Thứ sáu, 03/02/2023

TP HÀ NỘI _°C /_% weather

Doanh Nhân Trẻ
Doanh Nhân Trẻ

Doanh Nhân Trẻ

  • Click để copy

Luận bàn về văn hóa

GS.TS Vũ Văn Hiền
- 09:59, 08/12/2022

(DNTO) - Từ xưa đến nay, nhận thức và đi tới định nghĩa về văn hóa là vấn đề lớn, rất phức tạp và khó đi tới thống nhất. Lý do là do cách nhìn nhận và tiếp cận khác nhau ở mỗi không gian và thời gian khác nhau.

 

Văn hóa là một trong bốn lĩnh vực quan trọng nhất của đời sống xã hội và có liên quan mật thiết với nhau. Ảnh minh họa

Văn hóa là một trong bốn lĩnh vực quan trọng nhất của đời sống xã hội và có liên quan mật thiết với nhau. Ảnh minh họa

Hiện đã có hàng trăm khái niệm về văn hóa nhưng có điểm chung nhất là các khái niệm đó đều xem văn hóa là toàn bộ những giá trị về vật chất và tinh thần mà con người phát minh, sáng tạo ra. Quan điểm của UNESCO cho rằng: sự phát triển của xã hội xét đến cùng là sự phát triển của văn hóa; sự thăng hoa của văn hóa là đỉnh cao nhất của sự phát triển; văn hóa quyết định tính cách riêng của một xã hội, làm cho dân tộc này khác với dân tộc khác.

Ngay từ khi mới thành lập, Đảng ta đã nhận thức rõ về vai trò và vị trí đặc biệt của văn hóa. Chắt lọc các quan điểm của Đảng ta, của Chủ tịch Hồ Chí Minh và các đồng chí lãnh đạo của Đảng, Nhà nước về văn hóa, có thể hình dung những luận điểm chính. Các quan điểm đó đều thống nhất cho rằng văn hóa là tổng hòa các giá trị vật chất, giá trị tinh thần do cộng đồng người Việt Nam sáng tạo ra trong quá trình dựng nước và giữ nước. Văn hóa là một trong bốn lĩnh vực quan trọng nhất của đời sống xã hội và có liên quan mật thiết với nhau, gồm: kinh tế, chính trị, xã hội, văn hóa. Văn hóa là thành quả sáng tạo của con người và là môi trường nuôi dưỡng, dẫn dắt để không ngừng hoàn thiện trí tuệ, bản lĩnh, cốt cách của con người. Đảng ta xác định văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là động lực để phát triển, vừa là mục tiêu cần xây dựng. Mục tiêu xây dựng là nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Quan điểm chỉ đạo đó xác đáng với thực tiễn và phù hợp với quy luật phát triển khách quan của văn hóa nên trong những thập kỷ qua, đặc biệt là qua 36 năm đổi mới, nền văn hóa của đất nước ta có những khởi sắc, đạt nhiều thành tựu đáng kể; đến lượt mình, văn hóa đã thực sự là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội đất nước.

Nhận thức sâu hơn những quan điểm của Đảng ta về văn hóa, có thể bàn luận thêm về một số khía cạnh.

Thứ nhất, cần nhận thức sâu sắc văn hóa là tổng hòa các giá trị vật chất, giá trị tinh thần của xã hội. Văn hóa bao hàm văn minh, văn minh có văn minh vật chất và văn minh tinh thần. Những con đường mới mở đến đâu, văn minh tinh thần lan tỏa tới đó. Những cây cầu có vẻ đẹp tuyệt mỹ ở các thành phố lớn như Hà Nội, Quảng Ninh, Hải Phòng, hoặc trên vùng sông nước Đồng bằng sông Cửu Long không chỉ tôn tạo cảnh quan mà làm mọi người mỗi khi tới đó đều phấn chấn, tự hào. Những thành phố mới mọc lên, những sân bay, bến cảng hay những vùng nông thôn mới với đường lớn, ngõ xóm khang trang, làng quê “thay da đổi thịt”…, tất cả đều là cốt cách văn hóa, chứa đựng văn hóa và khi đó văn hóa là tổng hòa các giá trị vật chất và tinh thần.

