Siêu thị ngoại vẫn khó làm việc với doanh nghiệp nội

Là một trong những nhà bán lẻ nước ngoài đầu tiên có mặt tại Việt Nam (2008), LOTTE Mart hiện đã có 16 siêu thị tại đây. “Ông lớn” bán lẻ đến từ Hàn Quốc coi đất nước 100 triệu dân là thị trường quan trọng của Tập đoàn LOTTE Hàn Quốc. Vì vậy, họ tích cực mở rộng hệ thống siêu thị và đa dạng hóa sản phẩm, hàng hóa trên kệ hàng bằng việc phối hợp với các nhà cung cấp nội địa. Điều này cũng phù hợp với chủ trương của nhà chức trách địa phương trong chiến lược “người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”. 

Tuy vậy, sau nhiều năm tìm kiếm, kết nối với các nhà cung ứng nội địa, đại diện chuỗi bán lẻ cho biết việc phối hợp này vẫn còn khó khăn. Ông Park Chang Lyul, Giám đốc Vận hành LOTTE Mart Việt Nam, cho biết, dù đã có cải thiện nhưng mẫu mã, bao bì của các sản phẩm nội địa vẫn chưa theo kịp thị hiếu của người dùng. Chưa kể, nhiều nhà phân phối vẫn khó khăn trong việc đảm bảo sự đồng đều của số lượng và chất lượng hàng hóa cung cấp.

“Chúng tôi nhận thấy nhiều nhà phân phối gặp khó khăn trong việc đảm bảo thời gian giao hàng, bị chậm trễ hoặc thiếu hàng, hay hàng hóa không đạt đủ điều kiện giao nhận, khó khăn trong việc giữ sản phẩm tươi ngon khi vận chuyển đến siêu thị”, ông Park Chang Lyul nói.

Với các nhà cung ứng mới, quá trình thẩm định hồ sơ pháp lý: Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm, kết quả kiểm nghiệm, quy định tem nhãn... còn khó khăn hơn. Ông Park thừa nhận một thực tế là đa phần các nhà cung cấp nội địa quy mô nhỏ và vừa thường thiếu hồ sơ pháp lý, hoặc hồ sơ không đúng quy chuẩn. Vì vậy, hệ thống siêu thị mất rất nhiều thời gian cho việc xét duyệt hồ sơ.

“Các nhà cung cấp trước tiên phải đáp ứng về mặt giấy tờ chứng nhận chất lượng sản phẩm, chứng nhận hoạt động cũng như tìm hiểu về quy trình giao nhận hàng hóa của hệ thống bán lẻ để đảm bảo cung cấp đầy đủ giấy tờ cần thiết”, ông nói.

Tương tự, với hệ thống chuỗi siêu thị của Central Retail (Siêu thị GO! BIG C, Top Market), bà Nguyễn Thị Mai Phương, Giám đốc Thương mại ngành hàng của Central Retail, cho biết khi thị trường yêu cầu khắt khe hơn về việc sử dụng sản phẩm xanh, hạn chế túi nilon hay tái chế rác thải, tạo sức ép lên hệ thống bán lẻ. Vì vậy, tập đoàn này cũng phải khuyến nghị và hướng dẫn các nhà cung cấp chuyển hướng sử dụng bao bì dễ phân hủy để đóng gói, cũng như bắt tay để thực hiện thành công việc tái chế rác thải.  

Quá trình để các nhà sản xuất, cung ứng thay đổi cũng không dễ dàng, vì buộc họ phải điều chỉnh dây chuyền sản xuất, công nghệ, quy trình vận hành của họ, gây tốn kém thời gian và tiền bạc. Vì vậy, bản thân tập đoàn cũng phải rất nỗ lực để làm việc các nhà cung ứng nội địa nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn mới như tiêu dùng xanh, tiêu dùng bền vững.

