Tắc nguồn vốn, 80% số hợp tác xã phải vay tín dụng 'đen' với lãi suất cao
(DNTO) - Việc thiếu tài sản thế chấp nên khó tiếp cận được nguồn vốn tín dụng từ các ngân hàng, khiến cho trên 80% số hợp tác xã (HTX) phải vay trên thị trường phi chính thức và tín dụng "đen" với lãi suất cao.
Chỉ khoảng 2% số hợp tác xã tiếp cận được vốn các tổ chức tín dụng. Ảnh: TL.
Đó là nhận định của các đại biểu tại hội thảo khoa học “Tín dụng hợp tác xã: Thực trạng và giải pháp” do Ngân hàng Nhà nước (NHNN) tổ chức tại Hà Nội, ngày 2/3.
Ông Phạm Công Bằng, Tổng giám đốc Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX Việt Nam cho biết, thực tế chỉ có khoảng 2% số hợp tác xã trong cả nước tiếp cận được vốn các tổ chức tín dụng (TCTD). Mặc dù Đảng và Nhà nước có nhiều chủ trương, chính sách về tín dụng khuyến khích phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã, nhưng việc triển khai trong thực tiễn còn nhiều bất cập, khó khăn. Đặc biệt, việc tiếp cận vốn tại các TCTD vẫn còn những tồn tại, bất cập, hạn chế.
Ví dụ như, đối với việc tiếp cận vốn từ các chính sách hỗ trợ tín dụng của nhà nước, Nghị định số 55/2015/NĐ-CP ngày 09/6/2015 và Nghị định số 116/2018/NĐ-CP ngày 07/9/2018 được Nhà nước ban hành nhằm hỗ trợ cho khu vực nông nghiệp, nông thôn tiếp cận nguồn vốn tín dụng, tuy nhiên, các ngân hàng thương mại hầu như chưa tạo điều kiện cho các HTX vay vốn theo các Nghị định này. Điều kiện ngân hàng đưa ra là phải có tài sản bảo đảm thế chấp trong khi các HTX đa số đều không đạt điều kiện này.
Liên quan đến tiếp cận vốn từ thị trường, theo khảo sát của hệ thống liên minh chỉ khoảng 10% số HTX được vay vốn của các quỹ Trung ương và địa phương; 0,5% số HTX tiếp cận được vốn vay của các TCTD, do các ngân hàng và các TCTD là các đơn vị thuần túy kinh doanh với mục tiêu lợi nhuận, yêu cầu cao về điều kiện, e ngại cho vay HTX vì chi phí cho vay cao.
“Trên 80% số HTX phải vay trên thị trường phi chính thức và tín dụng “đen” với lãi suất cao, thời hạn rất ngắn. Số HTX hoạt động có hiệu quả chỉ chiếm 45%, nên khả năng đáp ứng các điều kiện của ngân hàng còn hạn chế, nhiều hợp tác xã thiếu tài sản bảo đảm ...”, ông Bằng nêu rõ.
Nguyên nhân chính dẫn đến kết quả tín dụng đối với khu vực kinh tế tập thể chưa cao, theo bà Phạm Thị Thanh Tùng, Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế, NHNN đưa ra là nhiều HTX còn hạn chế trong quản trị, điều hành, hiệu quả hoạt động yếu kém, số lượng dịch vụ ít, chất lượng dịch vụ chưa cao, sản xuất chưa gắn với thị trường tiêu thụ, chưa có phương án sản xuất kinh doanh hiệu quả
Ngoài ra, nhiều HTX chưa chuyển đổi mô hình hoạt động theo Luật Hợp tác xã 2012 hoặc chỉ chuyển đổi về mặt hình thức, thiếu vốn tự có, không có tài sản bảo đảm; thiếu công khai, minh bạch về tài chính, kế toán, thiếu tài sản bảo đảm,... nên chưa đủ cơ sở để các tổ chức tín dụng thẩm định quyết định cho vay.
