Chiều 23/10, thừa ủy quyền của Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc đã báo cáo một số nội dung chủ yếu về tình hình thực hiện ngân sách Nhà nước năm 2023, phương án phân bổ ngân sách Trung ương năm 2024, Kế hoạch tài chính – ngân sách Nhà nước 3 năm 2024 - 2026.

Cụ thể, trong 3 năm (2021 - 2023), Chính phủ Việt Nam đã vay khoảng 1,32 triệu tỷ đồng (đạt gần 43% kế hoạch). Trong đó, ngân sách Trung ương vay gần 1,28 triệu tỷ đồng. Nguồn vay chủ yếu từ trong nước, qua phát hành trái phiếu kỳ hạn dài (bình quân 12,6 - 13,92 năm) với lãi suất ưu đãi.

Nợ công của Việt Nam đến cuối 2023 vào khoảng 4 triệu tỷ đồng, tương đương 39-40% GDP. Mức này thấp hơn 2,7-3,7% GDP năm 2021. Nợ Chính phủ khoảng 3,7 triệu tỷ đồng, tương đương 36-37%GDP, thấp hơn 1,7-2,7% GDP năm 2021. Đến cuối 2023, nợ trong nước chiếm 73% dư nợ Chính phủ, tăng từ mức 67% năm 2021.

Nợ nước ngoài quốc gia của Việt Nam khoảng 3,8 triệu tỷ đồng, khoảng 37 - 38% GDP. Trong đó, nợ tự vay tự trả của doanh nghiệp và tổ chức tín dụng tăng lên 70,7% năm 2023. Nợ Chính phủ và Chính phủ bảo lãnh vay nước ngoài từ mức 38,6% năm 2021 xuống 29,3% năm 2023. Nghĩa vụ trả nợ trực tiếp của Chính phủ so với tổng thu ngân sách khoảng 20-21%, giảm 0,5-1,5% so với 2021.

Đối với kế hoạch ngân sách 3 năm, Bộ trưởng Hồ Đức Phớc cho biết, tổng thu ngân sách khoảng 5 triệu tỷ đồng. Tổng chi ngân sách khoảng 5,9 triệu tỷ đồng, trong đó, tổng nguồn dự toán chi đầu tư phát triển lũy kế 3 năm trên 1,7 triệu tỷ đồng.

Với mức thu - chi này, Chính phủ cho hay bội chi ngân sách bình quân 3 năm là 3,4% GDP, trong phạm vi Quốc hội phê duyệt.

Về giải pháp chủ yếu hoàn thành kế hoạch vay, trả nợ công 5 năm 2021-2025, Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc đề nghị cần chủ động triển khai thực hiện các giải pháp, nhiệm vụ thuộc thẩm quyền của Chính phủ để khắc phục các tồn tại đã nêu liên quan đến huy động vốn vay cho ngân sách Nhà nước, giải ngân chậm vốn vay ODA và ưu đãi, mô hình quản lý nợ công và tăng cường công tác quản lý nợ của chính quyền địa phương.

Trình bày báo cáo thẩm tra nội dung, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính Ngân sách Lê Quang Mạnh nhận định, bối cảnh kinh tế nhiều khó khăn, tốc độ tăng thu ngân sách Nhà nước chậm lại, trong khi nhu cầu chi tiêu đầu tư để thúc đẩy phục hồi và phát triển kinh tế tăng khá lớn. Năm nay, Chính phủ dự kiến nhu cầu huy động ước đạt 604.379 tỷ đồng, bằng 93,8% kế hoạch. Trong số này, khoảng 589.000 tỷ đồng vay để trả nợ gốc ngân sách Trung ương, chiếm 32,35% cơ cấu tổng mức vay.

"Năm 2024, Chính phủ dự kiến tổng nhu cầu vay 676.057 tỷ đồng, trong đó gần 55,2% vay bù đắp bội chi ngân sách Trung ương là 372.900 tỷ đồng. Khoản vay để trả nợ gốc của ngân sách Trung ương là 287.034 tỷ đồng và vay về cho vay lại 16.123 tỷ đồng. Kế hoạch Chính phủ đưa ra cao hơn mức vay được Quốc hội phê chuẩn và số vay thực tế năm 2023, lần lượt là 55.000 tỷ đồng và 71.670 tỷ",  Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính Ngân sách thông tin.

Với mức vay, trả nợ này, Ủy ban Tài chính Ngân sách dự báo nợ công 2024 khoảng 39 - 40% GDP trong trường hợp tăng trưởng GDP tích cực. Đồng thời, Ủy ban Tài chính Ngân sách cũng ước tính nợ Chính phủ 37 - 38% GDP, nợ nước ngoài của quốc gia 38 - 39% GDP; nghĩa vụ trả nợ trực tiếp của Chính phủ so với thu ngân sách 24 - 25%. Các chỉ tiêu này trong mức trần Quốc hội cho phép.

Ủy ban Tài chính Ngân sách đề nghị Chính phủ đánh giá kỹ, phân tích nguyên nhân để có giải pháp điều hành cân đối ngân sách, bảo đảm an toàn nợ công, đồng thời cũng kiến nghị Chính phủ cần dành nguồn tăng thu để tăng chi trả nợ gốc, tăng cường quản lý để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn vay.