“Tại các điểm gần vị trí gửi xe, chúng tôi cùng các đối tác đặt các máy thu gom tái chế từ chai nhựa hay lon nhôm, hướng dẫn khách hàng phân loại rác tại nguồn… Trong hơn 30.000 sản phẩm ở nhiều ngành hàng, đã có nhiều hơn sản phẩm bao bì xanh…Đây là bước ngoặt lớn thể hiện nỗ lực của doanh nghiệp trong làm việc với các nhà cung cấp”, bà Phương nói.

Áp lực trước các nhà sản xuất ngoại 

Hiện cả nước có hơn 1.167 siêu thị, 254 trung tâm thương mại và hàng nghìn cửa hàng chuyên doanh và cửa hàng tiện lợi hiện đại hoạt động theo mô hình chuỗi, theo Bộ Công Thương. Hệ thống bán lẻ hiện đại đang chiếm khoảng 25% tổng mức bán lẻ với tốc độ tăng trưởng tới 11,8%/năm. 

Tỷ lệ này sẽ ngày càng gia tăng khi các “ông lớn” bán lẻ nước ngoài như LOTTE, Central Retail, Aeon... tiếp tục bày tỏ tham vọng mở rộng hoạt động của các siêu thị tại thị trường Việt Nam. 

Điều này phù hợp với làn sóng tiêu dùng hiện đại, khi người tiêu dùng bắt đầu ưa chuộng các sản phẩm hàng hóa được kiểm soát về chất lượng, mẫu mã và giá cả. Một bộ phận người tiêu dùng chuyển dịch dần từ việc mua sắm ở các chợ truyền thống sang siêu thị. Vì vậy, để tiếp tục đón đầu làn sóng này, các nhà bán lẻ buộc giữ hoặc nâng cao tiêu chuẩn kiểm soát đầu vào của mình, đồng nghĩa, họ sẽ vẫn giữ quy định làm việc khắt khe với các nhà cung cấp địa phương, để đảm bảo chất lượng sản phẩm đến tay người tiêu dùng.

Trong khi đó, thị trường sản xuất trong nước ngày càng mở rộng với sự tham gia của nhiều nhà cung ứng, đặc biệt là những nhà sản xuất nước ngoài, có vốn đầu tư nước ngoài.

Một số cái tên nổi bật như CP Group (Thái Lan), Sojitz, Earth Chemical (Nhật Bản), Chelijedang (Hàn Quốc), Mondelēz International (Hoa Kỳ), Daesang Corp (Hàn Quốc)... ngày càng mở rộng hoạt động tại thị trường Việt Nam, đang chiếm thị phần không nhỏ trong một số ngành hàng thực phẩm, tiêu dùng nhanh. Tiềm lực lớn mạnh của các nhà sản xuất ngoại khi lấn sân vào thị trường sản xuất Việt Nam sẽ tiếp tục tạo áp lực cho các nhà sản xuất trong nước. 

Vì vậy, nếu các nhà sản xuất nội địa không kịp nâng cấp quy trình sản xuất, đổi mới công nghệ, cải tiến vận hành, nâng cao mẫu mã và chất lượng sản phẩm, cải thiện logistics và hậu cần... sẽ khó cạnh tranh với các nhà sản xuất FDI, và càng khó bước chân vào các chuỗi siêu thị hiện đại, hoặc cạnh tranh với sản phẩm cùng loại trên kệ hàng. 

Để giúp doanh nghiệp sản xuất nội địa chuyển dịch nhanh hơn, bà Lê Việt Nga, Phó Vụ trưởng Vụ Thị trường trong nước (Bộ Công Thương) cho biết đơn vị này sẽ tập trung đào tạo, tập huấn cho doanh nghiệp nâng cao nhận thức để có thể truy xuất nguồn gốc, đảm bảo an toàn thực phẩm và ứng dụng công nghệ mới. Vị này cũng nhấn mạnh đến Kế hoạch hành động quốc gia để có hệ thống lương thực, thực phẩm an toàn, đảm bảo tiêu dùng xanh, bền vững, cần tiếp tục được thực hiện.