Thứ hai, văn hóa là động lực phát triển đồng thời cũng là nguồn lực, nguồn tài nguyên to lớn, mãi mãi trường tồn. Khi văn hóa được coi là nguồn lực, là tài nguyên đặc biệt thì phải cư xử với văn hóa một cách văn minh, không những không được phép “khai thác” tài nguyên này một cách bừa bãi, mà còn phải nuôi dưỡng, bồi đắp nó ngày càng lớn mạnh và không ngừng phát triển. Với vai trò như vậy, văn hóa trở thành nền tảng cho sự phát triển bền vững.

Văn hóa vừa là tổng hòa những giá trị cao đẹp nhất về vật chất, tinh thần của một đất nước, một dân tộc, lại vừa là những vỉa tầng cụ thể, ẩn chứa nhiều cung bậc và nét đặc thù tại những không gian, hoàn cảnh cụ thể. Ảnh minh họa

Văn hóa vừa là tổng hòa những giá trị cao đẹp nhất về vật chất, tinh thần của một đất nước, một dân tộc, lại vừa là những vỉa tầng cụ thể, ẩn chứa nhiều cung bậc và nét đặc thù tại những không gian, hoàn cảnh cụ thể. Ảnh minh họa

Thứ ba, trong quan niệm, cần chú trọng cả nghĩa rộng và nghĩa hẹp của văn hóa. Nghĩa rộng như đã nêu ở trên, còn nghĩa hẹp là tố chất  văn hóa trong những lĩnh vực cụ thể như: văn hóa giao tiếp, văn hóa cộng đồng, văn hóa làng quê, văn hóa gia đình, văn hóa cơ quan, văn hóa doanh nhân… Như vậy, văn hóa vừa là tổng hòa những giá trị cao đẹp nhất về vật chất, tinh thần của một đất nước, một dân tộc, lại vừa là những vỉa tầng cụ thể, ẩn chứa nhiều cung bậc và nét đặc thù tại những không gian, hoàn cảnh cụ thể.

Thứ tư, cần chú trọng đặc biệt đến vai trò của nhân dân trong xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc. Nhân dân vừa là chủ thể làm nên lịch sử và làm nên văn hóa, đồng thời là người hưởng thụ văn hóa; vừa là người chủ thể để bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa và giữ lửa văn hóa. Sứ mệnh cao cả của văn hóa chính là xây dựng con người, xây dựng nền dân chủ, công bằng, văn minh, vì lợi ích chân chính và phẩm giá của con người.

Như vậy, nhận thức về văn hóa là cả một quá trình. Trong quá trình đó, bản thân đời sống văn hóa có những đổi thay và phát triển, vì thế nhận thức về văn hóa cần theo kịp tình hình để sự hiểu biết ngày càng sâu sắc, thấu đáo hơn.

