Tranh luận về vấn đề khai thác cát làm sạt lở bờ sông, đại biểu Phạm Văn Hòa (Phó chủ tịch Hội Luật gia tỉnh Đồng Tháp) cho biết việc khai thác cát tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, Đồng Tháp, An Giang, Vĩnh Long đã bàn giao mỏ cát về cho chủ đầu tư để chuẩn bị xây dựng công trình cao tốc của Đồng bằng sông Cửu Long.

Tuy nhiên, cát ở khu vực này rất hiếm, trong khi xây dựng đường cao tốc sử dụng tới 54 triệu m3. Vì vậy cần sớm có giải pháp quản lý và hạn chế khai thác cát, nhất là ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, đồng thời đánh giá tác động môi trường ngăn chặn sạt lở bờ sông.

"Ngay cả khai thác cát được cấp phép, dù cho phép khai thác mặt âm lòng đất xuống 10m hoặc 20m nhưng họ khai thác tới 30 m-40 m. Công tác kiểm tra, xác minh rất khó khăn", ông Hòa nêu thực trạng. 

Trả lời vấn đề trên, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên Môi trường Đặng Quốc Khánh cho biết, theo đánh giá, lượng cát trên sông Tiền, sông Hậu giảm 70% so với năm 2003. Nguyên nhân do hệ thống thượng nguồn đã xây dựng các đập và hệ thống công trình. Bộ trưởng cũng thừa nhận có hiện tượng việc khai thác cát quá công suất, không đúng quy định.

“Nhiều doanh nghiệp hiện nay khai thác quá công suất và quá chiều sâu. Việc quản lý rất khó khăn dù đã phân cấp cho địa phương. Các địa phương cần rà soát, đánh giá lại để tránh xảy ra tình trạng khai thác cát lậu. Thời gian tới, Bộ sẽ đánh giá toàn bộ hệ thống trữ lượng cát ở Đồng bằng sông Cửu Long; cùng địa phương kiểm tra giám sát tổng thể để ngăn chặn việc này”, Bộ trưởng Khánh nhấn mạnh.

Đại biểu Nguyễn Thị Minh Trang (Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Long) cho biết Bộ Giao thông vận tải đang nghiên cứu thí điểm sử dụng cát biển thay cát sông cho các dự án đường cao tốc. Đại biểu đề nghị Bộ trưởng cho biết việc này liệu có khả thi và tình hình triển khai đến nay?

Trả lời chất vấn, Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải Nguyễn Văn Thắng cho biết, tháng 3/2023, Thủ tướng đã giao Bộ Giao thông vận tải phối hợp với Bộ Tài nguyên môi trường triển khai nghiên cứu đánh giá thí điểm sử dụng cát biển làm vật liệu xây dựng cho hạ tầng giao thông. 

Sau đó, Bộ Giao thông Vận tải đã phối hợp với các bộ ngành liên quan, các chuyên gia, các nhà khoa học, triển khai quyết liệt việc nghiên cứu, đặc biệt thí điểm trên các công trình giao thông ở Đồng bằng sông Cửu Long.

Qua 5 lần quan trắc và nhiều cuộc họp đánh giá chất lượng, vật liệu cát biển hiện nay đang thí điểm đạt yêu cầu, có giá trị tương tự như cát sông, chưa có dấu hiệu ảnh hưởng đến môi trường, cây trồng, vật nuôi ở khu vực xung quanh.

Bộ Giao thông Vận tải cho biết đang phối hợp với Bộ Tài nguyên Môi trường để mở rộng mẫu thí điểm ra các vùng khác như Hải Phòng, Vũng Tàu. Tháng 12 tới, Hội đồng đánh giá cấp bộ sẽ họp và đánh giá tổng kết dự án. Bộ sẽ triển khai xây dựng các tiêu chuẩn, quy chuẩn, thủ tục để mở rộng diện tích thí điểm với một số dự án đường cao tốc cũng như cho phép sử dụng cát biển làm vật liệu san lấp. Bộ Tài nguyên Môi trường sẽ là cơ quan chịu trách nhiệm về việc làm rõ chất lượng, tiềm năng, khả năng khai thác của các vùng miền.