Kết quả kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 năm học 2022 – 2023 đã được công bố. Theo ông Lê Hoài Nam, Phó giám đốc Sở Giáo dục Đào tạo TP.HCM, năm học 2022 - 2023, các trường THPT công lập trên địa bàn thành phố sẽ tuyển 72.784 học sinh vào lớp 10. Như vậy năm nay, chỉ riêng tại TP.HCM sẽ có 21.197 học sinh rớt khỏi kỳ thi này.

“Thi rớt”. Cho dù là một chuyên gia tâm lý hay nhà giáo dục học, nếu bạn chưa từng trải qua, chắc chắc không bao giờ có thể miêu tả chính xác tâm trạng của người trong cuộc. Đó là nỗi buồn chỉ có những người rơi vào tình cảnh ấy mới cảm nhận và “sờ, nắm” được.

Sau khi thi rượt, do bị kỳ thị, dè bỉu, bị áp lực trách mắng từ phía phụ huynh, mang cảm giác xấu hổ, có lỗi với bản thân và bố mẹ, không có sự nâng đỡ tinh thần trong lúc mọi thứ đang “đổ vỡ”… đã có trường hợp các em rơi vào trầm cảm, bỏ nhà ra đi, thậm chí nghĩ quẩn dẫn đến tự tử…

Ngày nay, cuộc sống ngày càng phát triển, nhận thức của phụ huynh về mục tiêu phấn đấu và con đường phát triển tương lai của con cái cũng được nâng lên. Thực tế tuyển dụng tại các doanh nghiệp những năm về sau càng thể hiện sự coi trọng tay nghề; các nhà tuyển dụng bắt đầu chú trọng đến chất lượng, khả năng nắm bắt công việc của các ứng viên thay vì bằng cấp… Tất cả đã khiến cho con đường phía trước của các em không may “rớt” thi tuyển vào lớp 10, tươi sáng hơn, rộng dài hơn. Các em không nên chìm đắm trong sự buồn chán và tuyệt vọng bởi có nhiều lựa chọn khác để trải nghiệm, “thách thức” với thất bại, để định hướng thành công cho tương lai.

Cũng theo ông Lê Hoài Nam, ngoài trường công lập, hệ thống các trường khác tuyển sinh sau THCS lên tới gần 50.000 chỉ tiêu. "Tổng chỉ tiêu vào lớp 10 các trường THPT ngoài công lập, trường nghề và trung tâm giáo dục thường xuyên ở TP.HCM cao hơn rất nhiều số thí sinh rớt lớp 10 công lập năm nay”, Phó giám đốc Sở Giáo dục Đào tạo TP.HCM, thông tin.

Tuy nhiên, do các em đang còn ở độ tuổi 14-15 nên rất cần sự “tiếp sức” của bố mẹ hoặc người lớn để định hướng cho con; cân bằng giữa sự yêu thích và khả năng của các em, cộng thêm điều kiện, hoàn cảnh thực tế của gia đình.

Để các em dễ hình dung, có thể chia thành 2 nhóm lựa chọn: Tiếp tục học lên THPT hoặc học nghề tại các trường dạy nghề.

Phương án một phù hợp cho những bạn có điểm không thấp nhưng rớt vì khi chọn nguyện vọng đã “với quá tay” vào các trường có "tên tuổi”. Lựa chọn này cũng rất phù hợp với các bạn học sinh gia đình có điều kiện hỗ trợ lâu dài. Đó là các loại hình trường ngoài công lập: trường tư thục, trung tâm giáo dục thường xuyên…

Trường dân lập ở nông thôn hiện nay, với nhiều tỉnh thành chưa phổ biến, nhưng trung tâm giáo dục thường xuyên thì hầu như huyện nào cũng có. Ở các nơi này, chương trình học và cơ hội vào đại học của các em cũng không khác gì các trường THPT công lập.  

Nếu xem việc học chủ yếu là sự chủ động cá nhân, xem trọng việc tự nghiên cứu bài vở, không ỷ lại hoàn toàn vào các giờ học trên lớp, không thụ động học vẹt thì khoảng cách giữa 2 hệ đào tạo này không có nhiều cách biệt.

Đi theo hướng thứ hai là học nghề. Lựa chọn này phù hợp với những bạn không có niềm đam mê, không có hứng thú với việc học chữ, hoặc do điều kiện kinh tế gia đình không kham nổi cho các bạn tiếp tục học văn hóa ở các loại hình trường ngoài công lập.

Hiện nay, hệ thống trường dạy nghề ở nước ta rất phong phú về số lượng và chất lượng, đa dạng về hình thức đào tạo, ngành nghề, chính sách… Nhiều trung tâm đào tạo nghề hoạt động rất hiệu quả.  

Theo thống kê của Tổng cục Dạy nghề, trên toàn quốc có tới hơn 80% số lượng học viên trường nghề sau khi ra trường có việc làm ngay. Nhiều em còn được các doanh nghiệp vào tuyển dụng ngay khi còn ngồi trên ghế nhà trường.

Như vậy, rõ ràng việc không đậu tuyển sinh lớp 10 không phải là kết thúc quá trình học. Nhiều cơ hội, nhiều cánh cửa mới sẽ được mở ra cho các em lựa chọn. Trong đó, hoặc bước chân vào thị trường lao động sau ba năm hoặc nếu các em vẫn có khát vọng tiếp tục theo đuổi và hoàn thành ước mơ vào đại học, thậm chí sau đại học, thì với tấm bằng trung học phổ thông cộng thêm bằng cao đẳng hoặc trung cấp nghề, các em hoàn toàn có thể biến mọi ước mơ thành sự thật - chỉ là con đường chúng ta đi có khác hơn một chút.