Sự giảm bớt của dòng tiền trên thị trường chứng khoán ngày càng có thể được xác định rõ ràng. Phiên cuối tuần vừa qua, thanh khoản trên HoSE giảm mạnh khi chỉ còn hơn 13 nghìn tỷ đồng, giảm gần 30% so với trung bình 5 phiên liền trước và giảm hơn 45% so với trung bình một quý. 

Kể từ đầu năm cho đến hiện tại, nhận xét mặt bằng chung của thị trường, số lượng cổ phiếu không sinh lợi nhuận cho nhà tư vấn sử dụng tỷ lệ lớn trên trường trong khi lợi thế chỉ thuộc về một vài cổ phiếu khác. Tâm lý giao dịch của nhà tư vấn chưa được quyết định.

Lý giải về hiện tượng trên ông Võ Hoàng Lâm, Giám đốc tư vấn đầu tư Chứng khoán VPS tại chương trình “VN-Index: Giải mã nhịp điều chỉnh” cho biết, lãi suất tăng cao chính là một trong những nhân quan quan trọng hoạt động đến thị trường.

"Lãi suất tăng mạnh được ví như "trọng lực" võ thị trường thông qua ba gọng kìm", ông Lâm lý giải. Trước đây, định giá tài sản doanh nghiệp sẽ được chiết khấu, giá trị hiện tại của dòng tiền tương lai xà giảm, ép chỉ số P/E toàn thị trường phải co lại.

Nội tại doanh nghiệp bị xói mòn khi chi phí lãi vay tăng lên, đặc biệt với các doanh nghiệp sử dụng đòn bẫy vốn cao. Dòng tiền sẽ được đảo chiều tìm đến kênh lãi tiết kiệm khi đo lãi suất hấp dẫn, tạo ra năng lượng hút bức dòng tiền rút khỏi tài sản rủi ro.

Chi phí lãi đỏ hơn mức tăng lãi suất buộc các nhà tư vấn phải giảm tỷ lệ lãi và điều này dễ dẫn đến hiệu quả bán kéo dây xích. “Nếu mức năng lượng không được kiểm soát thì tác động tiêu cực là có thị trường chứng khoán”, ông Lâm cho biết.

Theo yêu cầu từ Ngân hàng Nhà nước, mức lãi suất của các nhà băng đã được điều chỉnh giảm trong tháng 4 và tháng 5 vừa qua. Dù vậy, mức năng suất vẫn ở mức cao. Theo thống kê của MBS, mức lãi suất trung bình trong kỳ hạn 12 của các ngân hàng thương mại thời điểm cuối tháng 5 ở mức 8,35%, tăng 257 điểm cơ bản so với đầu năm.

Theo các chuyên gia, mặt bằng lãi suất đã tăng mạnh trong quý 1 vừa qua, cộng với tín dụng tiếp tục duy trì đà tăng nhanh gấp gần 2 lần nên tốc độ huy động vốn là những nguyên nhân chính tạo nên áp lực khó hạ nhiệt với lãi suất.

Doanh nghiệp dồi dào dòng tiền, cổ phiếu sẽ tăng?

Trên sàn có khá nhiều doanh nghiệp sở hữu dòng tiền dồi dào, ít phụ thuộc vào nguồn ngân hàng, do đó hoạt động từ môi trường lãi suất cao cho các doanh nghiệp này là có chế độ. Dù vậy, theo ông Lâm, cổ phiếu của các "ông lớn" này chưa chắc chắn là lựa chọn tối ưu cho nhà đầu tư. Có thể kể đến một số cái tên trong nhóm này như VNM của VNM, PLX của Petrolimex, GAS của Tổng Công ty khí Việt Nam...

Nguồn tiền mặt dồi dào là một lợi ích giúp doanh nghiệp miễn nhiễm với áp lực nợ vay và được hưởng lợi trực tiếp từ thu nhập lãi gửi. Tuy nhiên, tiền mặt chỉ là tấm tôn chứ không phải động cơ tăng giá.

“Điểm khác ở chỗ tiền mặt dồi dào phải song hành với chu kỳ kinh doanh”, ông Lâm nhấn mạnh. Nhiều doanh nghiệp có thể tận dụng được lợi thế nguồn vốn bứt phá tuy nhiên không ít doanh nghiệp lại dễ bị kẹt trong trạng thái "tài sản tĩnh", thiếu xung lực phát triển tạo giá P/E bị bào mòn bởi áp lực chiết khấu dòng tiền của thị trường chung.  

Chuyên gia đánh giá VPS, nếu FTSE Russell chính thức nâng cấp thị trường thì có thể thu được khoảng 1,7 - 2 tỷ USD từ các quỹ ETF cùng hàng tỷ lệ USD từ các chủ động trong thời gian dài. Giai đoạn tới, theo góc nhìn của ông, sẽ là “quá trình thay đổi dòng tiền” của thị trường chứng khoán Việt Nam.