Người dân phải bù chéo cho sản xuất

Chia sẻ trong tọa đàm với chủ đề “Tiết kiệm năng lượng trong các ngành công nghiệp: Bài toán công nghệ và chính sách” hôm 19/8, ông Đặng Hải Dũng, Phó Vụ trưởng Vụ Tiết kiệm năng lượng và Phát triển bền vững (Bộ Công Thương) thông tin, thời gian qua, nước ta đã có nhiều chính sách được ban hành, đặc biệt từ năm 2010 có Luật sử dụng Năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, góp phần tiết kiệm từ 5 - 7% năng lượng so với giai đoạn trước đó.

Ông Nguyễn Quốc Dũng, Trưởng ban Kinh doanh Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), cho biết tốc độ phát triển kinh tế của Việt Nam tăng cao kéo theo tăng trưởng về điện. Năm ngoái, tốc độ tăng trưởng điện chỉ đạt được 4,29%, tuy nhiên trong 7 tháng đầu năm nay, mức tăng trưởng lên tới 14%.

Hiện nay, các ngành công nghiệp của Việt Nam đang chiếm tới 51% tổng tiêu thụ năng lượng toàn quốc. Đây cũng là khu vực có tiềm năng tiết kiệm năng lượng lên tới 30-35%, theo khảo sát của VNEEP3. 

Tuy nhiên, ông Dũng cũng thừa nhận nhận thức về vấn đề tiết kiệm điện tại các doanh nghiệp vẫn còn hạn chế. Ngoài ra, một nguyên nhân khác là giá điện sản xuất vẫn đang ưu đãi nên doanh nghiệp chưa thực sự quan tâm tiết kiệm điện.

“Chính sách giá điện đang thực hiện theo Quyết định 28 của Thủ tướng Chính phủ ban hành từ năm 2014. Tất nhiên giá phụ thuộc vào các cấp điện áp. Nhưng chúng ta cũng thấy rằng, đối với giá giờ bình thường của sản xuất chiếm chỉ từ khoảng 84 đến 92% giá bình quân và giờ thấp điểm từ 52 đến 59% giá bình quân. Với giá điện thấp như vậy thì việc tiết kiệm điện đối với các doanh nghiệp sản xuất đâu đó cũng chưa được quan tâm một cách thực sự”, ông Nguyễn Quốc Dũng nói.

Liên quan đến vấn đề này, cùng ngày, tại phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội thảo luận dự thảo Luật Điện lực (sửa đổi), Ủy ban Khoa học, Công nghệ và môi trường yêu cầu khi sửa Luật Điện lực cần có lộ trình rõ ràng để xóa bỏ tình trạng bù chéo giá điện sinh hoạt cho sản xuất.

Bởi sau gần 10 năm, cơ cấu biểu giá bộc lộ bất cập. Giá điện sinh hoạt của người dân chi trả cao hơn điện bán sản xuất của doanh nghiệp và người dùng nhiều bù cho dùng ít. Trong khi đó, Nghị quyết 55 của Bộ Chính trị đưa ra định hướng không thực hiện bù chéo giá điện giữa các nhóm khách hàng, vùng miền.

Do đó, ở lần sửa đổi này, Chính phủ cho biết dự thảo Luật Điện lực bổ sung quy định cơ cấu biểu giá bán lẻ hợp lý, giảm dần và tiến tới xóa bỏ bù chéo giá giữa các vùng miền và nhóm khách hàng không tham gia thị trường bán lẻ điện cạnh tranh. Cơ chế giá điện cũng được áp dụng phù hợp với các nhóm khách hàng có mức tiêu thụ điện lớn.

Dùng điện lãng phí sẽ khó xuất khẩu 

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Mạch Đình Khoa, Giám đốc Phát triển chiến lược kinh doanh và hoạt động thương mại, Công ty TNHH Schneider Electric Việt Nam cho biết với một số ngành hiện nay, chi phí điện đang chiếm từ 15-20% tổng giá thành sản xuất của mỗi sản phẩm. Nếu không tiết kiệm năng lượng đồng nghĩa chi phí sản xuất tiếp tục tăng cao, làm giảm lợi thế cạnh tranh trên thị trường trong và ngoài nước. Với thị trường cạnh tranh ngày càng khốc liệt thì việc tối ưu hóa chi phí sản xuất, hạ giá bán hoặc giữ nguyên giá bán sản phẩm là việc rất quan trọng.

Mặt khác, tiêu chuẩn của các thị trường lớn như Mỹ, châu Âu, Nhật Bản đang chú trọng đến việc kiểm kê phát thải carbon và tiến tới đánh thuế carbon trên các sản phẩm. Nếu tiết kiệm năng lượng tốt, giảm khí thải carbon tốt sẽ giúp doanh nghiệp có thể vượt qua được hàng rào mới ở các thị trường xuất khẩu.

Hiện chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả giai đoạn 2019 – 2030 đặt mục tiêu tiết kiệm điện từ 7 - 10% năm 2025 và 10% vào năm 2030 so với kịch bản tiêu thụ năng lượng bình thường.

Tuy nhiên, theo ông Đặng Hải Dũng, Vụ Tiết kiệm năng lượng và Phát triển bền vững, để tiết kiệm năng lượng hoặc giảm dấu vết carbon thì các doanh nghiệp cũng phải giải quyết bài toán công nghệ, nguồn lực đầu tư, từ trang thiết bị hạ tầng đến con người.

Vị này cho biết Bộ Công Thương cũng đưa ra rất nhiều chương trình để hỗ trợ cho doanh nghiệp: kiểm toán năng lượng miễn phí; hỗ trợ xây dựng những hệ thống quản lý năng lượng hoặc bảo lãnh vốn vay. Đặc biệt, Bộ sẽ tham mưu, trình Quốc hội xây dựng một quỹ hỗ trợ cho các hoạt động tiết kiệm năng lượng.

"Hiện nay, chúng tôi cũng đang thí điểm một vài quỹ hoặc các công cụ tài chính cho doanh nghiệp muốn vay vốn để đầu tư tiết kiệm năng lượng", ông Dũng thông tin. 

Đại diện EVN khuyến nghị các doanh nghiệp chú ý tới chương trình điều chỉnh phụ tải, để san bằng biểu đồ phụ tải của doanh nghiệp. Việc này giúp doanh nghiệp giảm chi phí mua điện giờ cao điểm.