Ông Lê Văn Quang, Tổng giám đốc Công ty CP Tập đoàn Thủy sản Minh Phú cho biết, do giãn cách xã hội kéo dài, chuỗi cung ứng tôm của công ty gần như bị đứt gãy, nguy cơ những tháng cuối năm thiếu trầm trọng nguyên liệu. Vừa qua, người dân nuôi trồng nhưng đến lúc thu hoạch không có đầu ra, giá giảm mạnh nên không dám xuống giống đợt mới.

“Chúng tôi lo từ nay đến cuối năm không có nguyên liệu để trả các đơn hàng cho các đối tác. Trong khi, khách hàng năn nỉ công ty làm sao giao hàng cho họ sớm. Chúng ta đều cố gắng, nhưng việc đứt gãy chuỗi sản xuất đã hiện hữu. Bối cảnh mà doanh nghiệp, nông dân đang gặp phải rất báo động. Chúng tôi đề nghị các địa phương khuyến khích, vận động người dân thả nuôi tôm ngay từ bây giờ để cuối tháng 11, tháng 12 có tôm nguyên liệu phục vụ chế biến xuất khẩu", ông Quang nêu tình hình thực tế.

Bà Trương Thị Lệ Khanh, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Vĩnh Hoàn cho biết, ngành cá tra cũng đang gặp áp lực rất lớn. Hàng nghìn tấn cá tra quá lứa nằm chờ dưới ao, nông dân nguy cơ thua lỗ nhưng công nhân thu hoạch cá tra dù đảm bảo điều kiện phòng chống dịch, khi vào địa phương vẫn bị bắt buộc phải cách ly 14 ngày, dẫn tới đứt gãy cả chuỗi sản xuất.

“Nếu tình hình này còn tiếp diễn, ngành cá tra sẽ còn bị ảnh hưởng đến cả năm 2022. Hiện, chúng tôi vẫn may mắn duy trì 50% công suất, nhưng để khôi phục lại 100% như trước, công ty còn chưa biết đến giờ”, bà Khanh cho hay.

Ông Nguyễn Hoài Nam, Phó tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), cho biết thời điểm giữa tháng 7, nhiều doanh nghiệp chỉ tính toán dịch kéo dài 2-3 tuần chứ không ai đánh giá, ước lượng được dịch kéo dài đến 2 tháng hoặc hơn.

 "Rất nhiều doanh nghiệp bị động khi dịch kéo dài sang tháng thứ 2. Với áp lực đó, công suất chế biến ngành chỉ đạt 30%, nhiều đơn hàng không đáp ứng được", ông Nam nói.

Theo ông Nam, vấn đề về xét nghiệm để đảm bảo duy trì sản xuất "3 tại chỗ" ở các tỉnh rất khác nhau và bất cập, có tỉnh 2 ngày, có tỉnh 3 ngày, có tỉnh 1 tuần, trong khi chi phí xét nghiệm rất lớn. 

"Qua tìm hiểu, chúng tôi thấy Bộ Y tế chưa có hướng dẫn rõ ràng đối với nhà máy sản xuất thì xét nghiệm theo quy tắc nào. Chúng tôi mong muốn Bộ NN&PTNT có ý kiến tới các địa phương sớm phê duyệt phương án hoạt động 3 tại chỗ, để doanh nghiệp hoạt động trở lại và xem xét bỏ quy định cách ly 14 ngày đối với lực lượng đi thu hoạch cá tại các tỉnh bằng việc xét nghiệm PCR", ông Nam nêu giải pháp.

Trước thực trạng trên, tại Hội nghị bàn giải pháp tháo gỡ khó khăn, phục hồi chế biến, xuất khẩu nông sản, thủy sản sau giãn cách ở khu vực Nam Bộ, ngày 17/9, theo các địa phương, doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng, để phục hồi ngành nông nghiệp sau thời gian giãn cách, cần tạo điều kiện cho doanh nghiệp tiếp cận nguồn nguyên liệu sản xuất, tạo thông suốt trong khâu vận chuyển nhằm tránh đứt gãy chuỗi cung ứng, giảm gánh nặng chi phí logistics, xây dựng cơ chế “xanh” từ vùng nguyên liệu, con người tham gia chuỗi sản xuất cho đến nhà máy chế biến, phân phối hàng hóa… 

Đặc biệt, cần ưu tiên tiêm phòng vaccine Covid-19, khuyến khích nông dân trở lại sản xuất và hỗ trợ lao động trở lại làm việc tại các vùng sản xuất, nhà máy, cơ sở chế biến; tăng cường kết nối thị trường để tránh đứt gãy thêm chuỗi sản xuất.

Đại diện VASEP kiến nghị Bộ NN&PTNT đề xuất Chính phủ có một nghị quyết riêng cho sản xuất, chế biến, tiêu thụ nông, thủy sản phù hợp với từng tình huống, cấp độ dịch bệnh. Qua đó, khắc phục được tình trạng bị động, mỗi nơi triển khai một kiểu, không nhất quán. Bên cạnh đó xây dựng chuỗi liên kết mạnh mẽ giữa các doanh nghiệp nhà nước.

"Đề nghị các địa phương hoàn thành tiêm vaccine mũi 1 cho lao động của chuỗi sản xuất thủy sản; xem xét cho đối tượng này được tham gia hoạt động sản xuất. Đối với các doanh nghiệp đang thực hiện 3 tại chỗ, nhà nước cần hỗ trợ mở rộng quy mô sản xuất tương thích với năng lực của nhà máy theo quy định giãn cách của Bộ Y tế, không khống chế số lao động được tham gia", VASEP kiến nghị.

Nêu ý kiến chỉ đạo, Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Lê Minh Hoan nhấn mạnh vấn đề “nước xa không cứu được lửa gần”, vấn đề quan trọng ở đây vẫn là vai trò của các địa phương. Các doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng và các địa phương cùng thay đổi tư duy. Hai bên cùng ngồi lại kiến tạo không gian vừa an toàn phòng chống dịch và vừa đạt hiệu quả trong sản xuất. Đặc biệt, cần phải tư duy lại, thay đổi cách làm việc thì mới xoay chuyển được tình thế trong bối cảnh bất thường...