Theo giám tuyển Lý Đợi: “Tranh của Beni chất chứa tinh thần trừu tượng kết hợp (abstract combination), không chỉ ở bút pháp, mà còn ở các vỉa tầng câu chuyện mà anh chuyên chở khá tự nhiên. Ở đó có đức tin và hoài nghi tôn giáo, có định kiến và bao dung, có tự do và ràng buộc, có khuôn mẫu và phá cách, có chính trị và sự thức tỉnh, có dấu ấn hậu phát xít và mong cầu hòa bình… Phía dưới bề mặt trừu tượng chủ đạo ấy, nếu để ý, sẽ có đủ những ký hiệu, những tín hiệu để nhận ra tinh thần nhị nguyên, bao dung như vừa đề cập.

Có thể nhìn việc tự dưng vẽ tranh của Beni ở khía cạnh khám phá mối quan hệ giữa nội sinh với ngoại giới. Từ một nghệ nhân nấu bia theo công thức vài trăm năm của Đức, anh dần rời xa truyền thống này để thay đổi vùng sống, thay đổi công việc, rồi hơn hai năm qua vẽ tranh bên bờ sông Sài Gòn. Sau nhiều năm ở Sài Gòn, Beni đã có suy nghĩ rằng muốn sống đến chết ở đây. Có lẽ từ sự thay đổi truyền thống và cả quan niệm sống đã làm nên nội sinh mới của Beni. Và vẽ chỉ còn là ghi chép hoặc kể lại các biến chuyển nội sinh đó, vì vậy Beni mới nói: “Trời ơi, tôi không biết đâu”.

Còn Phùng Thanh Hà cũng bắt đầu việc vẽ cách đây hơn 2 năm, sau khi tham gia lớp vẽ chuyển hóa của cô Nihato Hằng Nguyễn trong chương trình Thắp lửa Việt Nam ở rừng Nam Cát Tiên. Chị chia sẻ: “Tôi không vẽ để tạo ra một hình ảnh. Tôi vẽ để chạm vào điều không thể gọi tên, để được là chính mình và được sống trọn vẹn trong khoảnh khắc ấy. Với tôi, hội họa không phải là việc tạo ra một tác phẩm. Nó là một trạng thái. Một dòng chảy. Một cách để quay về với chính mình.

Tôi thường bắt đầu bằng sự im lặng. Bằng việc nhìn vào tấm toan trống, có khi nhắm mắt, nghe hơi thở, có khi đặt tay lên mặt tranh như thể đang lắng nghe một cơ thể sống… Tôi không vẽ để diễn đạt điều gì cụ thể. Tôi vẽ để thấy mình. Để giải phóng. Để chảy. Để được sống một cách thô ráp, chân thật, không cần chỉnh sửa…

Benjamin Schiller chia sẻ: “Tôi không vẽ để kể chuyện. Tôi vẽ vì có những điều không thể diễn tả bằng lời nói. Mỗi nét cọ là một nhịp đập, mỗi màu sắc là một ý nghĩ. Bức tranh có thể rối loạn, thô ráp, đôi khi lộn xộn, nhưng nó sống động. Và chính trong cái vẻ thô ráp ấy, tôi lại tìm kiếm sự sáng tỏ. Tôi không để cảm xúc trôi đi vô định; tôi cố gắng neo giữ chúng lại, trao cho chúng hình hài và cấu trúc, ngay cả khi tất cả dường như bất định.

Không phải quy tắc dẫn dắt tôi, mà là cảm xúc. Nhưng chỉ cảm xúc thôi thì chưa đủ, tôi luôn tìm kiếm khoảnh khắc nơi trực giác gặp gỡ kỷ luật, nơi hỗn loạn tìm thấy trật tự. Chính ở điểm giao thoa đó, những bức tranh của tôi thực sự cất tiếng. Với tôi, hội họa là một cách kết nối. Trước hết là với chính mình, trong sự căng thẳng giữa buông lỏng và kiểm soát, và sau đó có lẽ là với bạn. Khi một bức tranh chạm đến bạn, bạn không chỉ nhìn thấy nó, mà còn cảm nhận được nó. Và trong cảm nhận ấy, có thể chúng ta gặp nhau”.

Giới hội hoạ nhận định, đôi vợ chồng – hai tâm thức đối nghịch: một người Á Đông giàu cảm tính, một người châu Âu lý trí; một người hướng đến sự buông lỏng, một người tìm sự khẳng định. Nhưng cũng chính trong đối nghịch đó, họ lại tìm thấy sự đồng điệu. Họ cùng sống, cùng sáng tác, và thậm chí có những bức tranh vẽ chung. Trên cùng một tấm toan, sự mơ hồ và sự minh định hòa quyện, không triệt tiêu nhau mà bổ sung cho nhau - như hai dòng chảy song hành.

Ở những bức tranh chung, ta thấy một nỗ lực hiếm có: sự hòa hợp giữa Đông và Tây, giữa nam và nữ, giữa tiếng nói nội tâm và hình ảnh biểu hiện bên ngoài. Đó là thứ hòa hợp không đến từ việc xóa bỏ khác biệt, mà từ việc để cho khác biệt được song hành và đối thoại.

Trong sự hòa hợp đối nghịch của hai người, ta hiểu rằng hội họa trừu tượng không chỉ là cuộc chơi màu sắc, mà là một hành trình tâm linh và tâm lý. Với chị, vẽ là buông lỏng – để nội tâm tự cất tiếng. Với anh, vẽ là kỷ luật - để lý trí tìm trật tự trong mơ hồ. Và trong sự gặp gỡ ấy, họ tạo nên một minh chứng giản dị mà sâu sắc: nghệ thuật là cây cầu nối những khác biệt, biến đối nghịch thành đối thoại, biến vết nứt thành nơi ánh sáng lọt qua để chữa lành.

Đó chính là thông điệp lớn nhất mà loạt tác phẩm của họ gửi đến người xem - một lời nhắc nhở rằng: chúng ta không cần giống nhau để hòa hợp, chỉ cần dám cùng nhau bước đi trong sự khác biệt”.