Từ bất động sản, trái phiếu, quỹ đầu tư đến các công trình hạ tầng, ngày càng nhiều loại tài sản được đưa lên môi trường số, tạo  khả năng giao dịch linh hoạt, minh bạch và tiếp cận nguồn vốn rộng lớn hơn.

Tại Việt Nam, quá trình xây dựng thị trường tài sản mã hóa đang bước vào giai đoạn tăng tốc với việc Chính phủ triển khai thí điểm thị trường trong khuôn khổ pháp lý mới. Tuy nhiên, cùng với cơ hội phát triển là yêu cầu cấp thiết về xây dựng niềm tin, bảo đảm an toàn hệ thống và bảo vệ nhà đầu tư.

Theo ông Chris Chiew, Cố vấn cao cấp Công ty cổ phần Sàn giao dịch Tài sản mã hóa Việt Nam Thịnh Vượng (CAEX), Việt Nam sở hữu nhiều lợi thế để phát triển lĩnh vực tài sản mã hóa nhờ quy mô dân số khoảng 100 triệu người, tỷ lệ sở hữu tài sản số thuộc nhóm cao trên thế giới và nhu cầu huy động vốn ngày càng lớn cho nền kinh tế.

Tuy nhiên, khả năng tiếp cận nguồn vốn của doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, vẫn còn nhiều hạn chế. Trong bối cảnh đó, blockchain được xem là công cụ có thể tạo ra những thay đổi mang tính nền tảng.

Theo ông Chris Chiew, mã hóa tài sản thực là quá trình chuyển đổi quyền sở hữu đối với các tài sản hữu hình hoặc tài sản tài chính thành các đơn vị số (token) trên nền tảng blockchain. Quá trình này giúp số hóa tài sản, mã hóa quyền sở hữu và đưa vào giao dịch trên các nền tảng số.

Điểm nổi bật của mô hình này là khả năng ứng dụng hợp đồng thông minh (smart contract), cho phép giao dịch được thực hiện tự động, giảm chi phí vận hành và hạn chế rủi ro từ khâu trung gian. Blockchain cũng giúp tăng tính minh bạch, khả năng truy xuất nguồn gốc và tạo điều kiện để nhiều nhà đầu tư cùng tham gia sở hữu một tài sản.

Theo dự báo được ông Chris Chiew dẫn lại, quy mô thị trường tài sản mã hóa toàn cầu có thể đạt khoảng 19.000 tỷ USD vào năm 2033 với tốc độ tăng trưởng hằng năm khoảng 53%.

Xu hướng này đang được nhiều tổ chức tài chính lớn trên thế giới đón nhận. Nhiều tập đoàn quản lý tài sản đã đưa quỹ đầu tư, quỹ tiền tệ và trái phiếu lên nền tảng blockchain dưới dạng tài sản số hóa nhằm giúp giao dịch nhanh hơn, minh bạch hơn và mở rộng khả năng tiếp cận nhà đầu tư. BlackRock hiện vận hành quỹ token hóa BUIDL với quy mô hơn 2,9 tỷ USD, trong khi Franklin Templeton phát hành quỹ tiền tệ số hóa trị giá trên 780 triệu USD.

Theo ông Chris Chiew, tại Việt Nam, công nghệ token hóa có thể được áp dụng cho nhiều loại tài sản như bất động sản, quỹ đầu tư, năng lượng tái tạo, hạ tầng giao thông, hàng hóa hay vàng. Điều này giúp mở rộng đáng kể khả năng huy động vốn và tạo thêm các kênh đầu tư mới cho nền kinh tế.

Đặc biệt, nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa, vốn còn gặp nhiều khó khăn khi tiếp cận tín dụng, được đánh giá sẽ hưởng lợi đáng kể từ mô hình này. Thông qua token hóa, những doanh nghiệp này có thể tiếp cận trực tiếp nguồn vốn từ cộng đồng nhà đầu tư với chi phí thấp hơn.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, tiềm năng phát triển chỉ có thể trở thành hiện thực khi thị trường xây dựng được niềm tin và cơ chế bảo vệ nhà đầu tư hiệu quả.

Ông Lưu Minh Trung, Giám đốc Phát triển sản phẩm của TCEX cho rằng niềm tin là điều kiện sống còn của thị trường tài sản mã hóa, còn an toàn chính là nền tảng tạo ra niềm tin đó. Nhà đầu tư chỉ tham gia khi họ tin rằng tài sản được bảo vệ, giao dịch được giám sát và thị trường vận hành minh bạch.

Theo TCEX, nhiều sự cố lớn trên thế giới cho thấy rủi ro của thị trường không chỉ đến từ biến động giá mà còn xuất phát từ các lỗ hổng trong vận hành, quản trị và lưu ký tài sản.Từ kinh nghiệm quốc tế, TCEX đề xuất xây dựng mô hình an toàn gồm ba lớp. Đó là bảo đảm hạ tầng và an ninh hệ thống, với yêu cầu giám sát an ninh 24/7, kiểm thử định kỳ và xây dựng hệ thống dự phòng; bảo vệ tài sản nhà đầu tư thông qua việc tách biệt tài sản khách hàng với tài sản của sàn giao dịch, tăng cường các biện pháp bảo mật và kiểm toán độc lập; tuân thủ các quy định về phòng chống rửa tiền, xác thực khách hàng điện tử và giám sát giao dịch theo thời gian thực.

Theo ông Phan Đức Trung, Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA), kinh nghiệm quốc tế cho thấy các quốc gia thành công đều lựa chọn cách tiếp cận “pháp lý đi trước thị trường”.

Cụ thể, Singapore xây dựng đồng thời khung pháp lý và hệ thống chứng chỉ hành nghề; Liên minh châu Âu áp dụng quy định MiCA trên toàn khối; Hoa Kỳ tăng cường yêu cầu về công bố thông tin sau sự cố FTX; trong khi Nhật Bản cho phép các tổ chức tự quản tham gia giám sát thị trường.

Theo ông Phan Đức Trung, Việt Nam hiện đã có phần lớn công cụ pháp lý cần thiết để xử lý các hành vi vi phạm phổ biến. Tuy nhiên, thị trường vẫn còn khoảng trống về đào tạo nguồn nhân lực và chuẩn hóa đội ngũ hành nghề.

VBA đề xuất xây dựng hệ thống đào tạo nhà đầu tư từ phổ cập kiến thức cơ bản đến đào tạo chuyên sâu cho đội ngũ môi giới, tư vấn và quản trị rủi ro, đồng thời phát triển hệ thống chứng chỉ hành nghề theo chuẩn quốc tế.

Theo các chuyên gia, giai đoạn thí điểm hiện nay không chỉ là quá trình thử nghiệm công nghệ hay mô hình kinh doanh, mà còn là phép thử đối với năng lực quản trị, khả năng bảo vệ nhà đầu tư và hiệu quả giám sát của cơ quan quản lý.

Trong bối cảnh tài chính số đang trở thành xu thế toàn cầu, thị trường tài sản mã hóa Việt Nam không chỉ cần phát triển nhanh mà còn phải bảo đảm an toàn, minh bạch và bền vững. Đây là điều kiện quan trọng để biến tiềm năng của công nghệ blockchain thành động lực mới cho tăng trưởng kinh tế.