Các giải pháp trợ lực cho nền kinh tế cần quyết liệt, kịp thời

Sau 2 năm đối mặt với Covid-19, năm 2022 kinh tế Việt Nam đã có bước tăng trưởng rất mạnh. Hầu hết các chỉ số kinh tế đều tăng, nhưng sự tăng trưởng này chưa thực sự trọn vẹn, vì vẫn còn những "mảng tối" khi nền kinh tế trong nước dự báo tiềm ẩn nhiều rủi ro và chưa vững chắc của kinh tế thế giới như tình trạng thiếu hụt nguồn cung, đứt gãy chuỗi cung ứng, năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế còn yếu...

Chia sẻ tại Hội thảo Động lực phát triển kinh tế Việt Nam 2023, ngày 14/12, ông Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC), cho biết, các con số vĩ mô đang nói lên tinh thần tích cực của "mùa hè", còn tình hình doanh nghiệp thì đang trong "mùa đông" giá lạnh. 

Cụ thể, 11 tháng đầu năm, chúng ta tiếp tục đạt kỷ lục về con số doanh nghiệp thành lập mới, đạt 194.000 doanh nghiệp, tăng 33% so với cùng kỳ năm 2021. Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, 132.000 doanh nghiệp rút khỏi thị trường trong 11 tháng đầu năm, tăng 24,3% so với cùng kỳ, cao nhất từ trước đến nay.

"Điều này cho thấy, doanh nghiệp đang rất khó khăn. Cứ 10 doanh nghiệp mới thành lập thì 7 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường. Đây là 1 tổn thất lớn, không chỉ về hoạt động của doanh nghiệp, mà còn là vấn đề tăng trưởng lao động, niềm tin trong nền kinh tế. Nếu nhìn sâu vào bức tranh doanh nghiệp sẽ thấy họ đang gặp khó chồng chất: thị trường thu hẹp, nguồn vốn khó khăn, chất lượng lao động giảm…”, ông Lộc nhận định và dự báo năm 2023, những khó khăn sẽ vẫn hiện hữu...

Đơn cử, với tình cảnh ế ẩm, nhiều doanh nghiệp bất động sản, sàn môi giới đã phải đóng cửa, cho nhân viên nghỉ tết sớm và chưa có kế hoạch trở lại. Mới đây, Công ty Bất động sản Đất Xanh miền Bắc đã có thông báo về việc cho nhân viên nghỉ tết sớm kéo dài gần 2 tháng, từ ngày 12/12/2022 đến ngày 5/2/2023. Đây không phải là trường hợp ngoại lệ mà khá phổ biến trên thị trường...

Những khó khăn trên sẽ tác động trực tiếp đến dòng vốn đầu tư ra nước ngoài của các nhà đầu tư nói chung cũng như các đối tác lớn của Việt Nam nói riêng.

Theo đó, để không bị đứng ngoài cuộc đua hút đầu tư nước ngoài, doanh nghiệp Việt đang trông ngóng hành động quyết liệt của Chính phủ và các gói hỗ trợ. Nhưng, câu hỏi đặt ra là, “nước xa” (các gói hỗ trợ) có khả năng cứu được “lửa gần” (doanh nghiệp cạn kiệt dòng vốn và đứng trước nguy cơ phá sản) hay không?

Đây là thách thức lớn và các chuyên gia cho rằng, để giải quyết được, các doanh nghiệp rất mong Chính phủ thực hiện 3 nhóm giải pháp.

Cấp bách nhất hiện nay vẫn là "bài toán" tín dụng. Phải nhanh chóng mở dòng chảy vốn để cung ứng tiền vào thị trường hàng hóa, thương mại. Hãy để các ngân hàng khối quốc doanh tự do tham gia vào “làn sóng” tăng lãi suất huy động. Nhìn vào lợi nhuận 9 tháng đầu năm của các ngân hàng quốc doanh lớn, có thể thấy, họ hoàn toàn có khả năng thực hiện được điều này.

Cùng với đó, đẩy mạnh các hoạt động hỗ trợ xúc tiến đầu tư giữa các quốc gia, tăng cường hoạt động mở cửa đón giao thương sau khi đại dịch Covid-19 đã được kiểm soát, bởi khi thực hiện hoạt động đầu tư, nhà đầu tư luôn cần di chuyển đến tận nơi để tìm hiểu cơ hội và ra quyết định, đặc biệt là nhà đầu tư nước ngoài.

