Một lái xe giao hàng của FedEx trở thành người làm xà phòng thủ công. Một nhà tạo mẫu tóc bán bánh bao thịt heo. Một quản lý nhà hàng thành nhà tạo mẫu áo demin… Giấc mơ biến sở thích thành sự nghiệp thứ hai gần như là một điều sáo rỗng của nền kinh tế của việc làm bán thời gian hoặc tạm thời (gig economy) với vô số mẹo được xuất bản như bán truyện tranh cổ điển, nấu bia tươi, chơi trò chơi điện tử và thậm chí kể chuyện cười.

Tuy nhiên, sau một năm đại dịch Covid-19, sự nghiệp thứ hai bắt đầu được nhìn nhận như một điều cần thiết hơn là một điều viển vông, nhất là đối với những người bị cho thôi việc hoặc buộc phải rời bỏ công việc để chăm sóc con cái.

Công ty nghiên cứu thị trường chuyên về ẩm thực Yelp (California, Mỹ) đã ghi nhận 8 tháng đầu năm 2020 có gần 100.000 doanh nghiệp đóng cửa tại Mỹ, nhưng có khoảng 10% số doanh nghiệp nhỏ chuyên về bán bánh nướng, bánh rán, bánh ngọt, bánh macaron và các món tráng miệng khác được thành lập. Trang thương mại điện tử Etsy cũng cho biết số người bán hàng mới tăng đột biến 42% trong quý 3 năm 2020 so với năm trước.

Theo Dayna Isom Johnson, chuyên gia xu hướng của Etsy: “Có thể một số người chỉ muốn thể hiện khả năng sáng tạo của họ, nhưng những người phải đối mặt với những thách thức tài chính ngoài mong đợi vì thất nghiệp hay đang gặp khó khăn trong công việc thì đây là khoảng thời gian cần tạo ra những thay đổi lớn trong sự nghiệp chưa từng có trước đó".

Trổ tài nấu ăn

Dan Pelosi, giám đốc sáng tạo của Ann Taylor, người giám sát thiết kế và tiếp thị tại cửa hàng, cho biết: “Tôi lớn lên trong một gia đình Ý-Bồ Đào Nha. Món ăn là những gì gia đình chúng tôi thường làm”. Sau đó, ông tự tìm ra cách riêng để đối phó với suốt thời gian cách ly đầy ngột ngạt. Ông bắt đầu đăng những bức ảnh cận cảnh các món ăn gia đình truyền thống, như rigatoni with vodka “sawce và món thịt lasagna nhiều thịt lên tài khoản Instagram.

Tuy không được đào tạo bài bản về ẩm thực, nhưng công thức nấu ăn của ông tỏa ra một cảm giác ấm cúng. Ông Pelosi nói: “Tôi bắt đầu nhận được những tin nhắn từ những nhân viên thiết yếu (essential workers: những người phải làm việc dù cả nước đóng cửa vì dịch) như: “Tôi đi làm về và xem những câu chuyện của bạn, đó là nguồn an ủi cho tôi ”.

Khi lượng người theo dõi trang tăng lên, các thương hiệu như Chobani, Ikea và Grindr đã tìm đến để hợp tác. Pinterest yêu cầu anh ấy trở thành một người sáng tạo trả phí, điều mà anh ấy đặc biệt thích.

Hiện tại, với 52.000 người theo dõi trên Instagram, một trang web thu hút 37.000 người truy cập mỗi tháng, cũng như một đại lý sách và hàng bán có tên "This Too Shall Pasta" (tất cả số tiền thu được đều mang lại lợi ích cho Sage, một tổ chức từ thiện dành cho người cao niên LGBTQ), một sự nghiệp tình cờ giúp ông có cơ hội bắt chước một trong những thần tượng của mình, chuyên gia nấu ăn Ina Garten.

Ghi đĩa Vinyl trong tầng hầm

“Rất nhiều người đang muốn trở thành IT, một lập trình viên web ở Chippewa Falls, nhưng tôi thì đang tìm cách thoát ra.” - Eric Warner cho biết. Khi đại dịch Covid-19 xảy ra, thời gian cách ly gống như cho ông một cú hích để thay đổi sự nghiệp.

Trong khi cách ly tại nhà với vợ và hai con, ông Warner, 46 tuổi, bắt đầu sự nghiệp thứ hai mà ông hy vọng sẽ tạo ra nguồn thu nhập chính: đó là cắt tùy chỉnh đĩa vinyl, đây thường được mua làm quà tặng cho các ngày kỷ niệm và sinh nhật. Hai năm trước, ông đã mua một chiếc máy tiện đĩa thu trị giá 10.000 đô la, chuyên dùng khắc các rãnh vào đĩa trắng. Ông nói: “Thật ra chẳng có lý do gì khiến mọi người muốn mua một chiếc”.

