Theo số liệu mới nhất từ Tổng cục Hải quan, tính đến cuối năm 2024, kim ngạch xuất khẩu dừa tươi của Việt Nam đạt 390 triệu USD, tăng 61% so với cùng kỳ, chiếm 5,47% tổng giá trị xuất khẩu rau quả. Tổng kim ngạch xuất khẩu các sản phẩm từ dừa đạt gần 1,1 tỷ USD, tăng hơn 20% so với năm 2023. Hiện tại, trái dừa là mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu lớn thứ ba, chỉ xếp sau sầu riêng và thanh long.

Từ mức kim ngạch khiêm tốn 180 triệu USD vào năm 2010, ngành dừa đã có bước phát triển vượt bậc, đạt hơn 900 triệu USD vào năm 2023 và chính thức vượt mốc 1 tỷ USD trong năm 2024.

Theo Hiệp hội dừa Việt Nam, xuất khẩu dừa tươi của Việt Nam mới chỉ hình thành và phát triển trong khoảng 8-9 năm trở lại đây, nhưng phát triển rất nhanh với kim ngạch xuất khẩu dừa tươi đã tăng gấp 10 lần. Đến nay, trái dừa tươi đã được xuất khẩu tới hơn 40 quốc gia trên thế giới.

Trong năm 2024, ngay sau khi ký Nghị định thư nhập khẩu chính ngạch vào tháng 8/2024, Trung Quốc trở thành thị trường xuất khẩu chính, chiếm 25% giá trị xuất khẩu dừa của Việt Nam. Việt Nam hiện cũng trở thành nhà cung cấp dừa lớn thứ 3 cho Trung Quốc, với hơn 20% thị phần tại nước này. Ngoài Trung Quốc, nhờ lợi thế về giá và hương vị ngọt thanh, trái dừa Việt được ưa chuộng ở nhiều thị trường như EU, Mỹ, Canada và Hàn Quốc.

Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, cả nước hiện có 200.000 ha dừa, sản lượng 2 triệu tấn/năm. Một phần ba diện tích đạt chuẩn hữu cơ theo tiêu chuẩn của Mỹ và châu Âu, chủ yếu tại miền Trung và Đồng bằng sông Cửu Long. Trái dừa xiêm Bến Tre đã được cấp chỉ dẫn địa lý, với 133 mã số vùng trồng và hơn 8.300 ha phục vụ xuất khẩu. Với hơn 600 doanh nghiệp sản xuất, chế biến, ngành dừa Việt Nam có lợi thế cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Việt Nam đứng thứ 4 về xuất khẩu dừa tại châu Á - Thái Bình Dương và thứ 5 thế giới.

Đầu tháng 2/2025, thương lái mua dừa khô của nông dân trong nước với giá 80.000 -110.000 đồng/chục, tăng từ 20.000-30.000 đồng/chục. Dừa tươi cũng có giá rất cao, từ 100.000-130.000 đồng/chục tùy loại dừa. 

Dù mang lại nguồn thu lớn nhưng xuất khẩu dừa tăng trưởng sẽ đặt ra bài toán thiếu nguyên liệu với ngành chế biến dừa trong nước. Tại Diễn đàn “Kết nối sản xuất và tiêu thụ sản phẩm dừa” tại tỉnh Bến Tre, ngày 13/12, bà Nguyễn Thị Kim Thanh, Chủ tịch Hiệp hội dừa Việt Nam, chia sẻ rằng ngành công nghiệp chế biến dừa Việt Nam đang đứng trước nguy cơ “thiếu nguyên liệu nghiêm trọng”.

Nhiều doanh nghiệp đã đầu tư cơ sở vật chất, nhà máy tại Bến Tre nhưng lượng cung của tỉnh không đủ cho tất cả hoạt động. Nhiều doanh nghiệp đã phải ngừng hoạt động hoặc hoạt động cầm chừng với công suất chỉ đạt 10-15%. Bên cạnh đó, trong những năm gần đây, nguyên liệu dừa khô được áp dụng mức thuế suất 0%, nên nhiều doanh nghiệp đặt cơ sở sơ chế dừa khô tại Việt Nam rồi đưa sang Trung Quốc chế biến sâu.

Đáng chú ý, từ 1/1/2025, Indonesia - thị trường xuất khẩu dừa khô hàng đầu đã áp dụng thuế xuất khẩu dừa 80% để bảo vệ nguyên liệu trong nước và kêu gọi đầu tư. Như vậy, nguyên liệu dừa khô phục vụ xuất khẩu cho doanh nghiệp Việt đang bị đe dọa nghiêm trọng.

Cũng theo các chuyên gia, doanh nghiệp Việt Nam đã có nguồn nguyên liệu dừa chất lượng cao thì phải có chiến lược nâng giá bán sản phẩm ở các thị trường, lấy phần gia tăng đó quay trở lại hỗ trợ giá mua cho người dân, thay vì tìm cách thu mua nguyên liệu giá rẻ.

Ngoài ra, Việt Nam đang tham gia sâu rộng vào các hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới, để ngành hàng dừa xuất khẩu ra nước ngoài thì đổi lại, một số mặt hàng xuất khẩu khác từ các nước sẽ vào Việt Nam. “Đã đến lúc chúng ta phải cạnh tranh bằng chất lượng, chứ không còn là hạ giá”, ông Lê Thanh Hòa, Phó Cục trưởng Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường nhận định.