Tối 26/7, trong kỳ thực tập tại Bệnh viện Đa khoa Đức Giang, hai sinh viên năm thứ tư ngành Y khoa, trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội đã livestream phát trực tiếp trên TikTok tại quầy lễ tân.

Trong quá trình phát trực tiếp, hai cô gái vừa nói chuyện, vừa cười đùa, thả sticker lên mặt. Chỉ thẳng tay vào màn hình, họ nhiều lần chửi thề, thậm chí dọa "tiêm thuốc độc" với một tài khoản nào đó. 

Đoạn clip nhanh chóng được chia sẻ rộng rãi, thu hút hàng nghìn lượt tương tác và bình luận. Đa số tỏ thái độ phẫn nộ, phê phán gay gắt. 

Nhà trường đang dạy gì?

Cũng như bao drama khác, câu chuyện rồi sẽ lắng xuống, hai cô sinh viên sẽ bị kỷ luật, thậm chí sẽ gặp không ít trục trặc trên hành trình tiếp theo của họ. Nhưng đằng sau đó là một câu hỏi lớn hơn: Các ngành đào tạo luôn mong muốn đào tạo cho thị trường lao động tương lai những con người giỏi nghề. Nhưng liệu họ đã thật sự cân bằng với việc đào tạo ra những người có đủ kiến thức, kỹ năng, phẩm chất đạo đức nghề nghiệp chưa? Hay nhà trường chỉ chạy theo tỷ lệ tốt nghiệp? 

Đặc biệt là với nghề y - một nghề mà khi ra trường, sinh viên buộc phải đọc lời thề Hippocrates, một nghề được người đời gán cho danh xưng cao quý: “Lương y như từ mẫu”.

Sự băn khoăn đó đẻ ra một nỗi lo lắng lớn hơn. Đó là nỗi lo về nguồn lực quốc gia trong tương lai.

Đất nước đang bước vào kỷ nguyên mới, hướng tới mục tiêu phát triển giàu mạnh, thịnh vượng, sánh vai với các cường quốc năm châu. Chúng ta rất cần một nguồn nhân lực chất lượng cao, không chỉ tạo ra của cải, mà còn là lực lượng gìn giữ niềm tin - thứ vốn xã hội quý giá nhất của một đất nước.

Nguồn nhân lực tương lai ấy không ai khác hơn là các bạn trẻ. Đặc biệt là các bạn sinh viên đang lĩnh hội kiến thức chuyên môn và rèn luyện đạo đức nghề nghiệp sắp bước ra khỏi cánh cổng trường, lãnh phần kiến tạo quốc gia.

Đó là một nỗi lo lắng có cơ sở khi xã hội ngày càng chứng kiến một bộ phận các “rường cột nước nhà” sống thiếu chuẩn mực. Đại để như các vụ án được triệt phá vừa qua về tệ nạn xã hội, về trật tự trị an… không ít đối tượng rơi vào nhóm các bạn trẻ.

Rất nhiều hiện tượng khác không khó bắt gặp trong cuộc sống: Gian lận điểm thi, bằng giả, giáo viên phát ngôn phản cảm, hướng dẫn viên du lịch xúc phạm địa phương, nhân viên dịch vụ khiếm nhã với khách hàng, công chức ứng xử thiếu chuẩn mực...

Mỗi ngành nghề một câu chuyện nhưng đều để lại một khoảng trống đạo đức nghề nghiệp, nguyên nhân tạo ra cuộc khủng hoảng nguồn nhân lực chất lượng cao của đất nước. Thứ chất lượng không chỉ được đo bằng bằng cấp, chứng chỉ, ngoại ngữ, trình độ công nghệ... Đó là sự thống nhất giữa năng lực chuyên môn và năng lực đạo đức. Mà trong nhiều trường hợp, nhiều ngành nghề, đạo đức được xếp ngang ngửa hoặc có phần “nhỉnh” hơn. Bởi Bác Hồ từng dạy: "Có tài mà không có đức là người vô dụng…”.

Doanh nghiệp đang tuyển ai?

Nếu xã hội chỉ tung hô người nổi tiếng hơn người tử tế; Nếu nhà trường chỉ chạy theo tỷ lệ tốt nghiệp, chỉ chú trọng đào tạo chuyên môn mà buông lỏng bồi dưỡng đạo đức; Nếu nhà tuyển dụng chỉ chủ yếu dựa vào bằng cấp, vào các mối quan hệ … thì rất khó đòi hỏi một thế hệ khác đi.

Trong giai đoạn Việt Nam đang hướng tới một nền kinh tế dựa trên tri thức, công nghệ và sự đổi mới, tất nhiên một người lao động muốn được tuyển dụng cần đáp ứng được đầy đủ các tiêu chí trên.

Tuy nhiên, với thị trường lao động hiện đại, về phía nhà tuyển dụng, họ rất ý thức chuyện đạo đức nghề nghiệp của người lao động. Đạo đức không phải là một "phần cộng thêm" mà là một “phần nằm trong” năng lực nghề nghiệp.

Bởi, một kỹ sư giỏi nhưng gian dối trong báo cáo kỹ thuật có thể làm sập cả công trình; Một lập trình viên rất giỏi nhưng sẵn sàng bán dữ liệu khách hàng, sẽ phá hủy uy tín doanh nghiệp; Một giáo viên giỏi nhưng giúp học sinh gian lận điểm, sẽ đánh mất sự tôn nghiêm của nghề giáo; Một bác sĩ giỏi nhưng đem kiến thức chuyên môn làm công cụ sản xuất nội dung mạng xã hội để câu like kiếm tiền, sẽ làm tổn thương niềm tin của người bệnh.

Tóm lại, vụ việc của hai sinh viên nói trên không chỉ phản ánh ý thức của một cá nhân, mà còn là tấm gương soi vào triết lý đào tạo của nhà trường, vào tiêu chí sử dụng nguồn nhân lực của xã hội. Và có lẽ, đó là bài học mà cả nhà trường, gia đình và đơn vị sử dụng lao động đều cần cùng nhau suy nghĩ.