Sự góp mặt nhiều hơn của các tập đoàn lớn trong nước

Hoạt động tập trung kinh tế trong thời gian qua tại thị trường Việt Nam, tuy chịu sự tác động tiêu cực bởi đại dịch Covid-19, nhưng vẫn diễn ra tương đối sôi động.

Các giao dịch tập trung kinh tế thuộc ngưỡng thông báo tập trung kinh tế và được kiểm soát tại Việt Nam trong hai năm qua hầu hết đều được thực hiện bởi các doanh nghiệp, tập đoàn lớn.

Số liệu từ Bộ Công thương cho thấy, năm 2019, mặc dù giá trị các thương vụ tập trung kinh tế tại Việt Nam chỉ đạt 7,2 tỷ USD, bằng 94,7% so với năm 2018 nhưng đã có nhiều thương vụ lớn với sự tham gia của nhà đầu tư nước ngoài và các tập đoàn trong nước.

Điển hình là thương vụ hợp nhất, hoán đổi cổ phần giữa VinCommerce và VinEco với Masan Comsumer (Masan Group); KEB Hana Bank (Hàn Quốc) mua lại 15% vốn điều lệ của BIDV với giá trị 878 triệu USD; KKR&Temasek mua lại cổ phần của Vinhomes với giá trị 652 triệu USD... hay các thương vụ liên quan đến các tập đoàn lớn của Việt Nam như Thaco, Gelex, Vinamilk...

Bên cạnh đó, nhiều kế hoạch tập trung kinh tế dự kiến được thực hiện trong thời gian tới như Kido Group lên kế hoạch sáp nhập các công ty thành viên, Thadi tiếp tục đầu tư trong lĩnh vực nông nghiệp...

Năm 2020, giá trị tập trung kinh tế tại Việt Nam tiếp tục suy giảm, đạt 3,5 tỷ USD (bằng 48,6% so với năm 2019), do ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19 khiến các nhà đầu tư thận trọng hơn và các lệnh phong tỏa trên toàn cầu gây trở ngại cho việc giao dịch.

Các ngành, lĩnh vực thu hút vốn đầu tư lớn thông qua tập trung kinh tế tại Việt Nam thời gian qua bao gồm bất động sản, tài chính- ngân hàng, công nghiệp và bán lẻ. Bên cạnh đó, các lĩnh vực logistics, nông nghiệp, dược phẩm - y tế, xây dựng cũng có những thương vụ tập trung kinh tế nổi bật. Ngoài ra, tập trung kinh tế còn diễn ra trong các lĩnh vực khác như bia, nước giải khát, sữa, giấy, thực phẩm chế biến, bánh kẹo, thủy sản, vật liệu xây dựng...

Tỷ trọng trong tổng giá trị tập trung kinh tế tại Việt Nam của các doanh nghiệp trong nước có xu hướng tăng nhanh chóng với sự chủ động ngày càng cao của các doanh nghiệp, tập đoàn lớn.

Năm 2018, giá trị giao dịch của các thương vụ tập trung kinh tế do doanh nghiệp Việt Nam là bên mua chỉ chiếm tỷ trọng 11,8% trong khi các nhà đầu tư nước ngoài chiếm tới 88,2%. Tuy nhiên, giai đoạn 2019-2020, giá trị các thương vụ do doanh nghiệp Việt là bên mua đã tăng lên, chiếm trên 30% tổng giá trị giao dịch tập trung kinh tế được thực hiện tại Việt Nam.

“Hoạt động tập trung kinh tế vẫn là một kênh đầu tư hiệu quả và cũng là cách thức để các tập đoàn, doanh nghiệp lớn thực hiện tái cấu trúc nội bộ, nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh dịch bệnh, đồng thời là cách các tập đoàn, doanh nghiệp lớn của Việt Nam củng cố vị trí và vai trò của mình trong sự phát triển kinh tế của Việt Nam.

Bên cạnh đó, sự tham gia của các nhà đầu tư, doanh nghiệp nước ngoài trong các giao dịch tập trung kinh tế tại Việt Nam vẫn chiếm tỷ trọng khá lớn do xu hướng chuyển dịch đầu tư hậu Covid-19 sang các nước ASEAN, trong đó có Việt Nam”, Cục Cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng (Bộ Công thương) nhận định.

Hoạt động tập trung kinh tế sẽ bùng nổ trong thời gian tới

Tính đến thời điểm hiện nay, lĩnh vực có nhiều giao dịch tập trung kinh tế nhất được thông báo tới Bộ Công Thương là lĩnh vực bất động sản, bao gồm cả bất động sản để ở và bất động sản không để ở.

Dẫn dự báo của một số chuyên gia, Bộ Công thương cho biết, giá trị các giao dịch tập trung kinh tế của Việt Nam năm 2021 sẽ ở quy mô 4,5 - 5 tỷ USD và năm 2022 có thể đạt được mốc 7 tỷ USD.

Các lĩnh vực hàng tiêu dùng, bán lẻ, bất động sản, công nghiệp và nông nghiệp được dự đoán sẽ vẫn là tâm điểm thu hút tập trung kinh tế trong năm 2021 và 2022.

Ngoài ra, các lĩnh vực viễn thông, năng lượng, hạ tầng, dược phẩm, giáo dục được kỳ vọng sẽ đóng góp giá trị đáng kể cho hoạt động tập trung kinh tế tại Việt Nam trong vài năm tới.

Về chủ thể, các nhà đầu tư từ châu Á, gồm Hàn Quốc, Nhật Bản, Thái Lan và Singapore, sẽ tiếp tục chiếm ưu thế. Các tập đoàn lớn trong nước tiếp tục là động lực đóng góp vào sự hồi phục của hoạt động tập trung kinh tế tại Việt Nam trong năm 2021 và những năm tiếp theo.

Với xu hướng hoạt động tập trung kinh tế trên thị trường giai đoạn hai năm tiếp theo, Bộ Công thương dự báo số hồ sơ thông báo tập trung kinh tế trong thời gian tới sẽ tăng mạnh. Trong đó, khoảng 30% đến 40% số hồ sơ sẽ liên quan các giao dịch được thực hiện ngoài lãnh thổ Việt Nam do tác động từ xu hướng hồi phục và tăng tốc của hoạt động mua bán và sáp nhập (M&A) trên thế giới và các hoạt động kinh doanh theo chuỗi giá trị toàn cầu ngày càng gia tăng, trong đó Việt Nam là một mắt xích không thể thiếu trong chuỗi giá trị này.

Đặc biệt, trong bối cảnh kinh tế thế giới còn tiếp tục diễn biến phức tạp dưới tác động của đại dịch Covid-19, làn sóng các doanh nghiệp nước ngoài gia tăng, mua lại và đầu tư gián tiếp vào các nước trên thế giới, trong đó có Việt Nam sẽ diễn ra mạnh mẽ trong thời gian tới.

Theo đó, các giao dịch tập trung kinh tế dưới hình thức mua lại giữa các doanh nghiệp có yếu tố nước ngoài và doanh nghiệp trong nước cũng sẽ gia tăng, được dự báo sẽ tiếp tục chiếm tỷ lệ lớn trong số hồ sơ thông báo tập trung kinh tế trong nửa cuối năm 2021 và cả năm 2022.