Sức ép dư luận có nằm trong bài toán thương mại?

Dự án điện ảnh Hoàng hậu cuối cùng được công bố vào ngày 02/7/2026 và lập tức biến diễn viên Tăng Thanh Hà thành tâm điểm của một cuộc tranh luận gay gắt. Hàng loạt ý kiến cho rằng vẻ đẹp sắc sảo và hiện đại của cô đi ngược lại nét phúc hậu truyền thống của nguyên mẫu lịch sử.

Khoảng cách tuổi tác lên đến 11 tuổi giữa cô và bạn diễn Ma Ran Đô trong vai Vua Bảo Đại tiếp tục đẩy mức độ hoài nghi lên cao. Khán giả không ngừng đặt lên bàn cân những khung hình chụp chung của hai diễn viên trên thảm đỏ Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng vào ngày 4/7 để soi xét sự chênh lệch.

Làn sóng phản đối này không chỉ dừng lại ở cảm nhận cá nhân mà còn phản ánh thái độ phòng thủ ngày càng lớn của công chúng trong nước. Người xem hiện đại có xu hướng bảo vệ nghiêm ngặt hình tượng của các nhân vật có thật trước mọi nỗ lực điện ảnh hóa. Khi hình ảnh của một vị hoàng hậu cuối cùng đã được đóng đinh trong tâm trí đại chúng qua các bức ảnh tư liệu, mọi sự sai lệch về ngoại hình đều dễ bị quy chụp thành thái độ thiếu tôn trọng lịch sử.

Dễ dàng nhận thấy phản ứng tiêu cực từ khán giả có thể đang tạo ra áp lực tâm lý nặng nề cho Tăng Thanh Hà, nhưng dưới góc độ kinh doanh, đây lại là một quyết định an toàn của nhà sản xuất.

Tại thị trường Việt Nam, một dự án dã sử thường tiêu tốn hàng chục tỷ đồng cho các khâu thiết kế bối cảnh, trang phục và đạo cụ. Để đạt điểm hòa vốn, bộ phim phải thu về gấp đôi hoặc gấp ba lần chi phí sản xuất do tỷ lệ ăn chia khắt khe với các cụm rạp. Việc giao phó vai chính cho một gương mặt mới chưa có độ phủ sóng truyền thông, dù sát với nguyên bản lịch sử, đồng nghĩa với việc đẩy toàn bộ dự án vào một rủi ro tài chính khổng lồ.

Tăng Thanh Hà, với vị thế ngôi sao hạng A và sức hút dồn nén suốt hơn một thập kỷ vắng bóng, chính là tấm khiên bảo vệ nhà đầu tư.

Thực tế, ngành công nghiệp điện ảnh chỉ ra rằng mức độ thảo luận trên mạng xã hội luôn tỷ lệ thuận với lượng vé bán ra trong tuần lễ công chiếu đầu tiên. Các cuộc tranh luận gay gắt về tạo hình vô tình trở thành chiến dịch tiếp thị hiệu quả nhất, giúp bộ phim duy trì sức nóng liên tục. Đây chính là yếu tố then chốt giúp các nhà đầu tư nắm chắc cơ hội thu về tỷ suất hoàn vốn ngay trong những ngày đầu ra rạp.

Chuyện tương tự từng “dậy sóng” Hollywood

Lịch sử điện ảnh thế giới đã nhiều lần chứng minh ngoại hình giống nguyên bản không phải là thước đo duy nhất làm nên thành công.

Năm 2006, việc đạo diễn Sofia Coppola chọn nữ diễn viên Kirsten Dunst vào vai vương hậu Pháp trong bộ phim Marie Antoinette từng làm dậy sóng dư luận. Giới phê bình và khán giả châu Âu lúc bấy giờ chỉ trích kịch liệt vì cho rằng một ngôi sao người Mỹ không thể lột tả cốt cách hoàng gia Pháp. Thế nhưng, tác phẩm này vẫn thu về 60 triệu USD trên toàn cầu, theo số liệu của Box Office Mojo, và dần trở thành bộ phim kinh điển về nghệ thuật tạo hình.

Ngoài Marie Antoinette, những tranh cãi về tuyển chọn diễn viên luôn là một phần không thể tách rời của văn hóa làm phim phương Tây. Điển hình như dự án phim về Cleopatra, việc diễn viên Gal Gadot được chọn vào vai chính từng châm ngòi cho một chiến dịch phản đối quy mô lớn vì yếu tố sắc tộc. Bất chấp sức ép dư luận, các nhà sản xuất vẫn kiên định với quyết định của mình vì họ hiểu rõ sức mạnh của tranh cãi truyền thông.

Sự phẫn nộ của khán giả chính là chất xúc tác mạnh mẽ giúp lôi kéo sự chú ý và gia tăng độ nhận diện thương hiệu cho dự án trên quy mô toàn cầu.

Ở mảng truyền hình, loạt phim The Crown của Netflix cũng liên tục thay đổi diễn viên chính để phù hợp với từng giai đoạn tuổi tác của Nữ hoàng Elizabeth II. Những cái tên như Claire Foy hay Olivia Colman ban đầu đều đối mặt với hoài nghi về mức độ tương đồng ngoại hình so với nguyên mẫu hoàng gia. Kết quả là tất cả đều mang về các giải thưởng diễn xuất danh giá nhờ khả năng nắm bắt thần thái và biểu đạt được nội tâm phức tạp của nhân vật lịch sử.

Giới hạn của sáng tạo

Dù có nhiều bài học thành công trên thế giới, các nhà làm phim Việt Nam vẫn phải hoạt động trong một môi trường tiếp nhận đặc thù và nghiêm ngặt hơn. Khán giả trong nước thường không khoan nhượng đối với các chi tiết bị cho là sai lệch văn hóa, như từng thấy qua những ồn ào tẩy chay nhắm vào trang phục của phim Phượng Khấu. Tương tự, Đất rừng phương Nam cũng từng lao đao trong quá trình công chiếu khi vấp phải các tranh cãi liên quan đến yếu tố hội nhóm lịch sử.

Sự nhạy cảm này đòi hỏi ê-kíp sản xuất phải tìm được điểm cân bằng mong manh giữa tự do sáng tạo nghệ thuật và sự kính trọng đối với ký ức tập thể của dân tộc.

Sự góp mặt của Tăng Thanh Hà, vì thế, có thể là thỏi nam châm thu hút truyền thông, nhưng ê-kíp không thể chỉ nương tựa vào sức hút ngôi sao để trụ vững tại phòng vé. Những tranh cãi hiện tại chỉ mới đóng vai trò mồi lửa, còn việc giữ chân khán giả và tạo ra hiệu ứng truyền miệng tích cực hoàn toàn phụ thuộc vào kỹ năng diễn xuất. Nếu màn trình diễn của cô trên màn ảnh rộng không thuyết phục được người xem về chiều sâu tâm lý nhân vật, làn sóng chỉ trích từ dư luận sẽ lập tức nhấn chìm tác phẩm ngay khi bước sang tuần lễ chiếu thứ hai.

Sự trở lại của một biểu tượng màn ảnh trong dự án dã sử không chỉ là phép thử cho Tăng Thanh Hà mà còn là bài kiểm tra về sự trưởng thành của nền công nghiệp điện ảnh Việt Nam. Khán giả có thể ra rạp vì tò mò trước một cái tên lớn, nhưng họ sẽ chỉ ở lại và công nhận tác phẩm nếu diễn viên đó thực sự mang đến một linh hồn mới cho nhân vật lịch sử.