Trong suốt hai năm qua, toàn thể nhân loại đã phải trải qua giai đoạn vô cùng khó khăn vì sự lan rộng nhanh chóng của dịch bệnh Covid-19. Cuộc sống con người người hoàn toàn bị đảo lộn. Để phòng phống dịch, phương thức làm việc tại nhà (Work from home), hay làm việc từ xa, còn gọi là làm việc online, đã trở thành giải pháp tối ưu.

Làm việc từ xa thật ra không mới, nhưng nó diễn ra hàng loạt đồng thời với dịch bệnh là một thử thách rất lớn với doanh nghiệp và người lao động, nhất là các lao động sản xuất trong nhà máy, xí nghiệp. Với lực lượng lao động trí tuệ ở một số ngành nghề thuộc về lĩnh vực sáng tạo, tuy không bị ảnh hưởng nghiêm trọng, nhưng do sự thay đổi bất thường, cùng với sự xáo trộn tâm lý, bí bách, căng thẳng, sự tạm dừng các mối quan hệ… cũng khiến họ gặp phải một số khó khăn, bất tiện nhất định.

Tuy nhiên, mới đây, khi các biện pháp phòng chống Covid-19 được ráo riết thực hiện cùng với chiến lược “phủ sóng” vaccine, tình hình dịch bệnh hầu như đã được kiểm soát một cách hữu hiệu, xã hội từng bước trở lại trạng thái “bình thường mới”, thì một số thành phần lao động lại có xu hướng muốn tiếp tục được làm việc tại nhà.

Sự thích nghi cùng với một số tiện ích mà Work from home mang lại cho họ trước mắt đã khiến họ muốn tiếp tục được duy trì phương thức làm việc này.

Đầu tiên là nhu cầu cân bằng giữa sức khỏe, công việc và gia đình. Những tổn thất mà đại dịch Covid-19 mang lại, nhất là vào cao điểm lần thứ 4 tại TP.HCM, đã khiến con người nhận ra ranh giới giữa sự sống và cái chết là rất mong manh. Người lao động bắt đầu biết quý trọng sức khỏe của mình hơn, họ nhận ra sự phi lý khi đánh đổi sức khỏe để kiếm tiền. Vì thế làm việc tại nhà trong tình hình dịch bệnh tràn lan như vết dầu loang trên mặt nước như hiện nay, là một giải pháp phòng bệnh cho bản thân và gia đình hữu hiệu nhất khiến họ lựa chọn.

Đa số họ là những người trẻ, con cái còn nhỏ, cần được gần gũi chăm sóc và giáo dục, nhất là trong giai đoạn chưa ổn định như hiện nay, khi mà cơn lốc Covid-19 đang quét qua, trẻ con do việc học tập trung, nhiều nơi đang lúng túng cho học sinh trở lại học online…, với mô hình gia đình hạt nhân phổ biến giữa các thành phố lớn như TP.HCM, khi cả bố mẹ cùng đi làm, thì Work from home  giúp họ giải quyết được rất nhiều vấn đề.  

Ngoài ra, tốn một lượng lớn thời gian cho việc đi lại, ám ảnh bởi khói bụi, tắc đường, tai nạn giao thông, đặc biệt là tình hình giá xăng tăng “phi mã” như hiện nay cũng là nguyên nhân làm giảm động lực cho việc trở lại cơ quan, văn phòng, công sở của nhân viên.

 Với các doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp đề cao sự đánh giá nhân viên qua hiệu quả công việc chứ không bằng phương pháp theo dõi, kiểm soát thái độ, thì phương thức làm việc từ xa đang được xem xét như là một “hướng đi” mới của họ. Rất nhiều doanh nghiệp chủ động dịch chuyển theo xu hướng này. Một phần cũng xuất phát từ việc họ có thể mất đi một số nhân viên tài năng cho các đối thủ sẵn sàng cạnh tranh bằng việc áp dụng phương thức làm việc tại nhà, một phần họ thấy vẫn duy trì được hoạt động kinh doanh, mà hiệu quả công việc vẫn bảo đảm, đồng thời lại bảo đảm được sức khỏe cho nhân viên. Làm việc tại nhà cũng giúp doanh nghiệp “tối ưu chi phí”. 

Ở một số nước trên thế giới, Work from home hứa hẹn sẵn sàng là một xu hướng làm việc phổ biến trong tương lai, thay thế cho thói quen làm việc truyền thống, thậm chí nó đang trở thành một làn sóng đấu tranh mạnh mẽ tại Hoa Kỳ. Theo Harvard Business Review, có hơn 40% nhân viên “dọa” nghỉ việc nếu được yêu cầu quay lại văn phòng làm việc toàn thời gian.

Còn theo Bloomberg, Fujitsu - nhà cung cấp hàng đầu về các giải pháp công nghệ thông tin và truyền thông - thông báo sẽ giảm 50% không gian văn phòng tại Nhật trong vòng 3 năm tới. Công ty cũng khuyến khích khoảng 80.000 người lao động làm việc tại nhà.  Làm việc tại nhà cũng là lựa chọn, kể cả sau dịch, của nhiều tập đoàn công nghệ đa quốc gia như Facebook, Google, Twitter, Amazon…  

Riêng tại nước ta, với tập quán sinh hoạt cộng đồng và tính cách sống thiên về tình cảm của người Việt Nam, không khó để giải thích vì sao khảo sát của Microsoft cho ra kết quả có tới 81% người lao động muốn tiếp tục làm việc từ xa, nhưng cũng có đến 77% trả lới muốn gặp lại đồng nghiệp tại văn phòng.

Để cân bằng và đáp ứng được niềm mong đợi của nhiều người, có lẽ một mô hình kết hợp giữa làm việc tại văn phòng với làm việc từ xa là mô hình cần được các doanh nghiệp quan tâm xem xét.

Tuy nhiên, Work from home liệu có trở thành xu hướng mới trong tương lai ở Việt Nam hay không, là câu chuyện của ngày mai. Còn trước mắt, được trở lại cơ quan, gặp gỡ đồng nghiệp, được làm việc trong tình hình mức độ nguy hiểm của dịch bệnh đã được giảm thiểu tối đa mặc dù số lượng F0 vẫn chưa dừng lại, mặc dù vẫn phải khẩu trang, sát khuẩn… thì đấy cũng là một niềm vui với người lao động.