Tổng thống Mỹ Donald Trump một lần nữa đặt chính sách thương mại Mỹ - Trung vào tâm điểm chú ý toàn cầu. Trong một động thái mới nhất vào thứ Sáu (9/5, theo giờ Mỹ), ông Trump đã đăng tải trên nền tảng Truth Social của mình: "Thuế 80% với hàng hoá Trung Quốc có vẻ phù hợp. Phần còn lại do Scott B. quyết định".

Nhân vật "Scott B." mà ông Trump đề cập chính là ông Scott Bessent, Bộ trưởng Tài chính Hoa Kỳ. Cuộc gặp tại Geneva, Thụy Sĩ, dự kiến diễn ra vào cuối tuần này, sẽ có sự tham gia của ông Bessent, Đại diện Thương mại Hoa Kỳ Jamieson Greer và các quan chức cấp cao của Trung Quốc, bao gồm Phó Thủ tướng Hà Lập Phong.

Căng thẳng và hy vọng "hạ nhiệt" xung đột

Tuyên bố của ông Trump được đưa ra trong bối cảnh quan hệ thương mại giữa Washington và Bắc Kinh vẫn còn nhiều trắc trở. Trước đó, Mỹ đã không ngần ngại áp đặt các mức thuế quan lên tới 145% đối với nhiều loại hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc. Phản ứng lại, Trung Quốc cũng đã thực thi các biện pháp thuế trả đũa, với mức thuế khoảng 125% nhắm vào hàng hóa Mỹ.

Các chuyên gia nhận định những mức thuế này đã tạo ra một rào cản thương mại đáng kể, gây ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động kinh tế của cả hai nước và toàn cầu.

Theo Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent, mục tiêu chính của cuộc hội đàm tại Geneva lần này là nhằm "giảm leo thang" căng thẳng, hơn là kỳ vọng vào một "thỏa thuận thương mại lớn". Điều này hé lộ một sự thay đổi trong cách tiếp cận, cho thấy cả hai cường quốc đều có thể đang tìm kiếm giải pháp để hạ nhiệt cuộc đối đầu thương mại kéo dài dai dẳng.

Đề xuất 80%: Nước cờ chiến lược hay tầm nhìn chính sách?

Đề xuất về mức thuế 80% của ông Trump có thể được diễn giải theo nhiều hướng. Nhiều nhà quan sát cho rằng đây có thể là một động thái mang tính chiến thuật cao, nhằm tạo thêm lợi thế hoặc định hình không khí trước khi phái đoàn Mỹ chính thức bước vào bàn đàm phán.

Việc ông Trump nhấn mạnh "phần còn lại do Scott B. quyết định" cũng có thể là một cách để vừa thể hiện lập trường cứng rắn, vừa tạo không gian linh hoạt cho các nhà ngoại giao và chuyên gia kinh tế của mình.

Dù vậy, con số 80% vẫn là một mức thuế suất rất cao. Điều này cho thấy, ngay cả khi có những động thái "giảm leo thang", quan điểm cốt lõi của ông Trump về việc sử dụng thuế quan như một công cụ bảo hộ nền sản xuất trong nước và gây áp lực trong các cuộc đàm phán quốc tế dường như không thay đổi.

Nếu được áp dụng, mức thuế này chắc chắn sẽ tiếp tục tác động sâu sắc đến dòng chảy thương mại và các chuỗi cung ứng toàn cầu vốn đã mong manh.

Vai trò của Bộ trưởng tài chính Scott Bessent

Ông Scott Bessent, với kinh nghiệm dày dạn từ vai trò quản lý quỹ đầu cơ, được biết đến là người có quan điểm kinh tế chú trọng vào việc thúc đẩy tăng trưởng của khu vực tư nhân, nới lỏng các quy định và áp dụng chính sách thuế quan một cách có tính toán chiến lược. Một số thông tin còn đề cập đến kế hoạch kinh tế "3-3-3" mà ông từng đề xuất (bao gồm mục tiêu đưa thâm hụt ngân sách về 3% GDP, đạt tăng trưởng GDP thực 3%, và tạo ra thêm 3 triệu việc làm).

Sự hiện diện và vai trò của ông Bessent trong các cuộc đàm phán sắp tới báo hiệu rằng chính sách thương mại của Mỹ, dưới ảnh hưởng của ông Trump, có thể sẽ duy trì sự cứng rắn nhưng được thực thi với những bước đi cụ thể và có lộ trình.

Tác động tiềm tàng và tương lai quan hệ thương mại Mỹ - Trung

Giới đầu tư và các thị trường tài chính trên toàn thế giới đang theo dõi sát sao mọi diễn biến liên quan đến cuộc gặp tại Geneva. Bất kỳ tín hiệu tích cực nào về việc giảm thiểu các mức thuế quan hiện hành đều có khả năng được thị trường đón nhận, ít nhất là trong ngắn hạn.

Tuy nhiên, mức thuế 80% như ông Trump đề xuất vẫn là một rào cản thương mại không nhỏ. Các doanh nghiệp, đặc biệt là những công ty có hoạt động sản xuất và chuỗi cung ứng gắn liền với thị trường Mỹ - Trung, sẽ tiếp tục phải đối mặt với một môi trường kinh doanh đầy bất ổn và chi phí gia tăng.

Về dài hạn, quan hệ thương mại giữa hai nền kinh tế hàng đầu thế giới được dự báo sẽ còn nhiều biến động. Ngay cả khi có một sự "xuống thang" tạm thời về thuế suất, những vấn đề mang tính cấu trúc như bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, chính sách chuyển giao công nghệ, và các khoản trợ cấp của nhà nước dành cho doanh nghiệp nội địa vẫn sẽ là những điểm nóng, thách thức sự ổn định của quan hệ song phương.

Tuyên bố của Tổng thống Donald Trump về mức thuế 80% đối với hàng hóa Trung Quốc, dù chưa phải là một quyết sách chính thức, đã phủ thêm một lớp phức tạp lên vòng đàm phán thương mại vốn đã được dự báo là khó khăn. Nó không chỉ phản ánh lập trường kiên định của ông Trump mà còn cho thấy khả năng Mỹ đang tìm kiếm một điểm cân bằng mới trong chính sách thương mại, trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang đối mặt với vô vàn thách thức.

Kết quả thực chất từ các cuộc thảo luận tại Geneva sẽ là yếu tố then chốt để giới quan sát có thể đưa ra những nhận định rõ ràng hơn về chương tiếp theo của mối quan hệ thương mại Mỹ - Trung.