Vợ ông, Izabella, 43 tuổi, người thiết kế các khóa học trực tuyến cho các trường đại học, không thể tìm việc làm và ông phải cắt giảm lượng khách hàng thiết kế web để có thời gian nuôi dạy hai con tại nhà.

Cặp đôi bắt đầu mở một cửa hàng trên trang thương mại điện tử Etsy có tên là Vinylus, bán các album đặt làm riêng mà cơ bản là các loại băng kết hợp vinyl với các tác phẩm nghệ thuật tùy chỉnh, giá từ 95 đến 110 đô la.

Ông Warner hy vọng sẽ biến Vinylus trở thành một công việc bán thời gian, bên cạnh nghề thiết kế web. Đó có thể là một con đường tắt, vì ông chỉ bán được 250 đĩa trong thời gian đầu. Nhưng những tháng gần đây, doanh số bán hàng đã bắt đầu tăng, ngay cả sau kỳ nghỉ lễ. Ông nói: “Giờ tôi chỉ muốn làm nghề chép đĩa nhạc”.

Bán món chay Việt

Là nhà tạo mẫu tóc riêng cho các nhà thiết kế Nike, giám đốc điều hành Amazon và các khách hàng khá giả khác, Thuy Pham, 40 tuổi, có cuộc sống sung túc cùng với đứa con gái 7 tuổi, tại Portland, Ore., Cô nói: “Tôi chỉ làm việc ba hoặc bốn ngày trong tuần là có thể kiếm tiền tốt. Tôi đã đi du lịch, đến các lễ hội âm nhạc. Khi bạn có một sự nghiệp như vậy, tại sao bạn lại nghĩ đến chuyện bỏ việc?”.

Tháng 3 năm ngoái, Portland bị đóng cửa, công việc kinh doanh của cô cũng đóng cửa hoàn toàn, nên cô dành thời gian tìm kiếm trên YouTube các công thức nấu món chay của Việt Nam (cô là người ăn chay trường), bao gồm món thịt ba chỉ nấu với nước cốt dừa, bột sắn và tinh bột gạo, theo phong cách truyền thống của các nhà sư Việt Nam. Cô chia sẻ: “Đối với tôi nấu ăn luôn là cách để chia sẻ tình cảm và yêu thương với gia đình”.

Tháng 4 năm ngoái, cô bắt đầu phát trực tiếp công thức món chay trên Instagram như một cách để giữ liên lạc với khách hàng làm tóc của mình. Cô nói: “Chỉ trong vài phút sau khi phát trực tiếp, tôi đã có khách hỏi mua miếng thịt heo ba chỉ chay. Tôi ngay lập tức nghĩ rằng đây có thể là cách để tôi kiếm sống qua ngày cho đến khi tôi có thể trở lại làm công việc tạo mẫu tóc”.

Tháng 11 năm ngoái, cô đã mở một tiệm ăn ngon Việt Nam có tên Mama Dut (có nghĩa là “mẹ cho ăn”) tại khu phố Buckman, bán bánh bao không thịt heo, bánh mì nấm và các món ăn sáng tạo đặc trưng khác để mang đi và giao hàng bằng xe đạp.

Công việc kinh doanh thuận lợi, cô hy vọng sẽ đạt doanh thu 350.000 USD trong năm 2021 và muốn mở rộng Mama Dut sang Los Angeles. Cô cũng quyên góp cho các tổ chức từ thiện như Vườn trồng trọt, tổ chức xây dựng khu vườn trong trường học, khu dân cư có thu nhập thấp và cơ sở cải huấn. Hiện tại, cô không có kế hoạch trở lại với nghề tạo mẫu tóc, cô nói: “Tôi hy vọng một ngày nào đó tôi có đủ khả năng trở thành một nhà tạo mẫu tóc”.

Làm xà phòng không hóa chất

Khi các trường học đóng cửa vì đại dịch Covid-19, Tiffany Dangerfield, 31 tuổi, ở Huntsville, Ala., đã có một lựa chọn đầy khó khăn: tiếp tục làm tài xế giao hàng cho FedEx, hoặc ở nhà với ba đứa con. Cô nói: “Không đời nào đứa trẻ bốn tuổi của tôi tự tham gia họp lớp trực tiếp vào mỗi buổi sáng”.

