Hội nghị giao ban với hệ thống thương vụ Việt Nam ở nước ngoài tháng 5, chiều 31/5, tập trung vào mặt hàng vải và nhãn, diễn ra trong bối cảnh chỉ 2 tuần nữa sẽ vào vụ thu hoạch chính 2 loại nông sản này.

Theo Cục Trồng trọt, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, sản lượng trái cây cả nước trong quý II/2023 ước đạt trên 2,6 triệu tấn. Trong đó, vải thiều đạt 330.000 tấn, nhãn 110.000 tấn. Kế hoạch xuất khẩu lên tới 55%.

Ngoài ra, hàng trăm nghìn tấn dứa, xoài, cam, thanh long cũng vào vụ thu hoạch. Nguồn cung trái cây dồi dào đang đặt ra áp lực lớn về tiêu thụ khi xuất khẩu ở nhiều thị trường giảm mạnh, nhu cầu tiêu dùng trong nước cũng hạn chế.

“Thị trường luôn có nhiều biến động trong khi thời gian bảo quản của 2 loại quả này ngắn. Thị trường Trung Quốc ngày càng gia tăng kiểm dịch chất lượng, truy xuất nguồn gốc, kể cả thanh toán ngặt nghèo hơn. Đối với các thị trường ngoài Trung Quốc, sức mua giảm sút do lạm phát cao. Chúng ta đã nỗ lực giảm giá nhưng do thu nhập thị trường nhập khẩu giảm sút dẫn đến hàng hóa xuất khẩu vẫn khó khăn”, Thứ trưởng Bộ Công thương Đỗ Thắng Hải nói.

Chia sẻ về tình hình xuất khẩu vải thiều năm nay, ông Trần Văn Hảo, Giám đốc Sở Công thương tỉnh Hải Dương, địa phương có gần 9.000 ha vải và dự kiến thu hoạch 61.000 tấn trong năm nay, cho biết việc tiêu thụ khó khăn cả ở trong nước và xuất khẩu.

Trong nước, chi phí nguyên liệu đầu vào như vận chuyển, giá thành lao động và giá dịch vụ phụ trợ tăng cao làm cho doanh nghiệp ngại ngần không dám thu mua tiêu thụ và xuất khẩu. Nhiều đối tác trong nước chỉ thực hiện thanh toán sau khi bán hết hàng, điều này gây ảnh hưởng tới vốn của doanh nghiệp, một số doanh nghiệp ngại ngần khi nhận đơn đặt hàng của một số siêu thị, cửa hàng bán lẻ.

Đối với thị trường xuất khẩu, Trung Quốc vẫn đang là thị trường xuất khẩu vải lớn và chủ lực của tỉnh và tương đối dễ tính; cũng là thị trường chủ yếu tiêu thụ vải tươi của Việt Nam. Tuy nhiên, việc Chính phủ Trung Quốc đang thực hiện áp dụng Lệnh 248 và 249 về quản lý đối tượng, sản phẩm kiểm dịch thực phẩm gây tình trạng ùn tắc khi thông quan…

“Việc này đã làm mất nhiều thời gian khi phải chờ đợi thông quan dẫn đến chất lượng của vải xuất khẩu bị ảnh hưởng, từ đó bị ép giá, gây tốn kém thời gian và chi phí cho doanh nghiệp xuất khẩu”, ông Hảo cho biết.

Đồng tình với việc khó khăn tại cửa khẩu biên giới giáp Trung Quốc vẫn còn, ông Trần Quang Tấn, Giám đốc Sở Công thương Bắc Giang, địa phương sẽ thu hoạch 180 nghìn tấn vải trong năm nay, cho biết Trung Quốc vẫn được xác định là thị trường truyền thống, có quan hệ hợp tác nhiều năm. Tuy nhiên, ùn tắc tại các cửa khẩu biên giới hàng năm vẫn diễn ra, gây nhiều khó khăn cho hoạt động xuất khẩu.