Đại diện các ngân hàng cho rằng, nhiều HTX chưa đáp ứng được điều kiện đăng ký vốn như quy mô nhỏ, phương án sản xuất không khả thi… Bên cạnh đó chưa đáp ứng nhu cầu sản xuất kinh doanh, vốn tự có không đáp ứng được yêu cầu ngân hàng, chưa có tính liên kết. Một số HTX sử dụng không hiệu quả nguồn vốn vay, sử dụng vốn vay sai mục đích, nợ quá hạn kéo dài, có tâm lý ỷ lại, trông chờ sự hỗ trợ của nhà nước.
Gỡ nút thắt để ngân hàng "mạnh dạn" cho vay
Các HTX phải xây dựng phương án, dự án sản xuất kinh doanh khả thi, làm cơ sở để các tổ chức tín dụng thẩm định, quyết định cấp tín dụng. Ảnh: TL.
Phó Thống đốc NHNN Đào Minh Tú cho rằng, cần tìm giải pháp để HTX vay được tiền và ngân hàng cũng mạnh dạn cho vay HTX. Vấn đề này hiện đang tắc ở cả hai phía.
“HTX có đủ điều kiện đi vay, thì điều kiện đi vay của HTX như thế nào, hiện nay luật ban hành đã đủ chưa? Phát triển mô hình HTX mà không có vai trò bà đỡ, không có nguồn lực hỗ trợ thì làm sao phát triển được, nhất là HTX ở nông thôn không có vốn, chưa kể tài sản, cơ sở vật chất để có HTX hoàn chỉnh vẫn đang thiếu”, ông Tú đặt vấn đề.
Cũng theo ông Tú, mô hình HTX của nước ngoài rất đa dạng, chẳng hạn tại Italia, một HTX sản xuất giày da có vốn điều lệ 12 triệu USD, trong đó ngân hàng là một thành viên tham gia HTX – vừa quản lý vốn vay, vừa là động lực để tạo lợi ích, nhưng bản chất là các thành viên và quyền lợi thành viên để khác với công ty cổ phần.
Do đó, ông cho rằng, về phía ngân hàng phải nhìn nhận HTX khác doanh nghiệp, để đưa ra những điều kiện ưu tiên, dành riêng cho mô hình này, còn nếu đặt ra điều kiện giống doanh nghiệp thì HTX thành lập công ty cổ phần. Để làm được điều này cần các văn bản từ NHNN, Chính phủ hoặc cao hơn để khơi thông nguồn lực vào HTX, trong đó có nguồn lực từ ngân hàng.
Đối với HTX, ông Tú kiến nghị đội ngũ quản lý HTX cần nâng cao năng lực quản trị, điều hành, thích nghi nhanh và kịp thời chuyển đổi hoạt động phù hợp với yêu cầu thị trường, ứng dụng chuyển đổi số, khoa học công nghệ trong công tác quản trị, điều hành hợp tác xã nhằm tăng cường năng lực hoạt động và sức chống chịu của hợp tác xã trước các biến động của thị trường.
Ngoài ra các hợp tác xã phải cơ cấu lại hoạt động, tăng cường năng lực, minh bạch về tài chính, xây dựng phương án, dự án sản xuất kinh doanh khả thi, làm cơ sở để các tổ chức tín dụng thẩm định, quyết định cấp tín dụng.
Đại diện Agribank cũng kiến nghị HTX cần tham gia liên kết chuỗi giá trị nông sản, tham gia phát triển vùng nguyên liệu và hình thành liên kết chuỗi giá trị ngành hàng nông sản. Các cơ quan quản lý cũng cần tạo điều kiện thuận lợi cho các ngân hàng trong quá trình thực hiện các thủ tục phục vụ việc quyết định cho vay và giám sát tình hình sử dụng vốn vay.
Có thể bạn quan tâm
Tin khác
Cú bắt tay giữ Itel và Fab 9, bài học giúp doanh nghiệp Việt tự tin 'gõ cửa' chuỗi cung ứng toàn cầu
