Bước sang năm thứ ba của đại dịch, tình trạng phong tỏa giãn cách kéo dài khiến người người bị chia cách về mặt thể chất lẫn tinh thần, khiến ai cũng cảm thấy cần thiết và xứng đáng có được nhiều hơn nữa sự đồng cảm của tình nhân loại và cộng đồng. Năm 2022, những nhu cầu như robot giúp việc nhà xem ra bị đẩy xuống thứ yếu, đành chịu đứng sau sự khao khát những đổi mới công nghệ mang lại cho xã hội nhiều khoảnh khắc kết nối quý giá hơn.

Một trong những sáng tạo Internet yêu thích điển hình đến từ hoàn cảnh dịch bệnh là Window Swap, trang web được một cặp vợ chồng Singapore phát triển hồi năm ngoái, cung cấp cho mọi người chế độ xem các clip video quay từ bên trong khung cửa sổ thời cách ly.

Nhờ nó, ai cũng có cơ hội tuy phải ngồi nhà mà lại được xem mưa phùn ở ngoại ô Pennsylvania, hoặc tìm hiểu những gì đang xảy ra bên ngoài một tòa tháp chung cư ở Seoul, hay mơ mộng ảo dăm phút bên khung cửa xinh đẹp ngắm bầu trời u ám ngoại vi Reykjavik. Cũng là “trốn chạy”, nhưng họ lại có những phút giây “bị giam hãm” quý giá, những khoảnh khắc đầy tính kết nối tình người.

Window Swap đã không thay đổi được thế giới, nhưng lại thật quyến rũ và êm dịu. Mối liên hệ cộng đồng có được nhờ công nghệ, dù chỉ là thoáng qua, cũng là một nguồn tài nguyên sinh lực đáng quý trước hỗn mang dịch bệnh. Đấy là những thời điểm thật đáng để con người tìm kiếm những công nghệ và ý tưởng có thể mang lại cho chúng ta cảm giác gần gũi nhau hơn.

Thế nhưng mọi sự lại không dễ như mong muốn. Một thập kỷ trước, trên Internet xuất hiện công cụ Chatroulette, cho phép người ta tiếp xúc với nhau, bất chấp lạ hay quen, bằng webcam. Chỉ đáng buồn là dần dần nó lại trở thành cơ hội cho một số kẻ có hành vi thô tục, gạ gẫm, làm phiền đối tượng tiếp cận.

Giờ đây, trong thời gian diễn ra Covid-19, cũng xuất hiện thứ công nghệ gọi là Phòng trò chuyện âm thanh Clubhouse, nơi thu hút một đám đông tập hợp để nói với nhau về cùng chung chủ đề hoặc cùng quan tâm chia sẻ sở thích. Cho đến nay, người ta vẫn kỳ vọng Clubhouse sẽ không bị dẫn dụ vào đường hướng tiêu cực như Chatroulette ngày nào, dầu rất dễ xảy ra.

Thật ra, nhờ Internet, các phát minh mang mọi người lại với nhau theo nhiều cách mới và những ý tưởng sáng tạo để giúp kết nối cũng như tìm kiếm cộng đồng không khó xuất hiện. Vô số mô hình máy tính đã và đang được đào tạo để hiểu thị hiếu đám đông, nhưng lại luôn đi kèm rình rập là chúng có thể kéo người ta đi xa hơn vào những con đường nguy hiểm. Ngay từ đầu của cuộc sống thế giới mạng, nhiều ứng dụng và trang web đã hứa hẹn các lời có cánh về mục tiêu kết nối, nhưng phần lớn kết quả của mối quan hệ ảo của con người ấy lại kém xa với hiệu quả thực tế.

Đã mong chờ công nghệ mới ắt phải tin và hy vọng vào thế giới trực tuyến. Những phát minh tương tự về xây dựng cộng đồng đã từng mang lại cho xã hội các nhóm chung sở thích như nhờ Facebook hay CLB sách Discord, chẳng hạn. Chỉ có điều vẫn còn có các nghi ngờ, như con người có thực sự cần thiết để đến với nhau và hàn gắn những rạn nứt do bối cảnh sống gây nên hay không. Rồi điều gì sẽ xảy ra nếu chúng ta nhìn thế giới qua con mắt của người khác? Chuyện ấy có khiến người tức giận và chia rẽ với người hơn?

Nhưng giữa thời buổi u ám này chắc ai cũng cần tin vào những gì tốt nhất mà con người và cộng đồng nhân loại có thể làm được với sự hỗ trợ của nhiều ý tưởng công nghệ lớn nhỏ. Thế nên, câu hỏi “Bạn muốn công nghệ nào nhất vào năm 2022, và tại sao?” hóa ra lại như trở thành một đánh đố, có khi là ngớ ngẩn, có lúc lại rất nghiêm túc!