Tại phiên thảo luận về các Luật Thuế ngày 21/4, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết Chính phủ sẽ nâng ngưỡng chịu thuế Giá trị gia tăng (GTGT) với hộ kinh doanh, dự kiến 1 tỷ đồng mỗi năm, tức gấp đôi mức hiện tại - 500 triệu đồng. Đây là thay đổi mang tính đột phá sau hơn 10 năm duy trì mức 100 triệu đồng, một con số bị giới chuyên gia đánh giá là không còn phù hợp với thực tế biến động giá cả và chi phí sản xuất (theo Bộ Tài chính).

Việc nới lỏng "vòng kim cô" về thuế này không đơn thuần là một giải pháp tình thế, mà là chiến lược nuôi dưỡng nguồn thu bền vững cho nền kinh tế.

Sự lỗi thời của ngưỡng thuế cũ đã trở thành rào cản ngăn dòng vốn lưu thông trong khu vực kinh tế phi chính thức. Với doanh thu trung bình chỉ cần đạt hơn 8 triệu đồng/tháng đã phải nộp thuế, nhiều hộ kinh doanh cá thể tại Việt Nam rơi vào tình trạng "chưa giàu đã phải lo thuế phí", trong khi biên lợi nhuận thực tế bị bào mòn bởi chi phí mặt bằng và nguyên vật liệu tăng vọt. Việc nâng ngưỡng lên 1 tỷ đồng sẽ ngay lập tức giải phóng áp lực tài chính cho hàng triệu hộ nhỏ lẻ, giúp họ có thêm dư địa để tái đầu tư và giảm giá thành sản phẩm cho người tiêu dùng.

Dữ liệu từ Tổng cục Thuế cho thấy khu vực hộ kinh doanh đang đóng góp đáng kể vào GDP nhưng lại chịu chi phí tuân thủ thuế tương đối cao so với quy mô. Khi ngưỡng thuế mới được áp dụng, bộ máy quản lý thuế cũng sẽ giảm bớt được khối lượng công việc khổng lồ từ việc thu thuế nhỏ lẻ, tập trung nguồn lực vào các đối tượng có rủi ro thuế cao hơn. Điều này tạo ra một môi trường kinh doanh minh bạch, nơi các hộ gia đình được khuyến khích công khai doanh thu thực thay vì tìm cách "lách" ngưỡng 100 triệu đồng như trước đây.

Nếu ngưỡng thuế mới này có hiệu lực sẽ kích thích khả năng kích cầu tiêu dùng nội địa khi khu vực hộ kinh doanh chiếm tỷ trọng lớn trong hệ thống bán lẻ và dịch vụ tại Việt Nam. Khi gánh nặng thuế giảm xuống, giá hàng hóa thiết yếu tại các chợ truyền thống hay cửa hàng tiện lợi có cơ hội bình ổn, trực tiếp hỗ trợ túi tiền của người dân trong bối cảnh lạm phát vẫn là thách thức thường trực. Đây là bước đệm cần thiết để củng cố sức khỏe cho khu vực kinh tế xương sống này trước khi hướng tới mục tiêu dài hạn là chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp chính quy.

Dù mang lại lợi ích lớn cho tiểu thương, đề xuất này cũng vấp phải những lo ngại về việc tạo ra sự bất bình đẳng với các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Theo các chuyên gia kinh tế, một doanh nghiệp mới thành lập phải chịu mọi loại thuế, phí và thủ tục kế toán khắt khe ngay từ đồng doanh thu đầu tiên, trong khi hộ kinh doanh có doanh thu dưới 1 tỷ đồng lại được miễn thuế GTGT. Sự chênh lệch này có thể vô tình triệt tiêu động lực chuyển đổi từ hộ kinh doanh lên doanh nghiệp - một mục tiêu chiến lược mà Chính phủ đã theo đuổi nhiều năm qua.

Để giải quyết mâu thuẫn này, việc điều chỉnh Luật Thuế GTGT cần đi đôi với cải cách thuế thu nhập doanh nghiệp và đơn giản hóa thủ tục hành chính cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Việc nâng ngưỡng thuế cần được nhìn nhận như một phần của hệ sinh thái chính sách đồng bộ, thay vì chỉ là một ưu đãi đơn lẻ.

Chỉ khi có sự cân bằng về lợi ích, ngưỡng thuế 1 tỷ đồng mới thực sự trở thành bàn đạp để đưa kinh tế hộ gia đình tiến vào quỹ đạo tăng trưởng chuyên nghiệp và bền vững.