách sạn và vận tải.

Còn theo một báo cáo nghiên cứu chuyên đề từ BofA Global Research - bộ phận phân tích và nghiên cứu thị trường chuyên sâu của Bank of America, World Cup 2026 - giải đấu diễn ra từ ngày 11.6 đến 19.7 - dự kiến sẽ đóng góp khoảng 41 tỉ USD vào GDP toàn cầu và hỗ trợ hơn 800.000 việc làm.