Nếu đã biết một trong số những lập trình viên máy tính đầu tiên trên thế giới là phụ nữ, sẽ không lấy làm lạ khi trong lĩnh vực khoa học kỹ thuật số có nhiều tên tuổi bóng hồng truyền cảm hứng. Họ là những người đàn bà đi tiên phong trong quá khứ, là các tên tuổi đã định hình nên công nghệ hiện tại hoặc chính là giới nữ lưu đang tạo sóng thế giới ảo. Có họ sự mất cân bằng giới tính ở lĩnh vực này càng lúc càng được thu hẹp.

Joan Clarke

Thành tích của nhà nữ khoa học Joan Clarke đã được tái hiện trong bộ phim đoạt giải Oscar, The Imitation Game, do nữ diễn viên Keira Knightley thủ vai. Clarke là một trong những thành viên chủ chốt của đội bẻ khóa và giải mật mã tại căn cứ Bletchley trong chiến tranh thế giới thứ II, góp công lớn vào chiến thắng phát xít Đức của quân Đồng minh.

Cô đã được tuyển vào Trường Mật mã của Chính phủ năm 1939 sau khi tốt nghiệp đại học Cambridge. Chiến dịch Bletchley có hàng nghìn hacker nữ phá mã mà cho đến những năm gần đây tên tuổi họ đa phần vẫn bị lãng quên. Rất may, chí ít bây giờ những cái tên như Joan Clarke, Betty Webb và Mary Every còn được nhắc đến.

Hedy Lamarr

Ngoài danh xưng là một ngôi sao điện ảnh Hollywood quyến rũ những năm 1940, được hãng phim MGM lăng xê là “mỹ nhân số 1 thế giới”, Hedy Lamarr còn là nhà phát minh đã khám phá ra tính năng nhảy tần số vô tuyến, góp công lớn cho cải tiến các thiết bị vừa điều khiển vừa ngăn chặn phòng chống ngư lôi trong Thế chiến II.

Bên cạnh đó, bà cũng từng nhận bằng phát mình về đèn tín hiệu giao thông và thức uống có ga.

Lila Tretikov

Khởi nghiệp với tư cách nữ kỹ sư phần mềm vào năm 1999 sau khi đã có một số bằng sáng chế về các ứng dụng, Lila Tretikov trở thành giám đốc điều hành Wikipedia Foundation vào năm 2014.

Tretikov từng gây sốc cho thế giới công nghiệp khi tuyên bố, “Biết đâu, trong 50 năm nữa, chúng tôi có thể giúp được một tay cho cánh đàn ông để thay đổi hiện trạng của hành tinh này. Bởi phụ nữ đã được chứng minh là phần “nửa thế giới” có khả năng".

Mitchell Baker

Hẳn hầu như nay ai cũng biết Firefox, trình duyệt và hệ điều hành di động OS phổ biến của hãng tạo phần mềm miễn phí Mozilla, nhưng có lẽ không nhiều người biết Mitchell Baler chính là người phụ nữ đứng đầu, là chủ tịch điều hành của Mozilla.

Bà được vinh danh tại Internet Hall of Fame (Đại sảnh Danh vọng Internet) năm 2012, một dạng bảo tàng vinh danh các công thần của thế giới kỹ thuật số. Nỗ lực đáng ghi nhận của Baker là đã khai đường cho kỷ nguyên phần mềm mã nguồn mở, tạo nguồn cảm hứng cho những dự án như GitHub, HTML5, thậm chí cả Android.

Radia Perlman

Tuy tốt nghiệp MIT và có hơn 100 bằng sáng chế được đăng ký, nhưng đôi khi Radia Perlman vẫn được gọi với danh xưng “mẹ đẻ của internet” nhờ đã phát minh ra giao thức quan trọng STP. Điều trớ trêu là bản tính của cô thật ra là “ghét” công nghệ và rất khó chịu khi mọi người nhờ cô sửa máy in.

Ba tiêu chí được Perlman đặt ra trong sáng tạo thuộc lãnh vực công nghệ số là “Người tiêu dùng đang muốn thứ gì?”, “Khách hàng không biết những gì về thứ họ muốn chọn?” và “Cái gì có thể giải quyết bằng cách đơn giản để dễ hiểu và dễ quản lý?”.

Sheryl Sandberg

Đây chính là người phụ nữ đã có công giới thiệu thuật ngữ “lean in” vào từ điển. Sau khi rời ông lớn Google, Sheryl Sandberg trở thành giám đốc điều hành của Facebook, quản lý đến 68% nhân viên nam vào năm 2015.

Năm 2012, bà được Time vinh danh trong list 100 nhân vật quyền lực nhất thế giới với lời đánh giá của tạp chí là “hiểu biết một cách trực giác về tiềm năng của mạng xã hội để tạo ra những thay đổi tích cực trên diện rộng cho nền tảng công nghệ này”.

Zoe Quinn

Zoe Quinn là một trong những phụ nữ nổi bật trong ngành công nghiệp trò chơi điện tử. Chính cô đã phát triển trò viễn tưởng tương tác Depression Quest cho thế giới web.

Quinn và các đồng nghiệp nữ khác như Anita Sarkeesian hay Brianna Wu còn sáng tạo ra nhiều game nổi tiếng khác bao gồm They Bleed Pixels hay Giant Spacekat... Ê-kíp của Zoe mang lại một góc nhìn khác về nữ giới trong game, đồng thời đòi quyền bình đẳng giới cho cả những nhân vật nữ mà họ sáng tạo cho trò chơi.

Những nhà khoa học nữ xuất sắc nhưng vẫn hụt giải Nobel

Trong lịch sử nhân loại, không ít tên tuổi các nhà khoa học nữ đã đóng góp những phát kiến quan trọng cho tiến bộ học thuật hiện đại, nhưng giải Nobel vẫn xa lạ đối với họ. Dù khám phá ra những ẩn số của thiên văn, các ký tự bí hiểm của thuật toán lập trình hay giải mã cấu trúc gien... họ vẫn chưa được trân trọng công lao, và đành ngậm ngùi nhìn giải Nobel lọt vào tay các đồng nghiệp nam.

Lise Meitner: Bom nguyên tử, bảng tuần hoàn hóa học – khám phá nguyên tố meitneri (Mt), mang số hiệu nguyên tử 109 - đều có dấu ấn của nữ vật lý gia Áo, Lise Meitner.

Rosalind Franklin: Nhân loại sẽ không thể quên những công trình bà thực hiện qua quá trình nhiễu xạ tia X để khoa học biết mặt mũi chuỗi xoăn kép của ADN.

Jocelyn Bell Burnell: Chương trình khám phá những hành tinh xa xôi hiện nay của con người phải cám ơn những khai sáng mà nhà nữ vật lý thiên văn người Ireland, Jocelyn Bell Burnell, thực hiện.

Cecilia Payne-Gaposchkin: Trong những năm đầu thế kỷ 20, bà là chuyên gia nghiên cứu nhiều lĩnh vực từ thực vật, vật lý đến hóa học, thiên văn tại Đại học Cambridge.

Nettie Stevens: Nếu không có Nettie Stevens, tiến sĩ di truyền học người Mỹ, có lẽ đến nay người ta vẫn cho rằng chỉ người mẹ và các yếu tố môi trường xác định giới tính của một người.

Ada Lovelace: Bà được cho là nhà lập trình máy tính đầu tiên trên thế giới những năm đầu thế kỷ 19.