Xóa bù chéo giữa các khách hàng sử dụng điện

Sáng 21/8, Bộ trưởng Bộ Công thương trả lời chất vấn của các đại biểu quốc hội xoay quanh điều hành giá điện, cơ chế khuyến khích phát triển điện mặt trời mái nhà. 

Đại biểu Huỳnh Thanh Phương nhận xét việc điều hành giá điện bất cập dẫn tới khoản thua lỗ khoảng 47.500 tỷ đồng cho Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), trong giai đoạn 2022-2023. Vị này mong  muốn Bộ trưởng cho biết giải pháp điều hành tới đây để tránh tình trạng thua lỗ kéo dài cho ngành điện.

Trước nhận xét này, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên nói "điều hành giá điện không bất cập". Ở góc độ quản lý Nhà nước, Bộ Công Thương thực hiện 3 chức năng là quy hoạch, kế hoạch; cơ chế chính sách và thanh tra, kiểm tra. Trong tham mưu xây dựng cơ chế, nhất là chính sách giá điện, Bộ này cũng tuân thủ đúng quy định pháp luật, như Luật Điện lực và Luật Giá. 

Tuy nhiên, theo ông Diên, điện là một trong số mặt hàng bình ổn giá, chịu sự quản lý của Nhà nước. Vì thế, các chi phí đầu vào cho sản xuất điện như than, dầu, khí... được EVN mua theo giá thị trường. Nhưng đầu ra - giá bán lẻ điện - phải bình ổn để tránh ảnh hưởng tới đời sống người dân, sản xuất. Việc giá điện chưa theo thị trường là lý do khiến ngành điện bị lỗ.

"Có thời điểm chênh lệch chi phí đầu vào và giá bán ra của EVN khoảng 208-216 đồng một kWh”, ông Diên nói.

Tư lệnh ngành Công Thương cho biết, cơ quan này tham mưu Chính phủ sửa đổi Luật Điện lực và dự kiến trình Quốc hội tại kỳ họp vào tháng 10. Trong đó, dự thảo luật sẽ bổ sung quy định xóa bù chéo giữa các khách hàng sử dụng điện. Giá điện cũng được tính đúng, đủ, tính hết giá thành sản xuất điện, điều độ, vận hành... Các quy định để thị trường bán lẻ điện cạnh tranh vận hành tốt hơn cũng được bổ sung.

Trả lời đại biểu Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) về cơ cấu biểu giá bán lẻ điện, Bộ trưởng Công Thương Nguyễn Hồng Diên nói biểu giá điện bậc thang là mô hình phổ biến, nhiều quốc gia sử dụng, bởi khuyến khích các khách hàng sử dụng điện tiết kiệm. Theo Quyết định 28/2014 của Thủ tướng, biểu giá điện bán lẻ gồm 6 bậc. Tuy nhiên, biểu giá này bộc lộ bất cập nên thời gian qua Bộ đã nghiên cứu, sửa đổi.

Bộ Công Thương vừa trình Chính phủ dự thảo quyết định sửa đổi Quyết định 28. Trong đó, cách tính tiền điện sinh hoạt được rút xuống còn 5 bậc, thay vì 6 bậc như hiện hành. Bậc rẻ nhất tính cho hộ gia đình dùng dưới 100 kWh thay vì 50 kWh hiện nay để hỗ trợ người nghèo. Còn cao nhất (bậc 5) từ 701 kWh trở lên. 

Ngoài rút gọn số bậc thang, ở lần chỉnh sửa này, giá điện cho từng bậc cũng được thiết kế lại theo nguyên tắc hạn chế tối đa tác động tới các hộ sử dụng điện. Giá cho nhóm khách hàng (sản xuất, kinh doanh, dịch vụ...) cũng được điều chỉnh. "Việc này nhằm dần xóa khoảng cách bất hợp lý, bù chéo giữa các đối tượng sử dụng điện", Bộ trưởng Công Thương nói.

Bên cạnh đó mới đây, Trung tâm Điều độ hệ thống điện quốc gia (A0) được chuyển từ EVN về Bộ Công Thương. Việc này bảo đảm minh bạch, công bằng trong điều độ, vận hành hệ thống giữa các đối tượng phát, sử dụng điện.

Mua nhiều điện mặt trời từ dân sẽ gây rủi ro cho hệ thống

Đại biểu Nguyễn Hoàng Bảo Trân đặt vấn đề về cách giải quyết Bộ Công Thương để mua lượng điện dư từ các hệ thống điện mặt trời mái nhà, nhất là ở khu vực phía Nam, giảm chịu thiệt cho người dân.

Liên quan đến vấn đề này, Bộ Công thương cho biết theo dự thảo Nghị định khuyến khích phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu, Nhà nước sẽ mua tối đa 20% công suất đặt dự án điện mặt trời mái nhà. Nhưng ông Diên nói đây cũng là thách thức, thậm chí có thể rủi ro cho an toàn hệ thống điện.

Bởi theo Quy hoạch điện 8, tổng nguồn điện đến 2030 là 150.589 MW, trong đó năng lượng tái tạo (điện mặt trời, điện gió) chiếm khoảng 27% mức cao trong cơ cấu nguồn điện. Do tính bất định của năng lượng tái tạo, để hệ thống điện hoạt động ổn định, không rủi ro thì cần nguồn điện nền (điện than, thủy điện...), khoảng 75-80%. Ông Diên cho biết, việc nâng tỷ trọng điện tái tạo sẽ gây mất rủi ro an toàn hệ thống, lưới điện cơ sở. 

"Hệ thống điện có thể bị sập nếu vận hành có sai sót. Chúng tôi tiếp thu kiến nghị của đại biểu, nhưng cũng phải tuân thủ các yếu tố kỹ thuật, pháp luật", ông Diên nói.

Hiện cả nước có hơn 103.000 dự án điện mặt trời mái nhà, tổng công suất đặt hơn 9.500 MW. Theo Quy hoạch điện VIII, quy mô loại nguồn này đến 2030 thêm 2.600 MW hoặc đạt 50% các tòa nhà công sở, nhà dân. Chính phủ đang xem xét để nới "room" với loại nguồn điện này.

Dự thảo Nghị định khuyến khích phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu cũng đưa ra các điều kiện ràng buộc, giám sát với nhà đầu tư, để giảm tránh tình trạng trục lợi chính sách hay rủi ro cho hệ thống điện.