Bối rối trước sự phát triển đa dạng các ngành học và nghề nghiệp mới

Cùng với sự phát triển của xã hội, cơ hội vào đại học của các bạn trẻ ngày càng rộng mở. Tuy nhiên, việc một số ngành nghề cũ mất đi, nhiều ngành học mới được ra đời, phương thức, quy trình xét tuyển đa dạng… đã tạo ra một sự phức tạp nhất định không những làm cho thí sinh bối rối mà cả phụ huynh cũng tỏ ra lúng túng.

Nếu như trước đây, bố mẹ thường là người tư vấn, định hướng trong việc chọn trường, chọn ngành, chọn nghề cho con thì vài năm trở lại đây, vai trò của phụ huynh tỏ ra mờ nhạt hơn.

Thứ nhất do các ngành nghề hiện nay đã phát triển rất đa dạng, nhiều ngành nghề mới xuất hiện hoàn toàn xa lạ với phụ huynh. Nếu chỉ dựa vào những trải nghiệm của bản thân, họ sẽ không thể nào hiểu hết, thậm chí không thể hình dung được một số ngành nghề cụ thể là làm việc gì. Thứ hai, các bạn trẻ nhất là các bạn thuộc gen Z ngày càng lộ rõ tâm lý độc lập, chủ động khiến các bậc phụ huynh đặt niềm tin vào các bạn nhiều hơn, không còn tâm lý chọn trường cho con theo kiểu bắt con “viết tiếp trang đời dang dở của bố mẹ” hoặc theo nghề truyền thống gia đình như trước đây. Thứ ba, các bạn được sự hỗ trợ rất hiệu quả qua các chương trình tư vấn tuyển sinh của các trường đại học, các cơ quan báo chí, đơn vị có liên quan… 

Tuy  nhiên, cho dù có đổi mới như thế nào, trước quyết định chọn nghề, chọn ngành, chọn trường trong mùa thi và xét tuyển đại học, cao đẳng, các bạn vẫn không thể bỏ qua các tiêu chí cũ nhưng không bao giờ lỗi thời được các chuyên gia nhắc đi nhắc lại trước mỗi mùa thi. Đó là hãy lắng nghe và khám phá bản thân mình - bí quyết hàng đầu giúp bạn thành công.

Năng lực, sở thích và đam mê

Đây là ba phạm trù thống nhất không thể tách bạch. Năng lực phù hợp với yêu cầu đặc trưng của ngành nghề sẽ bảo đảm đạt hiệu quả cao. Năng lực sẽ ngày càng hoàn thiện và phát triển hơn khi trải qua quá trình làm việc, rèn luyện trong môi trường phù hợp.

Để giúp các thí sinh xác định đúng năng lực của mình, vừa qua một số trường đại học đã tổ chức kỳ thi đánh giá năng lực và sử dụng kết quả thi thực tế đó để xét tuyển giúp thí sinh gia tăng cơ hội vào được các trường đại học và lựa chọn đúng ngành học và nghề nghiệp trong tương lai phù hợp với năng lực của bản thân.

Đặc biệt với các bạn có năng khiếu về một lĩnh vực nào đó, các bạn không nên bỏ qua nó vì bất cứ lẽ gì. Năng khiếu là tiềm năng bẩm sinh của mỗi người, được rèn luyện đúng sẽ phát triển thành tài năng. Thực tế đã chứng minh năng khiếu ảnh hưởng rất lớn đến sự thành công.  

Năng lực và sở trường làm cho bạn yêu thích công việc, ngành nghề của mình. Sự yêu thích dẫn đến niềm đam mê, là động lực để bạn vượt qua trở ngại, khó khăn, hết lòng với công việc và nảy ra được những ý tưởng tuyệt vời.  

Lắng nghe và khám phá bản thân còn có nghĩa là bạn phải đánh giá được sức khỏe, thể trạng của mình xem có phù hợp với công việc mà bạn chọn lựa tới đâu, bạn phải cải thiện như thế nào để đáp ứng nhu cầu chuyên môn đòi hỏi. Ngoài ra với với một số nghề nghiệp nhất định cần ngoại hình, bạn cũng cần xem xét.

Nhu cầu lao động xã hội và hoàn cảnh gia đình

Ngoài lắng nghe và khám phá bản thân thì nhu cầu lao động xã hội và hoàn cảnh gia đình là yếu tố khách quan chi phối rất lớn đến việc chọn ngành nghề của các bạn trước thềm tuyển sinh đại học.

Nhu cầu xã hội về ngành mình theo học có cao không? Điều này thật khó đoán vì thị trường lao động luôn biến đổi không ngừng. Ngoại trừ những ngành truyền thống có yếu tố bền vững như y dược, luật, sư phạm… thì nhu cầu xã hội của một số ngành nghề sau một thời gian nhất định sẽ dẫn đến bão hòa, không còn hot nữa… Bạn cần cân nhắc, tìm hiểu thông tin, dự đoán xem xét thấu đáo để khỏi rơi vào tình trạng phải làm lại từ đầu. Việc này có nhiều yếu tố may rủi. Nhưng chắc chắn bạn không nên đặc cược vào một ngành mà ngay khi chọn, bạn đã biết xã hội rất ít nhu cầu, ngoài trừ bạn đi làm “vì đam mê chứ không phải vì tiền”.  

Cuối cùng hoàn cảnh gia đình cũng là một yếu tố ảnh hưởng có tính chất quyết định. Hiện nay có rất nhiều trường đại học bao gồm cả trường công và trường tư, chi phí cho việc học 4 năm đại học là hoàn toàn không nhỏ. Do đó, việc chọn ngành, chọn trường phù hợp với khả năng kinh tế của gia đình cũng cần được ưu tiên xem xét.