Xuất nhập khẩu bị cản trở vì logistics yếu

Trao đổi trong Diễn đàn Giao thương trực tuyến logistics Việt Nam – ASEAN 2020, sáng 14/12, ông Lê Hoàng Tài, Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại, Bộ Công thương cho biết, thương mại Việt Nam và các thị trường ASEAN hiện trở nên khó khăn hơn bởi một số bất cập nảy sinh trong dịch Covid-19, trong đó có những bất cập từ vấn đề logistics. Cụ thể, thương mại hai chiều giữa Việt Nam và ASEAN trong 11 tháng đầu năm nay sụt giảm 9,6% so với cùng kì năm trước.

Thời gian qua, Cục Xúc tiến thương mại, Bộ Công thương đã thực hiện nhiều biện pháp hỗ trợ doanh nghiệp hai phía giao thương, hợp tác, nhằm đảm bảo các tác động từ đại dịch. Tuy nhiên, khi các hoạt động xúc tiến thương mại giúp doanh nghiệp Việt Nam và các nước ASEAN xác lập được đơn hàng, các doanh nghiệp lại phải đối mặt với khó khăn trong vấn đề logistics như việc thiếu trầm trọng các container chứa hàng xuất khẩu. Do vậy, dù có đơn hàng nhưng doanh nghiệp vất vả, tốn kém hơn trước đây để vận chuyển hàng hóa sang thị trường của nhau một cách an toàn.

“Thời gian qua, các biện pháp kiểm soát dịch bệnh khiến một số dịch vụ logistics khan hiếm và tăng giá phi mã. Bên cạnh đó, lĩnh vực logistics tại các nước ASEAN cũng bộc lộ rõ những yếu kém và khả năng chưa theo kịp nền kinh tế số. Dịch Covid-19 là phép thử và cũng là cơ hội đánh giá lại mạng lưới logistics, thương mại nội địa của các quốc gia ASEAN”, ông Lê Hoàng Tài nhấn mạnh.

Cũng theo lãnh đạo Cục Xúc tiến thương mại, 5 năm trở lại đây, Việt Nam và nhiều quốc gia trong khối ASEAN có thế mạnh xuất khẩu như Thái Lan, Singapore, Malaysia, Indonesia đều xem các thị trường nội khối chính là những thị trường nội địa nối dài. Các doanh nghiệp các nước ASEAN khi đưa hàng hóa vào nội khối là thuận lợi về khoảng cách địa lý, không hạn chế phương tiện vận chuyển.

Đối với Việt Nam, ASEAN không chỉ là thị trường gần gũi về địa lý mà còn tương đồng về văn hóa và thói quen tiêu dùng, với số dân đông tới 622 triệu người và còn nhiều dư địa tăng trưởng. Thị trường ASEAN đã được các nước thành viên khai thác nhiều năm qua nhưng giao dịch nội khối chưa xứng với tiềm năng.

Ông Lê Hoàng Tài cho biết, thị trường ASEAN hiện đang thu hút cộng đồng đầu tư quốc tế trong lĩnh vực logistics để tạo ra kết nối theo chiều ngang và chiều dọc. Nhiều quốc gia ASEAN trong đó có Việt Nam cần cải thiện hệ thống kết nối hạ tầng, công nghệ thông tin, nâng cao khả năng tiếp cận các cảng biển, bến bãi, ga tàu, tăng cường hợp tác lẫn nhau để cung cấp cho thị trường những dịch vụ logistics phức hợp.

Liên kết logistics để cứu nguy cho xuất khẩu

Ông Nguyễn Tương, Phó Tổng Thư ký, Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam chia sẻ, ASEAN là một trong những thị trường cung cấp dịch vụ chính cho ngành logistics Việt Nam. Hiện nay có khoảng 75% doanh nghiệp logistics Việt Nam đang cung cấp dịch vụ cho hàng xuất khẩu Việt Nam sang thị trường ASEAN và khoảng 73% doanh nghiệp cung cấp dịch vụ cho hàng nhập khẩu từ thị trường ASEAN vào Việt Nam.

“Qua đó, cho thấy ngành dịch vụ logistics Việt Nam gắn bó chặt chẽ với dịch vụ logistics ASEAN. Đây là cơ hội rất tốt cho dịch vụ logistics Việt Nam hợp tác với ASEAN”, ông Tương nhấn mạnh.

Đồng tình với việc cần đẩy mạnh hợp tác trong lĩnh vực logistics, ông Chang Kah Loon, Chủ tịch Hiệp hội Logistics Malaysia (LogM), cho biết, hiện nay, các tàu vận chuyển container trong khu vực đều có công suất lớn hơn lên tới 40.000 TEU, điều này đòi hỏi các cảng biển lớn hơn để đủ sức tiếp nhận tàu, chưa kể đến việc vận hành tổ chức quản lý cũng phải thay đổi. Đặc biệt, xu thế mua bán và sáp nhập, đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào lĩnh vực logistics phát triển, công nghệ trực tuyến thay đổi… buộc doanh nghiệp phải thích ứng với xu thế mới.

“Các nước ASEAN cần chia sẻ tri thức, huấn luyện để nhân sự trong ngành logistics hoạt động chuyên nghiệp hơn. Các ban ngành, hiệp hội liên quan cần với nhau để xem những khó khăn nào có thể vượt qua, khó khăn nào có thể tạo động lực để ngành phát triển và đề ra các cơ chế hợp tác trong khu vực hiệu quả”, ông Chang Kah Loon nhấn mạnh.

Về phía ông Law Chung Ming, Vụ trưởng Giao thông và Logistics, Tổng vụ Doanh nghiệp Singapore, Bộ Công thương Singapore cho rằng, với xu thế doanh nghiệp mở rộng cơ sở sản xuất, kinh doanh ở nhiều quốc gia, Singapore cũng muốn mở rộng cơ sở logistics tại Việt Nam.

Hiện nay, các sáng kiến tạo thuận lợi hải quan trong khối ASEAN thúc đẩy hàng hóa lưu thông, giao thương thuận tiện, là cơ hội đẩy mạnh hoạt động logistics xuyên biên giới giữa các nước khu vực.

“Các doanh nghiệp các nước có thể kết hợp với nhau giống như cách công ty công ty T&T Việt Nam và doanh nghiệp Singapore hợp tác trong dự án cảng Logistics Vĩnh Phúc, Việt Nam. Đây là cách thức để thúc đẩy logistics đa phương tiện, thúc đẩy giao thương và thương mại giữa trong khối ASEAN cũng như toàn cầu”, ông Law Chung Ming chia sẻ.

Đặc biệt, theo Nguyễn Tương, các nước cần đẩy mạnh hợp tác đầu tư phát triển hạ tầng logistics trong khu vực. Trong đó, các nhà đầu tư ASEAN có thể tham gia vào Việt Nam như phát triển cảng biển, kho bãi, bao gồm cả kho lạnh, chuỗi cung ứng lạnh phục vụ cho việc xuất khẩu hàng nông sản, thủy sản cũng như các trung tâm logistics vùng và khu vực để nâng cao sức cạnh tranh cho hàng hóa trong thị trường ASEAN.