Những ngày đầu tháng 4, quyết định của Hoa Kỳ áp dụng mức thuế bổ sung cao hơn 10% với nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam, gây không ít lo ngại cho doanh nghiệp xuất khẩu. Đặc biệt, mức thuế mới lên đến 46% là thách thức lớn, khi xuất khẩu sang Mỹ lâu nay vẫn chiếm tỷ trọng cao trong tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam. Tuy nhiên, trong khó khăn cũng xuất hiện cơ hội để các doanh nghiệp trẻ thích ứng, đổi mới và bứt phá.

Theo số liệu từ Cục Thống kê – Bộ Tài chính, năm 2024, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ đạt gần 120 tỷ USD, tăng 23,2% so với năm trước. Trong 2 tháng đầu năm 2025, con số này tiếp tục đạt 19,6 tỷ USD, tăng 16,5%, cho thấy Mỹ vẫn là thị trường xuất khẩu quan trọng. Với việc thuế suất tăng mạnh, nhiều mặt hàng xuất khẩu như điện tử, dệt may, thủy sản, gỗ, giày dép… sẽ chịu áp lực lớn, đòi hỏi doanh nghiệp phải có phương án điều chỉnh linh hoạt.

Ngay sáng 3/4, tại phiên họp Thường trực Chính phủ, Thủ tướng yêu cầu giữ vững mục tiêu tăng trưởng GDP trên 8% trong năm 2025, đặt ra áp lực không nhỏ lên doanh nghiệp. Bên cạnh tác động của thuế quan, nguy cơ giảm hoặc trì hoãn đơn hàng cũng hiện hữu. Nếu không có phương án thích ứng, sự sụt giảm nguồn thu ngoại tệ sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến cán cân thương mại và tăng trưởng kinh tế.

Để hỗ trợ doanh nghiệp, Chính phủ đã ban hành Nghị định 73/2025/NĐ-CP, tập trung vào chính sách miễn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp, gia hạn thuế nhập khẩu nguyên vật liệu, cùng gói tín dụng ưu đãi nhằm tăng khả năng đầu tư vào công nghệ, đổi mới sản xuất. Các biện pháp này giúp doanh nghiệp giảm áp lực tài chính, từ đó duy trì khả năng cạnh tranh trong tình hình mới.

Thực tiễn từ các hiệp định thương mại tự do như EVFTA, CPTPP cho thấy nếu doanh nghiệp chủ động tận dụng lợi thế về thuế suất ưu đãi, có thể giảm thiểu tác động từ thị trường Mỹ bằng việc mở rộng xuất khẩu sang các thị trường khác như EU, Trung Đông, châu Phi và Trung Quốc. Chính phủ cũng đẩy mạnh các chương trình xúc tiến thương mại nhằm tạo cơ hội cho doanh nghiệp kết nối khách hàng mới.

Trước sức ép từ rào cản thuế quan, doanh nghiệp cần tập trung vào nâng cao chất lượng sản phẩm, tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế nhằm chinh phục các thị trường khó tính. Các lĩnh vực như dệt may cần chú trọng chứng nhận lao động và điều kiện sản xuất; ngành nông – thủy sản phải đáp ứng yêu cầu về truy xuất nguồn gốc và kiểm định chất lượng nghiêm ngặt hơn. Đây là cơ hội để hàng Việt nâng cao giá trị, không chỉ dựa vào lợi thế nhân công rẻ mà còn khẳng định sự vượt trội về tiêu chuẩn và chất lượng.

Chuyển đổi số là hướng đi tất yếu giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí, nâng cao năng suất và ứng phó linh hoạt với biến động thuế. Nhiều doanh nghiệp trẻ đã ứng dụng công nghệ 4.0 vào quản lý chuỗi cung ứng, tài chính, marketing và chăm sóc khách hàng, giúp tăng hiệu quả hoạt động và mở rộng thị trường quốc tế.

Đầu tư vào nguồn nhân lực cũng là yếu tố then chốt. Doanh nghiệp Việt đang thiếu đội ngũ quản trị viên và chuyên gia kỹ thuật có khả năng tiếp cận công nghệ mới, quản lý chuỗi cung ứng đa kênh và phân tích thị trường nước ngoài. Trong giai đoạn 2025-2030, khi kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động, đầu tư vào con người sẽ giúp tạo nền tảng sản xuất bền vững, vượt qua thách thức ngắn hạn.

Cuối cùng, sự liên kết giữa doanh nghiệp trẻ với các nhà đầu tư quốc tế và tổ chức tài chính sẽ giúp mở rộng thị trường, giảm phụ thuộc vào Mỹ. Các hội chợ xúc tiến thương mại tại EU, Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Đông và châu Phi đóng vai trò quan trọng trong việc tạo cầu nối giúp hàng hóa Việt tiếp cận khách hàng mới. Khi doanh nghiệp mở rộng đa dạng thị trường, rủi ro từ biến động thuế quan cũng sẽ giảm đáng kể.

Mặc dù chịu tác động không nhỏ từ thuế suất mới của Hoa Kỳ, đây cũng là thời điểm để Việt Nam đẩy mạnh tái cấu trúc, tăng cường đa dạng hóa thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh. Doanh nghiệp trẻ, với lợi thế sáng tạo và nhanh nhạy, sẽ là lực lượng tiên phong giúp sản phẩm Việt vươn xa hơn. Khi chính sách hỗ trợ từ Nhà nước cộng hưởng với sự chủ động thích ứng của doanh nghiệp, mục tiêu tăng trưởng GDP 8% trong năm 2025 hoàn toàn có cơ sở để trở thành hiện thực.