Cuối cùng, cô trở thành bảo mẫu tại gia, trong khi chồng cô, James Dangerfield, 31 tuổi, làm công việc điều hành lắp ráp cho một nhà thầu địa phương. Tiền bạc eo hẹp nhưng cô sớm tìm được nguồn thu nhập khác.

Khoảng một thập kỷ trước, chồng cô, từng là một hạ sĩ trong quân đội đóng tại Vicenza, Ý, và hai con nhỏ của cô bị bệnh chàm và khô da mãn tính, điều trị không hết, nên cô bắt đầu có ý tưởng sản xuất xà phòng không hóa chất.

Cô nói: “những mẻ dầu ban đầu là “một mớ hỗn độn”, “dầu nổi trên bề mặt và không đông cứng lại”. Cô kiên trì thực hiện cho đến khi thành công. Loại xà phòng này không chỉ giúp giảm bớt tình trạng khô da của các con cô, mà giúp cô giảm căng thẳng của cô sau khi hoàn thành công việc như tài xế vận chuyển hàng.

Cô dành thời gian làm xà phòng tặng cho bà con và bạn bè. Khi đại dịch ập đến, nhiều người thuyết phục cô tiếp tục làm và bán trực tuyến. Không lâu sau, cô biến phòng ăn thành xưởng sản xuất xà phòng với ngổn ngang bình đựng dầu, bát trộn và vật liệu đóng gói. Cô bắt đầu bán xà phòng vani và dâu đen giống như bánh kẹo, bơ dưỡng thể hương tuyết tùng và dầu dừa tẩy tế bào chết trên cửa hàng Etsy.

Hiện nay, mỗi tháng cô đáp ứng hơn 30 đơn đặt hàng cho các sản phẩm như xà phòng than hoạt tính pheromones, đường tẩy tế bào chết với cà phê và bơ dưỡng thể quả mâm xôi vani đen. Vấn đề duy nhất là gì? Cô cần một thú vui mới để giải tỏa căng thẳng. HIện tại, cô đan len, cô nói: “Có thể là công việc tiếp theo của tôi”.

Trang trí áo khoác Demin

Tháng 8 năm ngoái, cô Sonia Murga, 38 tuổi, quản lý của nhà hàng Mr. Chow, ở TriBeCa, đang trên đường về nhà thì nghe thấy một tiếng nổ lớn. Tai cô bắt đầu ù đi, máu chảy xuống lưng. Một viên đạn 9 mm từ một vụ xả súng đã trúng đều cô. Trong thời gian phục hồi tại bệnh viện, cô nhận ra: “Cuộc sống là ngắn ngủi và không có gì để mất hay sợ hãi”.

Đại dịch Covid-19 đã được chứng minh là một thời điểm cơ hội để thay đổi hướng đi. Sau khi bắt đầu nghỉ việc vào tháng 3 năm ngoái, cô Murga đã bắt đầu kinh doanh dòng thời trang có tên Xcept Sunday: trang trí áo khoác denim bằng pha lê Swarovski, trâm cài cổ và in vinyl với giá từ 295 đô la đến 1.500 đô la.

Đối với cô, đây không phải là bước đột phá đầu tiên trong lĩnh vực thời trang. Cô là người có bằng marketing của Học viện Công nghệ Thời trang, đã chơi thời trang denim từ những năm 20 tuổi. Cô nói: “Tôi luôn xé toạc những mẩu vải denim, làm những điều điên rồ và vui nhộn này”.

Khi còn làm việc tại Mr. Chow, cô hay mặc những mẫu thời trang tự sáng tạo, điều này đôi khi thu hút sự chú ý của những khách hàng quen thuộc. Cô đã may một chiếc áo khoác có thêu những miếng vá đánh vần “Hood” cho La La Anthony, và một chiếc thêu cụm từ “The King of Bachata” cho ca sĩ nhạc pop Latin Romeo Santos.

Theo mô hình duy trì tính mới liên tục của sản phẩm (the sneaker-drop model), cô Murga có kế hoạch thiết kế 10 đến 15 mẫu áo khoác mới mỗi mùa, theo đơn đặt hàng riêng. Hiện tại doanh thu mỗi tháng vào khoảng 2.000 đến 4.000 đô la, khiến cô hy vọng rằng sẽ sớm có được vị trí trong top 4. Cô nói: “Việc nằm viện khiến tôi nhận ra rằng mình không muốn nhớ đến với món gà sa tế”.