Căng thẳng Trung Đông khiến giá dầu liên tục bật tăng, ghi nhận tháng 3 là tháng tăng cao nhất trong lịch sử, tác động mạnh mẽ đến nền kinh tế toàn cầu, trong đó có Việt Nam. Chính sách tiền tệ trong nước, theo đó cũng có nhiều biến động để thích nghi với bối cảnh mới.

Tính chung trên toàn hệ thống, tại ngày 31/3, lãi suất huy động VND bình quân ở mức 4-4,5% cho kỳ hạn dưới 6 tháng; 5-6,5% cho kỳ hạn 6-12 tháng và 5,2-6,6% trên 12 tháng. Lãi suất cho vay bình quân VND nằm trong vùng 7,1-9,4%. 

"Mặt bằng lãi suất huy động có dấu hiệu tăng, nhưng chưa đủ cơ sở để kết luận hệ thống sẽ bước vào một chu kỳ lãi suất cao", Mirae Asset nhận định.

Thậm chí một số ngân hàng lớn còn công bố mức huy động cao lên 9-10%, dù vậy chỉ phản ánh nhu cầu vốn cục bộ hoặc điều kiện huy động đặc biệt. Thực tế, dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ trong nước không còn nhiều khi áp lực huy động vốn đang chịu sự khuếch đại bởi cú sốc giá năng lượng cộng với áp lực lạm phát nhập khẩu và tỷ giá.

Cụ thể, các chuyên gia đánh giá, giá xăng dầu trong nước tăng cao làm gia tăng rủi ro về lạm phát đẩy trong nền kinh tế, nguy cơ nhập khẩu lạm phát hiện hữu khi chi phí nhập khẩu năng lượng gia tăng. Thống kê hai tháng đầu năm đang cho thấy cán cân thương mại có dấu hiệu suy yếu khi cả nước nhập siêu tới 2,98 tỷ USD trong khi cùng kỳ năm trước xuất siêu 1,77 tỷ USD. Thực tế trên làm góp phần làm gia tăng áp lực tỷ giá, từ đó có thể làm thu hẹp dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước.

Ngoài ra, tín dụng hệ thống ngân hàng đứng trước áp lực chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng và huy động vốn tiếp tục được nới rộng, tác động đẩy chi phí vốn của hệ thống ngân hàng đi lên. Lãi suất qua đêm liên ngân hàng có thời điểm tăng vọt lên 17% và neo quanh vùng 9-10% thời điểm cuối tháng 3 cho thấy áp lực vốn ngắn hạn trong hệ thống trước bối cảnh biến động vĩ mô.

"Mặt bằng lãi suất tại Việt Nam đã bước vào trạng thái khó giảm từ trước, thay vì chỉ chịu tác động từ giá dầu tăng", Mirae Asset nhận định. Theo đó, xu hướng lãi suất thời gian tới chỉ có thể đi ngang hoặc tăng nhẹ, với rủi ro nghiêng về phía tăng.

Các chuyên gia cho rằng, ở kịch bản cơ sở, căng thẳng địa chính trị sẽ hạ nhiệt dần theo từng nấc, giá dầu nhiều khả năng vẫn duy trì ở mức cao trong ngắn hạn do thị trường còn nhiều lo ngại, trong khi Fed tiếp tục giữ quan điểm thận trọng. Việt Nam sẽ ưu tiên chính sách điều hành ổn định tỷ giá, hỗ trợ thanh khoản hệ thống và hạn chế biến động lãi suất thay vì sớm chuyển sang chu kỳ tăng lãi suất điều hành.

Nhìn chung, môi trường lãi suất cao và thanh khoản thắt chặt sẽ gây áp lực lên các nhóm ngành thâm dụng vốn, đòn bẩy cao và phụ thuộc mạnh vào nhu cầu chu kỳ như bất động sản, chứng khoán, xây dựng và hàng không. Nhóm dầu khí, phân bón và một số ngân hàng có nền tảng huy động tốt, thanh khoản dồi dào sẽ có khả năng chống chịu tốt hơn khả năng hưởng lợi trong bối cảnh giá năng lượng duy trì ở mức cao.