Bài 1: Bảng cân đối 'được' và 'mất'

Bài 2: Chuỗi cung ứng hậu bảo hộ

Sau một năm Mỹ thực thi các dòng thuế đối ứng mới, Việt Nam tiếp tục củng cố vị thế là đối tác thương mại hàng đầu của Washington tại Đông Nam Á. Tuy nhiên, đằng sau những con số tỷ USD là áp lực "tầm soát" gắt gao từ Bộ Thương mại Mỹ nhằm ngăn chặn tình trạng lẩn tránh thuế thông qua hình thức gian lận xuất xứ. Ngành dệt may và thủy sản - hai trụ cột xuất khẩu thâm dụng lao động - đang trở thành những "phòng thí nghiệm" thực tế cho khả năng thích ứng của doanh nghiệp Việt.

Đối với ngành dệt may, việc Mỹ áp mức thuế đối ứng 20% đối với nhiều mặt hàng thời trang từ năm 2025 đã tạo ra một "cú sốc" chi phí trực diện. Thách thức lớn nhất không chỉ là thuế suất, mà là quy tắc xuất xứ nghiêm ngặt. Khi ngành dệt may nội địa vẫn phụ thuộc lớn vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu, rủi ro bị "truy quét" thuế đối với các sản phẩm bị nghi ngờ là hàng trung chuyển luôn ở mức báo động đỏ.

Các doanh nghiệp hiện đứng trước yêu cầu sống còn: phải nhanh chóng nội địa hóa chuỗi cung ứng hoặc chuyển dịch nguồn cung sang các đối tác có hiệp định thương mại để chứng minh giá trị gia tăng thực chất tại Việt Nam.

Trong khi đó, ngành thủy sản - đặc biệt là tôm và cá tra - lại đang đối mặt với kịch bản "vừa mừng vừa lo". Dù có những đợt điều chỉnh giảm thuế chống bán phá giá, nhưng các phán quyết từ các kỳ rà soát hành chính (POR) gần đây vẫn duy trì mức thuế cao đối với một số doanh nghiệp lớn.

Để giữ vững thị phần, các "đại gia" thủy sản Việt Nam đang phải chuyển dịch mạnh mẽ sang mô hình kinh tế tuần hoàn và các chứng nhận xanh (ASC, BAP). Đây không còn là lựa chọn mang tính hình ảnh, mà là "tấm giấy thông hành" duy nhất để vượt qua các rào cản phi thuế quan mà Mỹ dựng lên nhằm bảo hộ ngành đánh bắt nội địa.

Việc duy trì thặng dư thương mại lớn với Mỹ là một thành tựu nhưng cũng là một rủi ro chính trị. Washington đang tăng cường sử dụng các công cụ phi thuế quan để cân bằng cán cân, buộc Việt Nam phải duy trì chiến lược ngoại giao kinh tế linh hoạt: vừa tăng cường nhập khẩu các mặt hàng chiến lược từ Mỹ như khí LNG hay nông sản, vừa minh bạch hóa các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong nước để tránh các cáo buộc trợ cấp.

Vòng xoáy thuế đối ứng của Mỹ đã xác lập một kỷ nguyên mới cho hàng xuất khẩu Việt Nam: kỷ nguyên của sự minh bạch và giá trị gia tăng thực chất. Để không bị cuốn trôi, doanh nghiệp Việt không thể mãi đóng vai "trạm trung chuyển" mà phải trở thành một mắt xích bền vững, không thể thay thế trong chuỗi giá trị toàn cầu mới. Thuế đối ứng không còn là nguy cơ xa vời, mà đã trở thành một phần tất yếu của chi phí vận hành trong cuộc chơi thương mại hiện đại.