Mỗi chuyến tàu băng qua eo biển Hormuz hiện tại phải gánh mức phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh lên tới 4% đến 5% tổng giá trị con tàu cho một hợp đồng kéo dài bảy ngày. Con số này cao gấp 4.000 lần so với mức 0,001% trước khi xung đột bùng phát, theo số liệu từ báo The National.

Một con tàu chở dầu trị giá 100 triệu USD giờ đây phải trả tới 5 triệu USD chỉ để đi qua vùng nước nguy hiểm này. Khoản phụ phí khổng lồ này được cộng dồn trực tiếp vào chuỗi cung ứng toàn cầu, khiến người tiêu dùng phải trả giá cho mỗi hải lý cược với rủi ro.

Sau thỏa thuận ngừng bắn tạm thời giữa Mỹ và Iran được ký kết vào ngày 17/6/2026, lưu lượng giao thông hàng hải qua eo biển Hormuz đã có dấu hiệu phục hồi nhẹ. Tuy nhiên, những cuộc đụng độ quân sự mới nhất bùng phát vào đầu tháng 7 đã khiến tuyến đường thủy huyết mạch này gần như tê liệt trở lại, theo ghi nhận của Bloomberg.

Báo cáo từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA - International Energy Agency) cho thấy nguồn cung dầu mỏ toàn cầu vẫn đang hụt 9,4 triệu thùng mỗi ngày so với mức trước chiến tranh.

Sự gián đoạn này không chỉ gây cú sốc tại các trạm xăng mà đã lan rộng ra mọi kệ hàng. Cước vận tải container đã tăng vọt 40% đối với các tuyến đến Bờ Tây nước Mỹ và 20% đối với các tuyến đến Bắc Âu, theo Eurogroup Consulting.

Thêm vào đó, các hãng vận tải biển còn áp dụng phụ phí khẩn cấp lên tới 3.000 USD cho mỗi container 40 feet di chuyển qua các hành lang liên kết với Vùng Vịnh.

Nhóm hàng thực phẩm tươi sống và nông sản là những cái tên đầu tiên chịu tổn thương nặng nề nhất do đặc tính thời gian bảo quản ngắn. Việc các đội tàu phải kéo dài hành trình đi vòng qua châu Phi buộc các doanh nghiệp phải chi thêm hàng nghìn USD cho hệ thống container lạnh hoạt động liên tục.

Chi phí nhiên liệu và vận hành phát sinh này nhanh chóng đẩy giá các mặt hàng như sữa, thịt ôn đới và trái cây ngoại nhập tăng từ 15% đến 20% khi xếp lên kệ siêu thị.

Ngành điện tử tiêu dùng cũng rơi vào vòng xoáy tăng giá do phụ thuộc lớn vào mô hình cung ứng vừa đúng lúc (Just-In-Time - JIT). Các nhà sản xuất máy tính và điện thoại thông minh không thể mạo hiểm chờ đợi các chuyến tàu đi vòng thêm hai tuần nên buộc phải chuyển một phần hàng hóa sang đường hàng không với mức cước đắt đỏ.

Theo Reuters, khoản phụ phí này làm xói mòn biên lợi nhuận của các chuỗi phân phối, buộc họ phải tăng giá niêm yết đối với thiết bị công nghệ thế hệ mới.

Các mặt hàng tiêu dùng nhanh như hóa mỹ phẩm, đồ đóng hộp và tã giấy cũng không nằm ngoài vùng ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng hàng hải. Do nhóm hàng này có giá trị trên mỗi container thấp, việc các hãng tàu áp phụ phí khẩn cấp 3.000 USD đã làm đảo lộn cấu trúc giá thành sản phẩm.

Người dân buộc phải thắt chặt chi tiêu cho nhu yếu phẩm hằng ngày khi các tập đoàn đa quốc gia chuyển giao hoàn toàn áp lực chi phí này về phía người mua cuối cùng.

Thị trường bảo hiểm hàng hải đang đóng vai trò như một bộ lọc khắt khe đối với thương mại toàn cầu. Đại diện Hiệp hội Thị trường Lloyd's (LMA - Lloyd's Market Association) nhận định mức phí bảo hiểm sẽ tiếp tục neo ở mức cao do rủi ro địa chính trị chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

Nhiều chủ tàu đã phải tắt thiết bị phát sóng định vị để giảm thiểu rủi ro bị tấn công, trong khi số khác chọn tuyến đường vòng qua mũi Hảo Vọng.

Bóng ma chi phí này thậm chí còn tác động mạnh mẽ đến các quyết sách tiền tệ vĩ mô. Lạm phát chi phí đẩy từ năng lượng và logistics khiến các ngân hàng trung ương trên thế giới ngần ngại cắt giảm lãi suất điều hành để kích thích kinh tế.

Khi môi trường lãi suất bị neo cao trong thời gian dài, người tiêu dùng trực tiếp gánh chịu áp lực khổng lồ từ các khoản vay thế chấp mua nhà và chi phí sử dụng thẻ tín dụng. Mạng lưới cung ứng hàng hóa đang phải gồng mình gánh chịu những chi phí ẩn chưa từng có trong lịch sử hiện đại.