Đặc biệt, cần "trợ lực" cho những doanh nghiệp tạo ra được lợi nhuận khi thị trường khó khăn. Chính sách ưu tiên cho doanh nghiệp có đóng góp lớn vào ngân sách không làm mất đi tính công bằng trong việc ban hành chính sách, mà ngược lại, còn khuyến khích các doanh nghiệp nỗ lực hơn, nhà đầu tư cân nhắc trách nhiệm xã hội hơn.

Đồng thời nhấn mạnh, khi giải quyết các vấn đề phát sinh mới, vướng mắc cần “tránh những giải pháp đột ngột, không dự báo trước được” khiến cho các doanh nghiệp khó khăn trong việc thích ứng, chuyển hướng. Đồng thời, cần tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh theo hướng minh bạch, công bằng, hướng tới chất lượng cao hơn không chỉ đơn thuần là giải quyết thủ tục hành chính

Chờ đợi sự bứt phá bằng đầu tư công 

Ông Hồ Sỹ Hùng - Phó chủ tịch Ủy ban Quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp khẳng định, Quốc hội, Chính phủ đã xác định rõ mục tiêu tổng quát năm 2023 là tiếp tục ưu tiên giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, thúc đẩy tăng trưởng, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế.

Các chỉ tiêu chủ yếu được xác định là tốc độ tăng tổng sản phẩm trong nước (GDP) khoảng 6,5%; GDP bình quân đầu người đạt khoảng 4.400 USD. Tỷ trọng công nghiệp chế biến, chế tạo trong GDP đạt khoảng 25,4-25,8%. Tốc độ tăng chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân khoảng 4,5%. Tốc độ tăng năng suất lao động xã hội bình quân khoảng 5-6%.

Những con số trên cho thấy khả năng chống chịu tốt của kinh tế Việt Nam năm 2022, đặc biệt là những hiệu chỉnh về chính sách và điều hành những tháng cuối năm 2022 về tiền tệ, tỷ giá, tín dụng, kiểm soát và nới chỉ số lạm phát năm 2023 lên không quá 4,5%… là rất cần thiết và sẽ tạo đà cho sự hồi phục nhanh hơn và phát triển trong thời gian tới của năm 2023.

"Đà phục hồi năm 2022 sẽ tạo nền tảng, nguồn lực cho điều hành chính sách năm tới và đầu tư công có thể là cứu cánh. Khi kinh tế suy giảm thì tăng đầu tư công chính là giải pháp để thúc đẩy tăng trưởng. Nhất là trong điều kiện cụ thể hiện nay, khi mà dư địa của chính sách tiền tệ không còn nhiều, dư địa của chính sách tài khóa còn tương đối tốt nhờ những nỗ lực để đảm bảo cân đối tài chính ngân sách thời gian qua, tỷ lệ nợ công, bội chi ở mức thấp so với trần quy định", ông Hùng nhận định. 

Đáng chú ý, nhiều chương trình, kế hoạch phát triển trung - dài hạn đã được phê duyệt; kế hoạch, hồ sơ giải ngân đầu tư công, quy trình thủ tục đã được chuẩn bị kỹ trong năm 2022; các gói thuộc Chương trình phục hồi và các chương trình mục tiêu quốc gia đã được thông qua, nên có thể triển khai nhanh hơn trong năm tới, tạo tác động nhanh hơn đến nền kinh tế.

Do đó, với việc nới thêm các chỉ tiêu để mở rộng chính sách tài khóa, sẽ tăng thêm nguồn lực cho đầu tư công, trong đó chi đầu tư phát triển khoảng gần 730 nghìn tỷ, cao hơn 2022 được phân bổ là gần 530 nghìn tỷ...

“Để nguồn lực này đạt hiệu quả cao nhất thì dòng vốn cho đầu tư công phải đi vào đúng hướng, đúng tiến độ để có thể thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tránh lãng phí nguồn lực. Còn ngược lại, nếu dòng vốn không đi vào đúng lĩnh vực, đúng tiến độ thì hiệu quả với tăng trưởng sẽ không như mong muốn, ngược lại còn có thể gây những bất ổn. 

Yêu cầu mở rộng chính sách tài khóa gắn với hiệu quả đầu tư công có ý nghĩa là phải gắn dòng vốn đó vào những lĩnh vực mang lại hiệu quả cho tăng trưởng”, ông Hùng nhấn mạnh.