Quy định mới siết chặt tối đa khâu kiểm soát hải quan ban đầu đối với những mặt hàng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt cao, có mức độ rủi ro lớn về an ninh, quốc phòng hay dịch bệnh. Đối với các doanh nghiệp hoạt động trong những lĩnh vực này, nắm rõ từng nhóm hàng và các điểm lưu ý về quy trình thủ tục là chìa khóa để tránh nguy cơ tắc nghẽn giao thương và chi phí phát sinh.

Chi tiết các nhóm hàng hóa bắt buộc làm thủ tục tại cửa khẩu

Nhóm mặt hàng đầu tiên trong danh sách quản lý đặc biệt là các mặt hàng thuốc lá điếu, xì gà cùng các chế phẩm khác từ cây thuốc lá dùng để hút, hít, nhai, ngửi hoặc ngậm. Do thuộc diện chịu thuế tiêu thụ đặc biệt rất cao và tiềm ẩn rủi ro buôn lậu lớn, toàn bộ các lô hàng này bắt buộc phải được mở tờ khai và hoàn thành thủ tục thông quan ngay tại cảng biển, cảng hàng không hay cửa khẩu đường bộ nơi dỡ hàng.

Tiếp theo là nhóm rượu các loại và nhóm bia sản xuất từ malt. Đây cũng là những mặt hàng tiêu dùng chịu sự quản lý chuyên ngành nghiêm ngặt về an toàn thực phẩm cũng như chính sách thuế. Doanh nghiệp không thể tự ý chuyển các lô hàng rượu, bia về các điểm làm thủ tục nội địa hay kho riêng khi chưa hoàn thành hải quan tại cửa khẩu đầu tiên.

Đối với phương thức di chuyển và phương tiện giao thông, xe ô tô chở người dưới 16 chỗ ngồi cùng với máy bay và du thuyền thuộc nhóm hàng hóa tiếp theo. Xe ô tô cá nhân hay các phương tiện sang trọng này đòi hỏi sự kiểm tra chặt chẽ về nguồn gốc, trị giá hải quan và các tiêu chuẩn kỹ thuật ngay khi vừa cập cảng nhập khẩu.

Xăng các loại cũng nằm trong danh sách kiểm soát bắt buộc tại cửa khẩu. Là mặt hàng chiến lược ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh năng lượng quốc gia, việc làm thủ tục hải quan ngay từ cửa khẩu nhập giúp cơ quan chức năng kiểm soát chính xác lượng cung, chất lượng và nghĩa vụ tài chính của doanh nghiệp đầu mối.

Nhóm thiết bị điện gia dụng, máy điều hòa không khí có công suất từ 90.000 BTU trở xuống là mặt hàng duy nhất phải áp dụng quy định này.

Hai mặt hàng tiêu dùng mang tính chất đặc thù là bộ bài tay (bài lá) và giấy vàng mã cũng bắt buộc phải thông quan tại khu vực cửa khẩu nhập.

Nhóm hàng nguy hiểm và an ninh bao gồm các tiền chất thuốc nổ, vật liệu nổ công nghiệp thuộc danh mục do Bộ Công Thương quy định, cùng với danh mục các loại hàng hóa có ảnh hưởng trực tiếp đến quốc phòng, an ninh do Chính phủ ban hành. Các loại hóa chất nguy hiểm hay thiết bị an ninh yêu cầu sự kiểm soát gắt gao tại biên giới để phòng ngừa rủi ro cháy nổ, mất an toàn xã hội.

Cuối cùng là nhóm hàng hóa nhập khẩu từ các quốc gia, vùng lãnh thổ có cảnh báo về nguy cơ dịch bệnh theo thông báo của cơ quan quản lý chuyên ngành.

Những lưu ý cốt lõi dành cho doanh nghiệp kinh doanh

Việc bắt buộc phải làm thủ tục hải quan tại cửa khẩu nhập đặt ra nhiều thách thức về mặt logistics đối với các doanh nghiệp nhập khẩu. Để đảm bảo chuỗi cung ứng vận hành suôn sẻ, các đơn vị cần lưu ý một số vấn đề quan trọng trong quá trình thực hiện.

Trước hết, doanh nghiệp cần xác định chính xác khái niệm cửa khẩu nhập đối với từng loại hình vận tải. Với đường biển và đường hàng không, cửa khẩu nhập là cảng biển hoặc cảng hàng không nơi hàng hóa được dỡ xuống hoặc ghi trên vận đơn. Với đường bộ và đường sông, đó là các cửa khẩu quốc tế hoặc cửa khẩu chính nơi hàng hóa đi vào lãnh thổ Việt Nam. Với đường sắt, đó là ga đường sắt liên vận quốc tế ở biên giới. Việc nhầm lẫn địa điểm làm thủ tục sẽ dẫn đến việc tờ khai bị từ chối, gây mất thời gian và gia tăng chi phí lưu kho bãi.

Doanh nghiệp cũng cần đặc biệt lưu ý đến quy định về vận đơn gộp. Nếu một lô hàng nhập khẩu chứa nhiều chủng loại mặt hàng khác nhau, trong đó chỉ có một mặt hàng thuộc danh mục 12 nhóm bắt buộc nhưng tất cả lại đứng chung một vận đơn, toàn bộ lô hàng đó sẽ phải làm thủ tục hải quan tại cửa khẩu nhập. Để linh hoạt trong việc chuyển hàng về kho nội địa đối với các mặt hàng thông thường, doanh nghiệp nên chủ động tách riêng vận đơn ngay từ khâu ký kết hợp đồng vận chuyển với đối tác nước ngoài.

Thêm vào đó, việc chuẩn bị trước các loại giấy phép nhập khẩu, giấy chứng nhận kiểm định, kiểm dịch hay hợp quy là yếu tố sống còn. Vì hàng hóa buộc phải thông quan tại cửa khẩu, bất kỳ sự chậm trễ nào trong việc nộp hồ sơ chuyên ngành cũng sẽ khiến hàng hóa bị kẹt tại cảng. Chi phí lưu container, lưu kho tại các cảng biển lớn hay sân bay thường rất cao, nếu kéo dài sẽ làm giảm đáng kể lợi nhuận của doanh nghiệp.

Chủ động cập nhật danh mục và chuẩn bị kỹ lưỡng các phương án logistics tại cửa khẩu sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí, đảm bảo hàng hóa được thông quan nhanh chóng và đúng pháp luật.