Tin khác

Thời sự - Chính trị
Trung tướng Tô Ân Xô, Người phát ngôn Bộ Công an, cho hay Công an sẽ cố gắng phấn đấu kết thúc điều tra vụ Việt Á và "chuyến bay giải cứu" trong quý I/2023. Tuy nhiên, án tại hồ sơ nên không loại trừ khả năng sẽ có thêm tình tiết mới.
7 giờ
Thời sự - Chính trị
Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu tiếp tục tháo gỡ khó khăn cho thị trường bất động sản, xác định đây là nút thắt cần giải quyết để tháo gỡ cho nhiều lĩnh vực liên quan, như trái phiếu doanh nghiệp...
11 giờ
Thời sự - Chính trị
Sáng 2/2, dưới sự chủ trì của Thủ tướng Phạm Minh Chính, Chính phủ họp phiên thường kỳ tháng 1/2023.
18 giờ
Sự kiện - Bình Luận
So với lịch sử dựng nước, giữ nước hàng nghìn năm của dân tộc, 93 năm qua chỉ là một giai đoạn ngắn, nhưng đó là những năm tháng hào hùng, đẹp đẽ nhất, đưa dân ta từ bóng tối ra ánh sáng, từ kiếp nô lệ thành người tự do, từ đói nghèo lạc hậu đến cuộc sống ngày càng hạnh phúc, ấm no.
18 giờ
Thời sự - Chính trị
Hôm nay, 1/2, Quốc vụ khanh về Chính sách Thương mại của Bộ Thương mại Quốc tế Anh, Greg Hands, đã đến Hà Nội để thúc đẩy việc Vương quốc Anh gia nhập Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP).
1 ngày
Doanh nhân - Doanh nghiệp
Ngày 31/01, Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam, Hội Doanh nhân trẻ Long An đã trao tặng 100 suất quà, tổng trị giá 200 triệu đồng cho nạn nhân chất độc da cam/dioxin tại tỉnh Long An. Đây là hoạt động nhằm hỗ trợ, chia sẻ những mất mát, nỗi đau của các nạn nhân chất độc da cam/dioxin.
2 ngày
Thời sự - Chính trị
Thị trường công nghệ bất động sản (proptech) Việt Nam còn manh mún, chưa phát triển nên dù quy mô thị trường tăng lên nhưng vẫn khó thu hút đầu tư.
3 ngày
Thời sự - Chính trị
Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh, một nhiệm vụ quan trọng của ngành ngân hàng là tập trung tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy phát triển thị trường bất động sản cả về phía người bán và người mua.
5 ngày
Thời sự - Chính trị
Sau khi trở thành phim Việt có doanh thu ngày đầu công chiếu cao nhất mọi thời đại trong mùng một Tết Quý Mão 2023, 'Nhà Bà Nữ' của đạo diễn Trấn Thành tiếp tục gặt hái những 'trái ngọt'
6 ngày
Thời sự - Chính trị
Sau hai năm chịu ảnh hưởng bởi dịch bệnh, năm nay sân khấu kịch Tết tại TP.HCM có sự khởi sắc về chất lượng cũng như có sự xuất hiện của điểm diễn mới. Kịch mục được các nghệ sĩ chuẩn bị đa dạng, mang đến cho khán giả nhiều sự lựa chọn hấp dẫn.
1 tuần
Thời sự - Chính trị
Năm 2022, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng về phát triển kinh tế - xã hội, đối ngoại, an ninh - quốc phòng... Năm 2023, vẫn còn đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức, đòi hỏi các cấp, các ngành và cộng đồng doanh nghiệp phải nỗ lực đột phá, sáng tạo, đưa đất nước phát triển bền vững.
1 tuần
Thời sự - Chính trị
Cục Quản lý thị trường các tỉnh, thành tăng cường giám sát, kiểm tra toàn bộ hệ thống kinh doanh xăng dầu, kiên quyết xử lý nghiêm khắc mọi hành vi vi phạm.
2 tuần
Thời sự - Chính trị
Đất nước vào xuân Quý Mão với tư thế tự tin, sinh lực dồi dào, tràn đầy bản lĩnh. Thong thả ngày xuân, chúng ta “trông Bắc, trông Nam, trông cả địa cầu”, “biết người, biết mình”, lắng nghe tiếng gọi và khát vọng của non sông để dự liệu đường lên phía trước.
2 tuần
Thời sự - Chính trị
Sau 1 năm gián đoạn vì đại dịch Covid-19, Tết Quý Mão 2023, Satra tiếp tục đưa Chợ hoa xuân Bình Điền vào phục vụ nhu cầu mua sắm, thưởng ngoạn hoa, cây cảnh dịp Tết Nguyên đán của người dân TP.HCM.
2 tuần
Thời sự - Chính trị
Tuy nền kinh tế Trung Quốc đã "thấm đòn" sau ba năm chịu áp lực của các chính sách chống dịch Covid-19, việc mở cửa trở lại của quốc gia này mang đến hy vọng mới cho nền kinh tế toàn cầu.
2 tuần