Động thái này cho thấy sự lo ngại ngày càng gia tăng của chính quyền Tổng thống Trump về sự phụ thuộc kinh tế quá mức vào Trung Quốc trong các ngành công nghiệp then chốt, đặc biệt là lĩnh vực hàng hải, vốn đóng vai trò sống còn đối với thương mại và an ninh quốc gia.

Theo Reuters, Bloomberg và The Wall Street Journal, danh sách các thiết bị hàng hải nằm trong diện bị áp thuế bổ sung rất đa dạng, bao gồm cần cẩu bờ container, tời kéo, bơm, van và các thiết bị điều hướng.

USTR nhấn mạnh rằng sự phụ thuộc vào nguồn cung từ Trung Quốc đối với những thiết bị này tiềm ẩn rủi ro nghiêm trọng đối với an ninh kinh tế và quốc gia của Mỹ.

Lý do chiến lược đằng sau đề xuất

Các tờ báo quốc tế đồng loạt chỉ ra rằng động thái này là kết quả của cuộc điều tra sâu rộng theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Cuộc điều tra tập trung vào các chính sách, hành động và thông lệ của Trung Quốc trong các lĩnh vực công nghệ, sở hữu trí tuệ và đổi mới.

USTR cáo buộc Trung Quốc sử dụng các biện pháp cạnh tranh không công bằng, trợ cấp mạnh mẽ cho các nhà sản xuất trong nước, từ đó gây ra bất lợi đáng kể cho các công ty Mỹ trên thị trường toàn cầu.

Đặc biệt, The New York Times nhấn mạnh sự lo ngại của USTR về sự thống trị của Trung Quốc trong lĩnh vực sản xuất cần cẩu bờ container. Những thiết bị này đóng vai trò huyết mạch trong hoạt động của các cảng biển Mỹ.

Một báo cáo gần đây của Quốc hội Mỹ đã cảnh báo về những lỗ hổng an ninh tiềm ẩn khi sử dụng các cần cẩu do Trung Quốc sản xuất, bao gồm khả năng thu thập thông tin tình báo và thậm chí can thiệp từ xa vào cơ sở hạ tầng quan trọng.

Tăng thêm áp lực: Thuế quan và phí mới

Để tăng cường áp lực và giảm sự phụ thuộc, USTR không chỉ đề xuất thuế quan lên thiết bị mà còn công bố các mức phí mới đối với tàu thuyền có liên quan đến Trung Quốc:

Thuế bổ sung: Mức thuế có thể lên tới 100% đối với cần cẩu STS và các thiết bị bốc dỡ hàng hóa có xuất xứ từ Trung Quốc.

Phí dịch vụ cảng:

Đối với tàu do Trung Quốc đóng (sở hữu hoặc vận hành bởi Trung Quốc): Mức phí sẽ tăng theo từng giai đoạn, từ 0 USD/tấn (17/4/2025) lên đến 140 USD/tấn (17/4/2028), giới hạn ở 5 lần tính phí mỗi năm.

Đối với đơn vị khai thác tàu do Trung Quốc chế tạo: Phí dỡ hàng container bắt đầu từ 0 USD/container (17/4/2025).

Đối với tàu chở ô tô do nước ngoài chế tạo: Áp dụng phí 150 USD/CEU trong 180 ngày.

Những tác động tiềm tàng và phản ứng

Việc áp dụng đồng thời thuế quan và phí mới có thể gây ra nhiều tác động đáng chú ý:

Gia tăng chi phí: Các nhà nhập khẩu Mỹ sẽ phải đối mặt với chi phí nhập khẩu thiết bị hàng hải cao hơn, có khả năng đẩy giá hàng hóa tiêu dùng lên và gây áp lực lên chuỗi cung ứng hiện tại.

Thay đổi chuỗi cung ứng: Các công ty Mỹ có thể buộc phải tìm kiếm các nhà cung cấp thay thế từ các quốc gia khác hoặc đầu tư mạnh mẽ hơn vào sản xuất trong nước. Tuy nhiên, quá trình này có thể tốn kém thời gian và nguồn lực.

Nguy cơ trả đũa từ Trung Quốc: Bắc Kinh hoàn toàn có khả năng đáp trả bằng các biện pháp tương tự, áp thuế lên hàng hóa nhập khẩu từ Mỹ, dẫn đến nguy cơ leo thang căng thẳng thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Thúc đẩy sản xuất nội địa: Đề xuất này có thể tạo ra động lực lớn cho các nhà sản xuất Mỹ trong lĩnh vực thiết bị hàng hải, khuyến khích đầu tư, tạo việc làm và củng cố năng lực sản xuất trong nước.

Hiện tại, các đề xuất của USTR đang trong giai đoạn tham vấn công khai, cho phép các bên liên quan, từ các công ty nhập khẩu đến nhà sản xuất và các hiệp hội ngành công nghiệp, có cơ hội bày tỏ quan điểm và lo ngại của mình.

Theo Financial Times, một số ý kiến lo ngại về tác động tiêu cực của các biện pháp này lên chi phí hoạt động và khả năng cạnh tranh của các cảng biển Mỹ. Ngược lại, các nhà sản xuất trong nước có thể hoan nghênh động thái này như một biện pháp bảo vệ thị trường và khuyến khích đầu tư vào sản xuất trong nước.

Đề xuất áp thuế bổ sung và phí mới của USTR đối với thiết bị và tàu hàng hải Trung Quốc là một bước đi quyết đoán trong chiến lược của Mỹ nhằm giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc và bảo vệ các lợi ích kinh tế, an ninh quốc gia. Mặc dù động thái này có thể mang lại những thách thức không nhỏ cho chuỗi cung ứng toàn cầu và quan hệ thương mại song phương, nó cũng phản ánh quyết tâm của Mỹ trong việc đối mặt với những lo ngại ngày càng tăng về sự cạnh tranh và ảnh hưởng kinh tế từ Trung Quốc.

Diễn biến tiếp theo sẽ phụ thuộc vào kết quả của quá trình tham vấn và các quyết định cuối cùng của chính phủ Mỹ trong bối cảnh một môi trường thương mại quốc tế đầy biến động.