Bức tranh kinh tế 7 tháng năm 2026 nổi bật với hai gam màu đối lập. Chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 11,4%, cao nhất trong nhiều năm; nhưng bình quân mỗi tháng vẫn có hơn 22.000 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường.

Điều đó cho thấy nền kinh tế đã tạo được tốc độ, song sức phục hồi chưa lan tỏa đồng đều tới cộng đồng doanh nghiệp.

Động lực tăng trưởng đã rõ hơn

Công nghiệp tiếp tục là động lực nổi bật. Riêng tháng 7, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 14,5% so với cùng kỳ; ngành chế biến, chế tạo tăng 15%. Tính chung 7 tháng, chế biến, chế tạo tăng 12%, đóng góp 9,3 điểm phần trăm vào mức tăng chung.

Đáng chú ý, đà tăng trải rộng trên nhiều lĩnh vực. Sản xuất kim loại tăng 23,5%; xe có động cơ tăng 16%; điện tử, máy tính và sản phẩm quang học tăng 12,8%; chế biến thực phẩm tăng 11,2%. Chỉ số sản xuất công nghiệp tăng tại cả 34 địa phương, cho thấy năng lực sản xuất mới đã bắt đầu được chuyển hóa thành sản lượng thực tế.

Đầu tư cũng duy trì đà tích cực. Vốn FDI thực hiện đạt 15,2 tỷ USD, tăng 11,8% và là mức cao nhất của 7 tháng trong 5 năm gần đây. Tổng vốn nước ngoài đăng ký đạt 38,06 tỷ USD, tăng 58%, trong đó công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục là lĩnh vực thu hút vốn chủ yếu.

Vốn đầu tư thực hiện từ ngân sách nhà nước tăng 18,4%. Thu ngân sách đạt trên 1,83 triệu tỷ đồng, bằng 72,5% dự toán. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 13,1%; khách quốc tế đạt hơn 13,9 triệu lượt, tăng 13,8%.

Những kết quả này cho thấy nền kinh tế không còn chỉ phục hồi nhờ hiệu ứng nền thấp, mà đã bước vào giai đoạn mở rộng rõ nét hơn.

Những độ lệch phía sau số liệu tích cực

Điểm đáng quan tâm nhất nằm ở sức khỏe doanh nghiệp. Trong 7 tháng, cả nước có gần 125.900 doanh nghiệp thành lập mới, tăng 16,9%; vốn đăng ký tăng tới 63,6%. Tuy nhiên, số lao động đăng ký lại giảm 10,9%. Doanh nghiệp mới đang sử dụng nhiều vốn hơn, nhưng tạo ra ít việc làm hơn.

Ở chiều ngược lại, khoảng 155.300 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường. Số doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể tăng 118,7%. Riêng tháng 7, tổng số doanh nghiệp tạm ngừng, chờ giải thể và hoàn tất giải thể đã vượt số doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động.

Dòng gia nhập thị trường vẫn tăng, nhưng quá trình đào thải cũng diễn ra mạnh. Điều này phản ánh sự phân hóa ngày càng rõ: một nhóm doanh nghiệp có khả năng huy động vốn, mở rộng sản xuất; trong khi nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn chịu áp lực từ chi phí đầu vào, lãi suất, thị trường và dòng tiền.

Độ lệch thứ hai nằm ở thương mại. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt gần 659,6 tỷ USD, tăng 28,1%, nhưng nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu, khiến cán cân thương mại chuyển sang nhập siêu.

Nhập khẩu tăng mạnh chưa hẳn là tín hiệu tiêu cực, bởi phần lớn là máy móc, thiết bị, linh kiện và nguyên vật liệu phục vụ sản xuất. Đây có thể là bước chuẩn bị cho một chu kỳ mở rộng công suất mới.

Tuy nhiên, xuất khẩu vẫn phụ thuộc lớn vào khu vực FDI. Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài chiếm hơn 80% kim ngạch xuất khẩu, trong khi khu vực kinh tế trong nước tăng chậm và tiếp tục nhập siêu lớn. Thủ tướng Lê Minh Hưng phát biểu tại Phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 8 cũng chỉ rõ: Xuất nhập khẩu “chưa bền vững, phụ thuộc nhiều vào khu vực doanh nghiệp FDI và một số thị trường chủ yếu”.

Nếu doanh nghiệp Việt Nam không tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng, kim ngạch thương mại có thể tiếp tục tăng cao, nhưng phần giá trị gia tăng được giữ lại trong nước chưa chắc tăng tương ứng.

Cần đưa chính sách vào đúng điểm nghẽn

Trước những khó khăn của doanh nghiệp, Thủ tướng yêu cầu Ngân hàng Nhà nước ổn định lãi suất, phấn đấu giảm lãi suất cho vay và chi phí của nền kinh tế; đồng thời giao các Phó Thủ tướng Chính phủ trực tiếp làm việc với các bộ, ngành và doanh nghiệp để xử lý kiến nghị theo từng lĩnh vực.

Đáng chú ý, Bộ Tài chính được yêu cầu “nghiên cứu đề xuất biện pháp về thuế để thúc đẩy sản xuất, kinh doanh, áp dụng ngay từ năm 2026”. Thủ tướng cũng chỉ đạo nghiên cứu đưa cá nhân, hộ kinh doanh vào phạm vi điều chỉnh của Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, tạo động lực chuyển đổi thành doanh nghiệp.

Các biện pháp giảm thuế thu nhập sẽ hỗ trợ doanh nghiệp có lợi nhuận. Nhưng với những đơn vị đang thiếu dòng tiền hoặc chưa có đơn hàng ổn định, điều quan trọng hơn là giảm chi phí tuân thủ, cải thiện khả năng tiếp cận vốn, đẩy nhanh hoàn thuế và mở rộng thị trường đầu ra.

Kinh tế 7 tháng đã tạo được đà tăng trưởng cao. Nhiệm vụ của những tháng còn lại không chỉ là giữ tốc độ, mà phải biến tốc độ đó thành sức mạnh nội sinh: nhiều doanh nghiệp Việt Nam lớn lên, nhiều việc làm có năng suất cao hơn và nhiều giá trị hơn được giữ lại trong nền kinh tế, góp phần hoàn thành mục tiêu tham vọng: Tăng trưởng “hai con số” trong năm nay và các năm tiếp theo.