Có câu “Nhất nghệ tinh, nhất thân vinh”. Tuy nhiên, xã hội luôn vận động phát triển, ngoài kỹ năng chuyên sâu, tiến tới các bạn cũng cần giỏi thêm các kỹ năng chuyển đổi. 

Nhất nghệ tinh, nhất thân vinh: Quan điểm nghề nghiệp của mọi thời đại

Cho dù đến từ điều kiện, động cơ, hoàn cảnh nào thì mỗi người trưởng thành cũng nhất định phải có một nghề nghiệp để mưu sinh và đóng góp cho gia đình, xã hội. Những người không nghề nghiệp thường được cộng đồng liệt vào nhóm “vô công rỗi nghề”, ăn bám, là gánh nặng của gia đình và xã hội, họ thường bị dư luận phê phán và kỳ thị.

“Có một việc làm để mưu sinh” đó là vai trò thấp nhất, đơn giản nhất của nghề nghiệp. Vai trò đỉnh cao của nghề nghiệp chính là sự thành công và vinh quang mà nó mang đến cho mỗi một con người. Thể hiện rất rõ qua nhận định: “Nhất nghệ tinh, nhất thân vinh”, đã trở thành quan điểm sống của con người.

Một nghề tinh thông sẽ đưa bản thân người đó đến vinh quang. Khẳng định này cho thấy mối quan hệ mật thiết giữa “nghệ tinh” và “thân vinh”. Và cũng không phải vô cớ mà khái niệm này được xã hội công nhận bằng nhiều câu nói tương tự: “Một nghề cho chín còn hơn chín nghề”, “Một nghề thì sống, đống nghề thì chết”. Tiếng Anh còn có câu "Jack of all trades, master of no one" (cái gì cũng làm thì không giỏi cái gì được).

Vì sao như thế? Bởi vì khi bạn đã yêu thích, tinh thông một công việc nào đó  thì đương nhiên bạn sẽ làm công việc có hiệu quả hơn. Thành công trong nghề nghiệp trước hết mang đến cho bạn tài chính, nhằm bảo đảm cuộc sống sung túc, sau đó tích lũy tái sản xuất, tăng lợi nhuận. Thành công trong công việc tạo cho bạn uy tín, tiếng vang, địa vị, chỗ đứng trong xã hội.

Ngày nay, người tinh thông một lĩnh vực nào đó được gọi là chuyên gia. Khi bạn đã thực sự trở thành một chuyên gia bạn sẽ đưa sự nghiệp của mình lên một tầm cao mới. Và khi đó giá trị của bản thân bạn sẽ tăng cao là tất nhiên.

Để trở thành một chuyên gia không phải chuyện một sớm một chiều nhưng nếu bạn luôn nêu cao tinh thần “Nhất nghệ tinh, nhất thân vinh” thì chắc chắn bạn sẽ đạt được.

Chọn cho mình một nghề yêu thích phù hợp với sở trường với hoàn cảnh chỉ là mới có “nhất nghệ”, để trở nên “tinh”còn là cả một quá trình học tập, trau dồi kinh nghiệm, luyện tập, thực hành, biết tiêu hóa những kiến thức đã học thành của riêng mình để có thể truyền đạt lại cho người khác…, và để đến “thân vinh” còn cần rất nhiều sự nỗ lực, kiên trì, quyết tâm và bản lĩnh. 

“Nhất nghệ tinh nhất thân vinh” trong thời hiện đại: Đúng nhưng chưa đủ

Thời hiện đại, khi internet, máy vi tính, trí tuệ nhân tạo, robot đã “giết chết” nhiều ngành nghề truyền thống thì “Nhất nghệ tinh nhất thân vinh” đôi khi đúng nhưng chưa đủ. 

Khi chữ viết không cần bút mực, nét vẽ không cần cọ màu, khi nghề viết thư thuê, chụp hình dạo… không còn chỗ đứng thì tinh thông công nghệ thông tin là đều tối cần thiết để duy trì và phát triển nghề nghiệp của bạn.

Trong thực tế đã có người viết văn không tiếp cận được với computer đã không thể theo đuổi công việc của mình; đã có anh thợ vẽ quảng cáo ế hàng vì không biết vẽ trên máy. Cho nên, đôi khi một nghề không đủ để giúp chúng ta sống sót trong xã hội hiện đại.

Trước cơn bão của khoa học kỹ thuật, trước sự tăng tốc của biến đổi toàn cầu, nguy cơ rơi vào tình trạng thất nghiệp hoặc phải chuyển đổi nghề là rất lớn. Để không rơi vào bế tắc, đòi hỏi chúng ta cần phải linh hoạt để chuyển hướng nghề nghiệp.

Vẫn trên nền tảng “tinh thông” một nghề, hiện đang phát triển một xu hướng trở thành “người đa năng” (multi-tasking) trong giới trẻ. Đó là những người có khả năng làm nhiều việc cùng lúc. Khuynh hướng này tiến tới yêu cầu các bạn phải hiểu biết thêm nhiều ngành nghề khác nhau.

Đó là trường hợp của ngài Michael Michalak, nguyên đại sứ Mỹ tại Việt Nam, thành viên hội đồng sáng lập Trường ĐH Tân Tạo. Ông từng là nhà Vật lý tại   NASA, nhưng khi NASA cắt giảm kinh phí, ngài đã chuyển đổi nghề nghiệp và khá thành công trong lĩnh vực ngoại giao.

Đó là trường hợp của Lê Dương Bảo Lâm, vừa thành công trong lĩnh vực hài kịch nhưng cũng rất xuất sắc trong công việc livetream bán hàng, có thể gọi anh là “chuyên gia” trong lĩnh vực này và đã đạt đến độ “vinh thân”.

Kỹ năng chuyên biệt cụ thể (job-specific skill) tất nhiên ngày nay vẫn rất cần thiết. Nhưng nếu bạn giỏi thêm các kỹ năng chuyển đổi (transferable skill) thì bạn sẽ nhanh đến thành công hơn.

Nói như vậy có làm cho các bạn trẻ hoang mang lắm không - nhất là các bạn chuẩn bị thi vào đại học hoặc trường nghề sắp tới. Vẫn là câu nói “nhất nghệ tinh nhất thân vinh”. Chọn nghề cần nhất xác định niềm đam mê, sở trường, điểm mạnh, phù hợp với hoàn cảnh, nguyện vọng riêng của mỗi cá nhân. Thử sức thêm với một công việc khác như là một cách hỗ trợ hay dự phòng chuyển đổi trong thời đại mà đến người mẫu còn làm ảo thì chắc chắn là không thừa. Đó cũng là một thử thách của tuổi trẻ.

Tóm lại cho dù thế nào các bạn vẫn phải thực sự chăm chỉ, cố gắng nỗ lực hết mình, chuyên tâm vào công việc thì mới mong có thành công.