Nhiều ý kiến đánh giá địa phương đã hội đủ điều kiện, có tiềm năng trở thành cực tăng trưởng quan trọng, song cần hoàn thiện quy hoạch, kiểm soát phát triển công nghiệp và bảo đảm phát triển bền vững.

Tờ trình của Chính phủ do Bộ trưởng Nội vụ Đỗ Thanh Bình trình bày cho thấy, trong tiến trình phát triển của vùng Đông Nam Bộ và cả nước, Đồng Nai đã phát huy tốt tiềm năng, lợi thế về vị trí địa lý, truyền thống lịch sử, quốc phòng, an ninh, văn hóa, xã hội để phát triển trở thành một trong những địa phương có quy mô kinh tế lớn, thuộc nhóm dẫn đầu cả nước.

Với vai trò là đầu mối liên kết trực tiếp các hành lang phát triển và trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước là Thành phố Hồ Chí Minh với khu vực Tây Nguyên, Duyên hải Nam Trung Bộ, Đồng bằng sông Cửu Long, cùng hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, nhất là hạ tầng giao thông, công nghiệp, dịch vụ, logistics được đầu tư ngày càng đồng bộ, hiện đại cùng với Cảng hàng không quốc tế Long Thành đang được xây dựng và hoàn thiện với tiến độ nhanh, Đồng Nai đã hội tụ đầy đủ các yếu tố của một đô thị có tiềm năng phát triển lớn, đa trung tâm, đa chức năng và có tính lan tỏa mạnh trên phạm vi vùng phía Nam và cả nước.

 Việc thành lập thành phố Đồng Nai sẽ tạo động lực phát triển mới không chỉ cho Đồng Nai mà còn đóng góp thiết thực cho khu vực miền Nam và cả nước. Đây là bước chuyển căn bản về mô hình phát triển và mô hình quản trị địa phương nhằm đưa Đồng Nai trở thành đô thị lớn, có chức năng chia sẻ, liên kết, tương hỗ cùng phát triển với Thành phố Hồ Chí Minh, đạt mục tiêu trở thành cực tăng trưởng quan trọng của quốc gia, giữ vai trò là trung tâm kết nối kinh tế vùng và cửa ngõ hội nhập quốc tế, là hình mẫu phát triển năng động, hiện đại, văn minh làm cơ sở định hướng không gian phát triển mới cho cả Vùng Đông Nam Bộ theo Kết luận của Bộ Chính trị. 

Thành phố Đồng Nai được thành lập trên cơ sở nguyên trạng 12.737,18 km2 diện tích tự nhiên, quy mô dân số 4.491.408 người và 95 đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Đồng Nai. Trụ sở của thành phố được giữ nguyên như hiện nay. Cơ bản giữ nguyên trạng tổ chức bộ máy tại các cơ quan, đơn vị trong hệ thống chính trị của tỉnh Đồng Nai hiện nay; thành lập mới các cơ quan, đơn vị theo quy định của Đảng, điều lệ của tổ chức và của pháp luật. 

Theo thẩm tra của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, tỉnh Đồng Nai bảo đảm toàn bộ 5 điều kiện và 7 tiêu chuẩn thành lập thành phố trực thuộc Trung ương theo quy định tại Luật Tổ chức chính quyền địa phương và Nghị quyết số 112.

Ủy ban này đề nghị cấp ủy, chính quyền tỉnh Đồng Nai chỉ đạo các cơ quan hữu quan của địa phương khẩn trương hoàn thành quy hoạch đô thị, có kế hoạch, lộ trình cụ thể để khắc phục các tiêu chuẩn phân loại đô thị còn chưa đạt hoặc mới đạt ở mức thấp để bảo đảm chất lượng đô thị.

Quan tâm đến việc triển khai các dự án nhằm phát triển hệ thống đô thị vùng Đông Nam Bộ đồng bộ, hiện đại, kết nối nhanh, giúp thành phố Đồng Nai thực sự trở thành đô thị lớn cấp vùng, chia sẻ, tương hỗ, cùng phát triển với các tỉnh, thành phố khác, tạo lập không gian kinh tế, đô thị của vùng; bảo đảm hoàn thành các chỉ tiêu, mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, khai thác hiệu quả lợi thế, phát huy vị thế, vai trò chiến lược của Đồng Nai, hướng đến mục tiêu cuối cùng của việc thành lập thành phố là nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân và đóng góp hiệu quả cho sự phát triển kinh tế - xã hội của vùng Đông Nam Bộ cũng như cả nước. Đồng thời, đề nghị chính quyền tỉnh Đồng Nai tiếp tục rà soát, có phương án xử lý hiệu quả các trụ sở, tài sản công dôi dư và kiện toàn tổ chức bộ máy, biên chế các cơ quan trong hệ thống chính trị của địa phương sau khi sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025.

