Cuối tuần qua, Luật Các tổ chức tín dụng (sửa đổi) đã được Quốc hội chính thức thông qua và có hiệu lực từ ngày 15/10 tới đây. Một nội dung quan trọng trong Luật này là việc khôi phục quyền thu giữ tài sản bảo đảm của các ngân hàng nếu tài sản không bị tranh chấp và tài sản không bị kê biên trong một số vụ án hình sự. Khoản nợ xấu và tài sản bảo đảm có thể chuyển giao minh bạch cho bên thứ ba.

Đây là một cơ chế quan trọng từng được Nghị quyết 42 (2017-2023) cho phép áp dụng giai đoạn 2017-2023. Bắt đầu từ năm 2024, Nghị quyết không còn hiệu lực. Việc thu hồi tài sản đảm bảo của các ngân hàng thay vì luật hóa thì từ đầu năm 2024 lại chỉ phụ thuộc vào sự hợp tác với khách hàng hoặc qua các thủ tục tố tụng kéo dài có thể từ 5-7 năm.

Điều này khiến tỷ lệ nợ xấu ngành ngân hàng thời gian qua tăng cao, tỷ lệ thu hồi nợ giảm, buộc các ngân hàng phải tăng trích lập dự phòng, từ đó ảnh hưởng đến chất lượng tài sản toàn ngành. Rộng hơn, việc xử lý chậm nợ xấu còn ảnh hưởng đến dòng vốn của nền kinh tế tạo nên sự phát triển kém bền vững.

Giảm tỷ lệ nợ xấu toàn ngành

Theo thống kê từ VIS Rating, từ 2022-2025, tại các ngân hàng như ACB, HDB, OCB, VIB, VPB và MBB, tỷ lệ nợ có vấn đề trung bình tăng từ mức 1,6% lên 2,2%, trong đó đến chủ yếu từ các khoản cho vay mua nhà thế chấp và cho vay hộ kinh doanh.

Theo tổ chức này, thị trường bất động sản trầm lắng thời gian qua đang khiến công tác xử lý nợ xấu gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là các tài sản bảo đảm là các dự án bất động sản phân khúc nghỉ dưỡng/đầu cơ trong bối cảnh dư cung và tâm lý thị trường thiếu tích cực.

Trong bối cảnh trên, luật sửa đổi hiện nay đã trao thêm quyền chủ động cho các ngân hàng, rút ngắn thời gian xử lý nợ xấu và giảm tỷ lệ nợ xấu vốn đang là vấn đề nhức nhối của các ngân hàng. Ngoài ra, luật còn góp phần nâng cao ý thức trả nợ của người dân giúp cải thiện chất lượng trong hệ thống về dài hạn. 

Theo đánh giá của VNDirect, tính đến tháng 1 năm nay, nợ xấu nợ bảng toàn ngành ở mức 4.3%, nhưng việc luật hóa Nghị quyết 42 có thể giảm tỷ lệ này xuống dưới 3%. Các quy định rõ ràng sẽ rút ngắn thời gian thu hồi nợ, giảm chi phí xử lý, chi phí trích lập dự phòng... hỗ trợ cho lợi nhuận kinh doanh của ngân hàng.

Các chuyên gia từ Maybank cho biết, tình trạng nợ xấu hiện nay của ngành ngân hàng không quá nặng nề và đang dần tốt lên theo sự hồi phục của nền kinh tế. Theo đó, luật hóa Nghị quyết 42 sẽ bổ trợ, giúp hoạt động ngành được ổn định hơn khi những yếu tố cơ bản của ngành đã bền vững.

Ngân hàng nào sẽ được hưởng lợi?

VNDirect cho biết, sẽ khó xác định được ngân hàng nào hưởng lợi nhiều hơn, tuy nhiên các nhà băng tập trung cho vay bán lẻ, hoặc tập trung vào mảng cho vay ô tô sẽ được hưởng lợi. Các ngân hàng phải nhận chuyển giao bắt buộc như MBB, HDB, VCB, VPB cũng sẽ được hưởng lợi từ luật sửa đổi này.

Hay theo MBB, những ngân hàng lớn có chi phí trích lập lớn như CTG, VPB và những ngân hàng có quy mô nhỏ như OCB, MSB, VIB sẽ được hưởng lợi nhiều hơn nhóm còn lại. 

Trong bối cảnh hiện nay khi tín dụng tăng cao, thị trường bất động sản được kỳ vọng bước vào chu kỳ mới với nhiều chính sách tháo gỡ từ Chính phủ, việc luật hóa Nghị định 42 giúp chất lượng tài sản của ngành ngân hàng được cải thiện, tăng trưởng lợi nhuận sẽ tích cực. Theo đó, định giá cổ phiếu ngành ngân hàng sẽ được cải thiện.

Nói về ngành ngân hàng 6 tháng cuối năm, ông Đinh Quang Hinh, Kinh tế trưởng của VNDirect nhận định, tăng trưởng tín dụng toàn ngành trong năm được kỳ vọng sẽ vượt 16%. Ông nhấn mạnh: "Nghị quyết 42 sẽ tạo lập khung pháp lý thống nhất trong xử lý nợ xấu, góp phần làm lành mạnh hơn hệ thống tài chính. Nhóm ngân hàng nổi bật là các ngân hàng có triển vọng tăng trưởng tín dụng cao, tập khách hàng lớn, hưởng lợi từ xu hướng phục hồi của thị trường bất động sản và có mức NIM cao hơn so với mặt bằng chung của ngành".

Các cổ phiếu được VNDirect khuyến nghị bao gồm: TCB, CTG và VPB.