Hiện giá vải thiều trên thị trường dao động từ 22.000-39.000 đồng/kg và dự báo sẽ tiếp tục tăng khi vào chính vụ giống như mọi năm. Ông Tấn cho biết ngoài Trung Quốc, có nhiều thị trường tiềm năng cho vải Việt Nam như Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc, Úc, Malaysia, UAE, Singapore, Trung Đông, Thái Lan, Hồng Kông.

Tuy nhiên, khó khăn là chi phí vận chuyển hàng không đến các nước còn cao. Chưa triển khai công nghệ bảo quản vải thiểu bằng đường biển, trong khi vận chuyển đến Mỹ mất 22 ngày. Điều này làm giảm chất lượng sản phẩm. Vải thiều vẫn chủ yếu tiêu thụ ở dạng tươi, vải thiều chế biến chưa có tiềm năng.

Địa phương này đề nghị các Thương vụ, Chi nhánh Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài hỗ trợ thông tin về tình hình thị trường các nước có nhu cầu với vải thiều, các sản phẩm chế biến từ vải (vải thiều đóng hộp, vải thiều sấy…). Hỗ trợ mời gọi kênh phân phối, các tập đoàn bán lẻ của các nước đến tìm hiểu, hợp tác, thu mua tiêu thụ vải thiều của tỉnh Bắc Giang.

Với thị trường truyền thống Trung Quốc, Sở Công thương Bắc Giang đề nghị Tham tán thương mại, thương vụ Việt Nam tại Trung Quốc tiếp tục giúp tỉnh kết nối giao thương; thông tin đến các doanh nghiệp, thương hội, thương nhân sang ký kết, thu mua, tiêu thụ vải thiều tại tỉnh Bắc Giang.

Đồng thời, trao đổi với chính quyền, các cơ quan chức năng của Trung Quốc tạo điều kiện thuận lợi về bố trí kho, bãi tập kết vải thiều, giải quyết thủ tục hành chính, bố trí làm thêm giờ để tăng thời gian thông quan, ưu tiên thông quan, phân luồng riêng cho các xe chở vải thiều khi nhập khẩu vào Trung Quốc.

Chia sẻ về kế hoạch hỗ trợ tiêu thụ vải thiều, Thứ trưởng Đỗ Thắng Hải cho biết việc xúc tiến tiêu thụ các sản phẩm nông sản, đặc biệt các sản phẩm nông sản có tính mùa vụ luôn là một trong những trọng tâm ưu tiên của Bộ Công Thương.

Với nguyên tắc hỗ trợ sớm nhất có thể, đón đầu các mùa vụ, Bộ tập trung cao việc triển khai hoạt động xúc tiến thương mại qua đa dạng các kênh phân phối truyền thống và hiện đại, ở trong nước cũng như nước ngoài.

Điển hình là hội chợ, triển lãm, phiên chợ, tuần hàng, lễ hội quảng bá lồng ghép với các sự kiện kinh tế - văn hóa - du lịch lớn, các chương trình giao dịch thương mại, kết nối giao thương, tăng cường hoạt động thương mại điện tử với nhiều sàn giao dịch lớn trong và ngoài nước, đẩy mạnh kết nối xuất khẩu thông qua các nhà phân phối nước ngoài tại Việt Nam…

“Chúng tôi đã tổ chức nhiều buổi họp, rút kinh nghiệm từ các địa phương, cơ quan liên quan cũng như lấy kinh nghiệm từ chính doanh nghiệp để thúc đẩy xuất khẩu tốt hơn. Ở Trung Quốc, tiếp tục duy trì do là thị trường truyền thống. Nhưng không chỉ thúc đẩy xuất khẩu ở các địa phương ven biên giới, mà phải tiến sâu vào các tỉnh bên trong. Nếu chúng ta biết cách khai thác, chỉ riêng thị trường Trung Quốc thôi cũng giúp chúng ta tăng trưởng mạnh”, ông Hải nhận định.