Năm 2023 là năm thứ 10 liên tiếp lạm phát được kiểm soát theo mục tiêu. Đánh giá này dựa trên nhiều biểu hiện.

Tổng quát nhất là CPI bình quân theo mục tiêu 2023 là 4,5%. Thực tế thấp hơn 3,25% và là năm thứ 10 liên tiếp được kiểm soát theo mục tiêu (2023 tăng 3,25%, 2022 tăng 3,15%, 2021 tăng 1,84%, 2020 tăng 3,23%, 2019 tăng 2,79%, 2018 tăng 3,54%, 2017 tăng 3,53%, 2016 tăng 2,66%, 2015 tăng 0,63%, 2014 tăng 4,09%).

Đây được cho là mức lạm phát phù hợp với tình hình kinh tế - xã hội ở trong nước, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, là điểm sáng của kinh tế Việt Nam năm 2023, đặc biệt trong bối cảnh thị trường hàng hóa thế giới trong năm có nhiều biến động và kiểm soát lạm phát vẫn là ưu tiên hàng đầu của nhiều quốc gia trên thế giới…

Dự báo tình hình lạm phát năm 2024, theo chuyên gia Nguyễn Bích Lâm, nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê, bức tranh sẽ đan xen các yếu tố gia tăng và kiềm chế lạm phát. 

Ông Lâm cho rằng, năm 2024, áp lực từ lạm phát cầu kéo (lạm phát xảy ra do nhu cầu tiêu dùng hàng hóa, dịch vụ của thị trường gia tăng một cách nhanh chóng khiến giá cả các mặt hàng bị đẩy lên cao) không lớn do tổng cầu thế giới và trong nước chưa có dấu hiệu phục hồi mạnh mẽ như mong đợi. Tiêu dùng cuối cùng năm 2023 chỉ tăng 3,52% so với năm trước, thấp hơn khá nhiều so với mức tăng 7% của các năm trước đại dịch; nhu cầu tiêu dùng sẽ có sự phục hồi nhưng khó có thể tăng đột biến khiến giá hàng hóa và dịch vụ tăng mạnh.

"Tuy nhiên, lạm phát cầu kéo có thể sẽ phát sinh do việc đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công với giá nguyên vật liệu, giá thép xây dựng tăng cao", ông Lâm nhận định.

Cùng với đó, kinh tế Mỹ dự báo hạ cánh mềm (kiềm chế lạm phát nhưng không đẩy nền kinh tế vào suy thoái), và Cục dự trữ liên bang Mỹ (Fed) có thể cắt giảm lãi suất vào cuối quý 1/2024 khiến đồng USD giảm giá và tỷ giá giữa VND và USD giảm, vì vậy giảm áp lực lạm phát do tỷ giá đối với kinh tế Việt Nam. Tuy nhiên, hiện lãi suất huy động, cho vay của các ngân hàng thương mại và lãi suất cơ bản của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) hạ thấp, cùng với đó Chính phủ chỉ đạo tăng trưởng tín dụng trong tháng cuối năm sẽ tạo áp lực lạm phát cho năm 2024…

“Với các yếu tố kiềm chế lạm phát cùng sự chỉ đạo, điều hành quyết liệt của Chính phủ đối với giá hàng hoá và dịch vụ chiến lược; tổng cầu tiêu dùng chưa có dấu hiệu khởi sắc nên mục tiêu kiểm soát lạm phát năm 2024 từ 4 - 4,5% đã được Quốc hội thông qua hoàn toàn khả thi”, ông Lâm nêu nhận định.

Để kiểm soát lạm phát theo mục tiêu đề ra, theo ông Lâm, Chính phủ cần đảm bảo đầy đủ nguồn cung với giá ổn định đối với nhóm hàng lương thực, thực phẩm - nhóm hàng chiếm tỷ trọng lớn trong tiêu dùng, tác động mạnh tới lạm phát. 

Bên cạnh đó, thực hiện chính sách tài khoá và tiền tệ linh hoạt, phù hợp, giữ ổn định vĩ mô. NHNN cũng cần kiên định thực hiện chính sách tín dụng và lãi suất phù hợp, hài hoà với nhu cầu. Từ đó, đảm bảo lợi ích của các thực thể có liên quan trong nền kinh tế, giữ giá trị VND, giảm áp lực lạm phát tiền tệ đối với nền kinh tế; điều chỉnh tỷ giá linh hoạt nhằm ổn định giá nguyên vật liệu nhập khẩu, nâng cao khả năng cạnh tranh của sản phẩm sản xuất trong nước.

"Cộng đồng doanh nghiệp cần chuẩn bị đầy đủ các điều kiện đẩy mạnh sản xuất, kinh doanh, bảo đảm nguồn cung cho thị trường hàng hoá và dịch vụ. Dự báo các loại nguyên vật liệu có thể thiếu hụt để bổ sung kịp thời, đảm bảo cho sản xuất kinh doanh, cắt giảm chi phí sản xuất, giảm giá thành sản phẩm. Bên cạnh đó, chủ động cập nhật thông tin, dự báo chính xác động thái thị trường để nắm bắt cơ hội, giảm rủi ro trong bối cảnh tổng cầu thế giới còn yếu, đứt gãy chuỗi cung ứng. Kịp thời điều chỉnh sản phẩm và dịch vụ đáp ứng nhu cầu của khách hàng, nâng cao năng lực cạnh tranh, cắt giảm giá thành sản phẩm để kiềm chế lạm phát", ông Lâm lưu ý.

Về phần mình, chuyên gia kinh tế Võ Trí Thành cho rằng, trước các diễn biến khó lường của kinh tế thế giới, thị trường nguyên, nhiên, vật liệu vẫn có thể tăng giá trong năm 2024. Do đó, không thể chủ quan trong công tác điều hành giá cả, kiểm soát lạm phát. Trong đó, cần chú trọng điều tiết cung - cầu hàng hóa, kiểm soát dòng tiền tín dụng trong nền kinh tế để tránh tình trạng dòng vốn giá rẻ đổ vào những kênh đầu cơ.

Trong khi đó, theo TS. Đinh Trọng Thịnh, chuyên gia tài chính: “Cần tiếp tục theo dõi chặt chẽ, làm tốt công tác dự báo về xây dựng phương án ứng phó phù hợp với các biến động của kinh tế thế giới, đặc biệt biến động của các nền kinh tế lớn; tiếp tục phối hợp hiệu quả trong việc điều hành chính sách tài khóa và tiền tệ để kiểm soát tốt lượng cung tiền ra nền kinh tế, góp phần kiềm chế lạm phát”.