Cho ý kiến vào nội dung này, Đại tướng Phan Văn Giang - Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ Quốc phòng cho rằng, Đồng Nai không chỉ đáp ứng 7 tiêu chuẩn của thành phố, mà còn có vị trí rất đặc thù  trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh. Khu vực Lộc Ninh từng là nơi giải phóng đầu tiên ở miền Nam. Đây là địa chỉ tập kết nhân tài, vật lực và vũ khí, trang bị để chuẩn bị cho chiến dịch giải phóng hoàn toàn miền Nam. 

Đặc biệt, Đồng Nai hiện có sân bay Long Thành, đóng vai trò quan trọng trong thúc đẩy kinh tế, giao thương. Ngoài ra, Đồng Nai còn có khu cư xá Long Bình rất lớn, cùng với hồ Trị An, tạo nên thế trận phòng thủ vững chắc. 

Về kinh tế, Đồng Nai và Bình Dương phát triển mạnh các khu công nghiệp, khu chế xuất, tạo công ăn việc làm cho người dân từ miền Tây vốn chỉ làm nông nghiệp di cư tới vùng này làm ăn, phát triển kinh tế. 

“Đồng Nai đã hội đủ điều kiện trở thành thành phố khi tỷ lệ các phường cũng đã đạt khoảng 30%. Nếu Quốc hội thông qua, Đồng Nai sẽ là thành phố thứ 7 trực thuộc Trung ương sau Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Đà Nẵng, Cần Thơ và Huế. Tôi rất ủng hộ và mong muốn tỉnh tiếp tục quan tâm hơn đến lĩnh vực quốc phòng”, Đại tướng Phan Văn Giang nhấn mạnh.

Nêu quan điểm ủng hộ Đồng Nai trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, đại biểu Trần Hoàng Ngân (Thành phố Hồ Chí Minh) phân tích, Đồng Nai có vai trò quan trọng đóng góp cho sự tăng trưởng kinh tế ở vùng Đông Nam Bộ, GRDP đứng thứ tư cả nước, chỉ sau Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội và Hải Phòng. GRDP bình quân đầu người đứng thứ năm cả nước.

Quan trọng hơn, nhìn về vị thế địa chính trị, địa kinh tế, Đồng Nai là cửa ngõ giao lưu và hội nhập quốc tế, là trục liên kết vùng miền Trung Tây Nguyên - Đông Nam Bộ - Đồng bằng sông Cửu Long và gắn kết chặt chẽ với Thành phố Hồ Chí Minh.

 Hiện nay Đồng Nai đang có 58 khu công nghiệp, thu hút được trên 2.800 dự án với số vốn đầu tư 37 tỷ đô la. Theo quy hoạch, dự kiến Đồng Nai có 89 khu công nghiệp, 1 khu kinh tế và 1 khu công nghệ cao. 

Để thành phố Đồng Nai phát triển bền vững, đại biểu này lưu ý đến công tác quy hoạch khu công nghiệp, đặc biệt là vấn đề về nước thải, rác thải, những tác động ảnh hưởng đến sông Đồng Nai, bởi con sông này có vai trò quan trọng, đảm bảo an ninh nguồn nước không chỉ của Đồng Nai, Thành phố Hồ Chí Minh mà cả vùng Đông Nam Bộ. Khu công nghiệp phải phát triển theo hướng sinh thái, bền vững.

Bên cạnh đó, đại biểu Trần Hoàng Ngân đề nghị địa phương quan tâm đến vấn đề nhà ở cho người lao động, với đề xuất đầu tư nhiều cụm nhà cho thuê, ký túc xá cho người lao động thuê, để họ có thể đến ở, làm việc 2-3 năm rồi chuyển sang tỉnh, thành khác, khi hết việc thì trở về quê chứ không phải lưu trú luôn tại đó.

Cũng tán thành với đề xuất, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Nguyễn Thị Thủy cho rằng Đồng Nai đang là địa phương rất phát triển. Việc tỉnh Đồng Nai trở thành thành phố trực thuộc Trung ương sẽ giúp tạo nên dư địa, động lực mới phát triển mạnh hơn. 

Bí thư Tỉnh ủy Đồng Nai Vũ Hồng Văn cho hay, việc Quốc hội đồng ý thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương sẽ đưa địa phương là một cực tăng trưởng để gánh vác cho các tỉnh khác trong việc thu ngân sách. Theo đó, kế hoạch năm nay của Đồng Nai trong thu ngân sách sẽ là 150.000 tỷ đồng. 

"Chúng tôi xác định sẵn sàng trở thành thành phố trực thuộc Trung ương để nhận trách nhiệm là một cực tăng trưởng, gánh vác phát triển nền kinh tế quốc gia", ông Vũ Hồng Văn khẳng định.